Tagarchief: liefde

Liefde in, en grappen over de consumptiemaatschappij

Enige tijd geleden publiceerde ik een kort bericht met de titel: Grappen over de consumptie maatschappij met een link naar een video van de Amerikaanse komiek Bill Hicks. Korte tijd daarna verwijderde ik het bericht omdat ik was gaan twijfelen. Was de humor niet te grof of te ‘off topic’?

Maar vandaag besluit ik om de video er toch weer op te zetten omdat ik een mooi artikel las op de site van Brainwash van Dirk de Wachter over de liefde: ‘Liefde schuilt in de gewonigheid’.

De Wachter heeft het ondermeer over hoe de consumptiemaatschappij de liefde in de weg kan zitten. Als twee geliefden samen op zoek gaan naar de verloren liefde…

‘Dan ben ik inderdaad geneigd om het advies te geven een wandeling langs de oevers van de Schelde te maken – ik woon in Antwerpen – en niet een trip te boeken naar de Cayman-eilanden om daar in een bubbelbad te gaan zitten. Ik denk dat het beter werkt om gewone dingen te doen en daar de pracht van de verbinding in te vinden, dan prachtige dingen te doen en daar in de banaliteit van de verbinding terecht te komen.’

De interviewer: Toch hebben we de neiging om het in die grote gebaren te zoeken.

‘Dat hebben we in alles in deze consumptiemaatschappij. En die consumptiemaatschappij klopt dat ook heel erg op. Het lijkt erop dat ons leven alleen vervuld kan zijn als we fantastische dingen doen. Het lijkt alsof dáár de liefde, het geluk en het ware leven te vinden is. Daar wil ik kanttekeningen bij plaatsen. Ik ben daar genuanceerd in, als mensen nog een bon hebben liggen voor een pretpark, ga dan vooral. Ik ben geen tegenstander van plezantigheid, maar verwacht niet dat daar de zin van het leven zich aandient. De zin van het leven, de liefde, het geluk, die zitten in de dagelijksheid. In het thuiskomen en uw geliefde vastpakken en vragen hoe de dag is geweest. ‘Heel gewoon’, zal ze dan zeggen, ‘maar ik zie u graag.’

Ineens is me duidelijk waarom de humor van Hicks over de consumptiemaatschappij hier tòch op zijn plaats is.

Je moet er tegen kunnen…

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek

Idealen voor de opvoeding anno 2017

Volgens Marilse Eerkens van De Correspondent voeden Nederlandse ouders van nu vooral op met het doel voor ogen dat hun kind als individu slaagt en een plezierig leven leidt. In dit doel ontbreekt elke vorm van idealisme. De link tussen opvoeding en maatschappij wordt niet gelegd. Lees vooral haar artikel: Tot wat voeden we eigenlijk op?

Hier samengevat enkele idealen voor de opvoeding:

  1. Weten wat het betekent om in een democratische samenleving te leven. Democratie is niet meer vanzelfsprekend door het toenemend accent op eigenbelang, calculerend burgerschap, oprukkend fundamentalisme en politieke desinteresse. Veel Nederlandse scholieren blijken het beginsel van gelijke rechten af te wijzen.
  2. Een goed ontwikkeld empathisch vermogen. Het empathisch vermogen is weliswaar aangeboren maar het moet wél gevoed en ontwikkeld worden. Het empathische gehalte van een maatschappij wordt in belangrijke mate bepaald door de opvoeders.
  3. Liefde voor de natuur en kennis van milieuproblemen. Vijftienjarige kinderen in Nederland weten het minst over milieuproblemen vergeleken met bijna alle andere industriële landen in de wereld.
  4. Het vermogen om kritisch te denken en op te komen voor wat je belangrijk vindt. Opvoeders en bestuurders handelen vaak vanuit de opvatting dat mensen alleen in beweging komen om een straf te ontlopen of een beloning te krijgen. Maar handelen vanuit dit principe ondermijnt de intrinsieke motivatie van mensen en daarmee het zélf nadenken. In een samenleving waarin duurzaamheid het vaak aflegt tegen kortetermijnwinsten en waarin het moeilijk navigeren is in een zee van informatie is het belangrijk is om je voor dit doel in te zetten.

Een mooie toevoeging  aan deze idealen is misschien:

Opvoeden om dankbaar te kunnen zijn en opvoeden tot fouten mogen maken.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Opvoedkunde, Persoonlijk en politiek

Liefde, bent u er klaar voor?

Bent u er klaar voor anno 2016? Het is zo hard nodig met al die aanslagen op de mens en de natuur… in deze tijd van genocide en ecocide…

Ik heb eerder geciteerd uit het brievenboek van Herman Gorter (1864-1927), Geheime geliefden. Hier weer een aantal pareltjes. Over liefde.

Uit brief 176.

Aan Jenne, 8 april 1914

…Wat is een mensch die zichzelf liefheeft? Veel. Wat een die ook een ander liefheeft? Meer. Maar wat is iemand die ook de menschheid en de wereld liefheeft? Die is wat een mensch zijn moet, een compleet mensch.

Wie dat niet heeft is niet compleet. Vroeger zei men dat God de wereld en de menschheid liefhad. Dat kwam omdat men dat als ideaal, als het ware doel voelde, dat men de menschheid en de wereld liefhebben moet. Maar omdat men dat ideaal zelf niet bereiken kon, door slavernij, tirannie, strijd om het bezit, schreef men het toe aan een verbeeld wezen, God.

Maar de wereld zal eens zoover zijn dat men niet alleen met het woord, maar ook met de daad de Menschheid en de wereld liefhebben kan.

Ik tracht er naar. Treurig weinig en afgebroken en zwak. Tracht er ook naar, daar ligt het grootste, heerlijkste geluk. Dat is de schoonheid, of is de grondslag er van, staat op de rand er van.

Brief 281.

Aan Jenne, Bergen aan Zee, 30 april 1923

Welk een dag hadden wij gisteren! O kon zoo het leven zijn, niets dan zacht licht en liefde.

Ik ga proberen even flink te blijven. En om goed te beginnen ga ik vandaag een wandeling maken langs het strand, wat ik in geen tijden deed. Mij zat zien aan het water. En de lucht. En de duinen. Mij er geheel in doen opgaan, zooals gisteren in jou. Mij geheel er in mengelen, zoodat ik en de natuur, de zee en alles één wordt.

Dat ga ik vandaag doen en dan zoo nu en dan denken aan de menschheid die een deel van die natuur is, en van wie ik een deel ben. En in het gevoel van die natuurlijke eenheid ga ik gelukkig zijn.

De natuur is doorzichtig – maar wij weten niet wat zij is. Dat zei ik gisteren tegen je, weet je nog, en dat is het heerlijkste, het allerheerlijkste.

Zoo is het ook in de liefde, mijn Vrouw. Wij zien elkaar en wij zijn doorzichtig en zuiver en klaar voor elkander. Maar toch weten wij niet wat de ander is. Noch wat wij zelve zijn.

En zoo is het ook met de liefde. Wij voelen ze zo helder en klaar als kristal. En toch weten wij niet wat ze is. Het is alles te samen het mysterie der liefde. En dat alles maakt de wereld zoo aanbiddelijk schoon.

IMG_3523 - versie 2

4 reacties

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie, proza en poëzie

Verdriet-dokter over de liefde

In het radioprogramma: ‘De kennis van nu’, werd op zondagavond 13-12-2015 de Belgische psychiater Dirk De Wachter geïnterviewd door Coen Verbraak. Ik heb al eerder over De Wachter geschreven op dit weblog maar het is met liefde dat ik opnieuw een bericht over hem maak. Het was opnieuw plezant om naar hem te luisteren.

Het leuke was ook de nieuwsgierigheid van de interviewer. Een paar keer vroeg hij: Hoe doet u dat dan … mensen helpen? Af en toe kregen we een kijkje in de keuken van De Wachter. De spiegel in zijn hand en het doen ondervinden, het doen ervaren van het zelf-helend vermogen van de mensen zijn belangrijke middelen. De zoektocht naar de verbinding speelt door alle gesprekken heen een rol.

Ik geniet van zijn taalgebruik en ik vermoed dat hij soms woorden zelf verzint. Een zo’n Vlaams woord is paniekéren. De klemtoon ligt op ‘keren’. We moeten niet paniekéren bij de terrorisme-dreiging. Hij gaat gewoon zoals elk jaar naar Parijs om Oud en Nieuw te vieren. En het is maar goed dat de metro in Parijs weer vol met mensen zit.

Er zijn altijd al vluchtelingenstromen geweest maar volgens De Wachter gaan we door de technologische ontwikkelingen naar een andere wereld en zullen vluchtelingen gemakkelijker en van verder komen en zij zullen vreemdere gewoontes meenemen. Maar we moeten ook hier niet over paniekéren; het stelt ons voor uitdagingen.


Het woord verdriet-dokter is verzonnen door zijn 6 jarige dochter die destijds het woord psychiater nog niet uitspreken kon maar het is een passend woord want verdriet is de motor van elk gesprek in zijn werkkamer, in zijn kabinet.

Er valt tegenwoordig in de psychiatrie veel geld te verdienen en De Wachter heeft niet te klagen over gebrek aan werk. Maar hij zou willen dat het zelf-helend vermogen van mensen groeide. Zodat zij niet naar de psychiater toe hoefden.

Er wordt vrolijk getaterd (ook zo’n leuk woord: tateren) op Facebook. Verdriet past daar niet in. En nu is verdriet een ziekte geworden. Maar er is niets mis met verdriet. Het is juist deftig als je ongelukkig kunt zijn.

Verbindingen worden vaak door verdriet geïnitieerd. Ware vriendschap is vaak gebaseerd op moeilijkheden waar men samen doorheen gaat.


De Wachter schreef eerst het boek Borderline Times waarin hij als systeemtherapeut de maatschappij ‘op de bank’ legde. Hij beschreef de onvoorspelbaarheid, de leegte, de zinloosheid van de maatschappij en de relaties die niet lukken. Er zijn veel verzuurde mensen terwijl we het beter hebben dan ooit. Er is veel ledigheid onder de leukigheid in onze maatschappij.

Hij ziet als psychiater zowel zeer ernstige, chronische patiënten die zijn opgenomen in het psychiatrisch ziekenhuis, als succesvolle mensen thuis in zijn eigen kabinet. Maar allen hebben dezelfde vraag: Hoe moet ik leven?  Het gaat altijd om existentieel zoekende mensen.

Hij is geen pastoor en vertelt de mensen niet hoe zij moeten leven maar hij heeft een spiegel in zijn hand. Hij laat mensen geduldig en respectvol in de spiegel kijken en dit kijken brengt inzichten voort.

Geluk hangt voor het overgrote deel af van ‘chance’, van het lot, van toevalligheden. Maar geluk is ook een klein beetje maakbaar. Je kunt op het pad van de noodlottigheid aan de zonnige of aan de schaduwkant lopen. We kunnen leren om een beetje op een andere manier ongelukkig te zijn. We kunnen samen zoeken om het verdriet een plaats te geven door te verbinden, door het samen mee te maken. Dat kan heel mooi zijn.

De Wachter had voordat dit interview plaatsvond op deze zondagmiddag het verzorgingstehuis bezocht waar zijn oude vader kort geleden was opgenomen. Hij was er met zijn vrouw en broer heen geweest. Ze hadden samen kunnen spreken over het verdrietige hiervan. Dat werkte verbindend. De Wachter werkt als gezins- en relatietherapeut waarbinnen voortdurend gezocht wordt naar verbindingen.

Het is een kwestie van ‘chance’ dat wij hier geen oorlog hebben en ook is het een kwestie van ‘chance’ dat zijn ouders hem graag hadden toen hij geboren werd. “Dagelijks zie ik mensen die deze ‘chance’ niet kregen.”

Hij noemt zichzelf een romanticus maar hij zoekt de romantiek in het kleine. Hoe kleiner hoe belangrijker. Een kleine aanraking kan heel romantisch zijn en is gratis. Zijn tweede boek heet Liefde maar hij weet niet wat liefde is. Zodra we er een hand op leggen is het weg. Het is een hele troost dat het niet te weten is.

Hij is al 35 jaar samen met zijn vrouw. Hij heeft er weinig prestaties voor hoeven leveren: “Ons leven is een genade.  Allemaal ‘chance’.”

De Wachter heeft op zijn 39e een TIA gehad (een tijdelijke hapering van de bloeddoorstroming in de hersenen). Hij was half verlamd en kon niet meer spreken. Hij belde zijn vrouw (die huisarts is) maar kon niet spreken. Na ongeveer twee minuten stilte raadde zijn vrouw dat hij het was, noemde zijn naam en kon hij zo goed en zo kwaad als het ging een geluid voortbrengen en toen is er hulp gekomen.

Ze doen hier nu nuchter over, ook al bagatelliseren ze niet wat er toen gebeurde. Het is zo gegaan. De Wachter is dankbaar voor het bestaan.

Terecht kunnen bij elkaar, elkaar in de ogen zien, elkaar vastpakken… dat zouden we meer moeten doen. Niet via Facebook maar in levende lijve.

Seks en intimiteit horen er bij maar de duurzaamheid van een relatie is niet zo verbonden met stomende sex. Zonder seks kun je ook een bijzonder liefdevolle relatie hebben. En dan is het nog geen vriendschap. Maar natuurlijk zijn wij ook onze lijven. We kunnen elkaar vastpakken. Dat vastpakken wordt niet door de porno gepromoot.

Als je genoeg hebt aan vriendschap en een leuke baan, prima! Maar de partners die de psychiater bezoeken zijn vaak ongelukkig omdat zij de liefde niet hebben. Dan denkt hij met deze mensen na over wanneer de liefde is verdwenen, over hoe het leven is gelopen en hoe de liefde weer terug kan komen. In die gesprekken kunnen de mensen hun zelf-helende vermogen ondervinden. Vaak ondervinden ze dit als ze onderweg zijn naar huis.

Het interview werd onderbroken door een lied: ‘Heart with no companion’ van Leonard Cohen.

2 reacties

Opgeslagen onder Psychiatrie, Systeemtherapie

Liefde voor een ander perspectief

Meestal ga ik er voor zitten en zo ook deze keer: Het programma Zomergasten op TV. De jongste zomergast tot nu toe: Filosoof en schrijfster Simone van Saarloos (25 jaar). Ik kende haar nog niet en was nieuwsgierig.

Het ging behalve over de liefde tussen mensen ook over de liefde voor een andere, nieuwe blik op de werkelijkheid. En vrouwen spelen daar voor Van Saarloos een belangrijke rol in. Vrouwelijke filmers laten een andere werkelijkheid zien en dat is hard nodig. Wat vrouwen geil maakt is anders en hoe vrouwen schrijven, filmen en sporten is anders. Niet dat mannen het ook niet anders kunnen, maar toch…

Saarloos vertelde over enkele interessante bijeenkomsten zoals die over porno voor vrouwen (porna) en over oorlogs-verslaggeving.

De liefde voor de nieuwe, andere blik, voor een ander perspectief kwam tot uiting bij de verstilde filmbeelden van de fotografe Charlotte Dumas van de wilde mustangs in de VS die werkeloos rondhangen in de buurt van een dorp. Het is niet een beeld van wilde paarden zoals we dat we gewend zijn. Ook het feit dat er geen geluid bij het beeld is maakt dat het beeld anders binnenkomt. Van Saarloos: “Als we niet met die dieren werken hebben we er geen relatie meer mee…” Dat laat Dumas mooi zien.

Ook in het fragment uit de film ‘Girlhood’ van de filmmaakster Céline Sciamma zien we de andere blik. We zien eerst de gezichten van de meisjes en pas daarna hun dansende konten. Die volgorde is belangrijk. We hebben via de beelden van hun gezichten uitgebreid kennis met de meisjes gemaakt. Het gaat duidelijk niet alleen om hun konten.

Ook in de Utube documentaire: ‘Syria Behind The Lines’ zien we een soort verslaglegging die we in het nieuws niet zien. We zien wat de oorlog in het gewone dagelijkse leven betekent. We zien de banale dingen die er een rol in spelen. De stem van de verslaggever en hoe hij de situatie persoonlijk ervaart speelde hier een belangrijke rol.

Liefde

De liefde kwam in vele gedaanten terug in deze aflevering. Ook de vreemde dingen die we doen om liefde te beleven. Dit was te zien in het fragment uit de film ‘Paradies Liebe’ waarin twee vrouwen van middelbare leeftijd naar Kenia gaan om de liefde te bedrijven met Keniaanse mannen die aardig wat jonger zijn dan zij. Van Saarloos: “Dit noemen we toerisme, dit vinden we normaal maar het is problematisch wat we hier zien”. Wilfried de Jong, de interviewer, zag er eigenlijk niets problematisch in: “Het is gewoon een ruil; de vrouwen krijgen de liefde, de mannen het geld”. Hier ging Van Saarloos na enige discussie gelukkig niet in mee. “Het perspectief van de mannen zien we niet in de film maar de ongemakkelijkheid van de situatie komt toch wel over…”, zei ze. Inderdaad, ik had bijvoorbeeld de verlegenheid van de zwarte man op zijn scooter duidelijk gezien. Terecht merkte Van Saarloos op dat deze vorm van toerisme niets oplost; er veranderd niets aan het liefdeloze, oppervlakkige leven van de vrouwen en ook niet de financiële armoede van de Keniaanse mannen.

Als het om echte liefde gaat meent Van Saarloos dat je vanuit het single zijn meer mogelijkheden hebt om je te verbinden in liefde dan in een vaste monogame relatie: “in een vaste relatie ga je er te gemakkelijk van uit dat de partner jou moet opvullen… als de partner je niet geeft wat je verlangt moet je niet meteen gaan trappelen.” Ze haalde de Soefi mysticus, dichter, filosoof Rumi aan: “Ver voorbij onze ideeën van goed en kwaad is een plek. Ik ontmoet jou daar.” Het is de vrijheid die juist leidt naar de liefde. Niet een hedonistische vrijheid maar een speelse vrijheid. Elk contact is een vorm van spelen.

Ze liet een fragment zien waarin de zwarte rapper Typhoon optreedt voor een koninklijk gezelschap ter gelegenheid van de viering van ons 200 jaar koninkrijk. Er is enige ongemakkelijkheid te bespeuren bij het publiek als Typhoon rapt over ons slavernij-verleden: “Zonder donker kan het licht zichzelf niet kennen”. Het lijkt nog steeds niet gemakkelijk om te erkennen dat we aan de slavernij meegedaan hebben. Voor Typhoon is liefde de basis en dat is natuurlijk heel mooi. Van Saarloos geeft toe dat voor haar een cynische positie veiliger aanvoelt omdat je dan minder kwetsbaar bent. Desalniettemin wil ze liever denken: liefde is de basis, op zijn Surinaams; ‘lobi da bassi’.

Niet zo diep naar binnen kijken

We zagen ook een fragment uit de documentaire ‘The Century of the Self’ die gaat over hoe Freud’s theorie van de psychoanalyse gebruikt en misbruikt is. We zagen een fragment van een groepstherapie met Fritz Perls uit de 60er jaren. Deze vorm van therapie werd populair omdat men er achter kwam dat we het systeem van de maatschappij toch niet konden veranderen, waarop men zich dan maar op zichzelf ging storten. Van Saarloos vroeg zich af of het wel goed is om zo diep naar binnen te kijken: “moet je niet meer om je heen kijken?” Ik ben het hier van harte mee eens en daarom vind ik ook dat elke psychologische behandeling gepaard moet gaan met het betrekken van de mensen en het systeem om de ‘zogenaamde’ cliënt heen. Zoals Van Saarloos het formuleerde: “de verhalen die diep binnen in ons zitten, lijken op de verhalen die er al zijn in de wereld.”

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Filosofie, Persoonlijk en politiek, Psychologie, proza en poëzie

Liefde. Een onmogelijk verlangen?

Dit is de titel van het nieuwe boek van psychiater Dirk de Wachter. Wim Brands interviewde hem naar aanleiding van het verschijnen van dit nieuwe boek op televisie in het programma Boeken van de VPRO.

Liefde zou in gezien kunnen worden als een onmogelijk verlangen in onze huidige wereld vol met paradijselijke illusies. Ons leven moet altijd ‘wow’ zijn, zegt De Wachter. De lat ligt zo hoog dat we het gewone leven niet meer kunnen leven. We zijn ons leven gaan zien als een te managen bedrijf.

De belangen van het individualisme en de vrijheid zijn dermate uitvergroot dat het collectieve is verdwenen. Dit proces begon al in de 18e eeuw. We zijn doorgeschoten in de maakbaarheid van onze samenleving en van ons zelf als individu. Het is niet zo dat vroeger alles beter was maar De Wachter wil de problemen van deze tijd scherp en kritisch blijven benaderen. Na de vele reacties die kwamen op zijn vorige boek: ‘Borderline times’, vond hij dat het tijd was om zich terug te keren naar de beslotenheid van zijn kabinet.

Om een antwoord te vinden op de vraag: ‘hoe moeten wij in hemelsnaam leven?’ We moeten leven met liefde is het antwoord. Dat we zoeken naar liefde en duurzame hechting is menselijk. Maar de liefde is niet maakbaar en kan niet ‘vermarkt’ worden. We moeten voor de liefde juist iets loslaten, iets meer laten gebeuren en onze kwetsbaarheid er laten zijn. Het is juist door wederzijdse kwetsbaarheid dat de liefde tussen mensen kan ontstaan.

De Wachter vindt dat de seksuele component in de relatie vaak wordt overdreven. We moeten de liefde ook leren kennen in het gewone. De liefde gedijt juist in het lastige. Liefde is het verbinden als het allemaal lastig en moeilijk is. Volgens Brands staat het boek vol mooie voorbeelden van mensen die de liefde zoeken.

Ik heb op dit blog al meerdere keren over De Wachter geschreven hier onder het kopje: ‘Laat ons alstublieft een beetje ongelukkig zijn’ en hier: ‘Er is geen wezenlijk verschil tussen normaal en abnormaal’ en hier: ‘Hoe moet ik leven’, wat een verslag is van mijn bezoek aan het congres Borderline Times.

3 reacties

Opgeslagen onder Psychiatrie, Systeemtherapie

Lezing Else-Marie van den Eerenbeemt

Deze lezing vond plaats in de kapel van de vrijzinnige geloofsgemeenschap aan de ’s Gravelandse weg in Hilversum op de dag van de nationale herdenking van de vliegramp met de MH17. Zij had er op televisie naar gekeken en het meest indrukwekkende er aan was het één voor een opnoemen van de 298 namen van de slachtoffers.

“Een naam is het eerste wat je van je ouders krijgt”… en zo komt van den Eerenbeemt op haar onderwerp; familierelaties. “Of je een naam krijgt waarmee je naar een voorouder vernoemd bent of een vreemde naam uit een ander land daar zitten al heel verschillende sferen achter”.

De boodschap van van den Eerenbeemt (afgekort: EM) moet wel zijn hoe belangrijk relaties voor ons mensen zijn en hoe we in die relaties moeten investeren. Wellicht een bekende boodschap, wij zijn immers sociale wezens, maar in deze individualistische maatschappij kan het niet vaak genoeg verteld worden. Een mens is geen mens zonder relaties. En het begint meteen bij de geboorte.

EM werkte vroeger in een huis waar baby’s van ongehuwde moeders geboren werden. Op één zaal lagen 30 baby’s. Je kon aan de gezichtjes zien welke baby’s de ‘afstandjes’ waren; de baby’s van wie de moeders afstand gedaan hadden en die het zonder de geur en de stem van hun moeder moesten doen.

Vaders hebben bij de geboorte een achterstand op moeders. Tegenwoordig proberen moderne vaders die achterstand al vroeg in te halen. Aanstaande vaders hebben het over: “Wij zijn zwanger”. Een vader had zelfs naar de huisarts gebeld met: “Onze vliezen zijn gebroken”. Deze vaders lukt het inhalen van de achterstand misschien wel.

Het woord vader betekent letterlijk: omheining! Een man had in therapie tegen EM gezegd: “Mijn vader was een los hek…” EM zei: “Hij heeft het in ieder geval geprobeerd”. “Ja”, zei de man: “Hij heeft het geprobeerd”. En zo werkt EM in haar therapieëen aan verbinding.

Ze ziet kinderen als grote verbinders. Zij sprak een moeder die gebroken had met haar moeder. Op een dag vroeg een van haar kinderen als cadeau voor haar verjaardag dat opa en oma op bezoek zouden komen want die had zij nog nooit gezien.

Een kind wil zijn ouders gelukkig maken. Kinderen proberen ouders te troosten. Maar hoe doe je dat als de ouders vechten? Kinderen blijven altijd trouw aan beide ouders en ze verdedigen hun beide ouders. Dit noemt EM het beginsel van de zijns-loyaliteit. Een kleuterjuf zei tegen een kind: “Jouw moeder kan geen klok kijken daarom kom je te laat”, en het kind zei: “Mijn moeder kan heel goed klokkijken”. De trouw van kinderen wordt in duizenden dossiers aangetoond. Een pleegkind die alles aan zijn pleegouders te danken had brak uiteindelijk toch met hen omdat hij de vernederende blik in hun ogen als het over zijn echte ouders ging had gezien.

EM spreekt over relationele ethiek: de ethiek van wat er tussen mensen gebeurt. Het geven en nemen. De liefde tussen mensen. En het allerergste is wanneer je geen betekenis hebt. Dan kun je depressief worden. Depressie ziet ze als een zwakke plek in de liefde. Die zwakke plekken zijn te vinden in relaties.

De partnerkeuze is iets magisch. Er valt een heleboel af te dingen op de tegenwoordige relatieadvertenties. Wat die ander allemaal wel niet moet kunnen! Wil die ander ook mee helpen zorgen voor een gehandicapt kind? Of voor een demente vader? Helaas zijn er tussen ouders met gehandicapte kinderen meer scheidingen. Kunnen we bij elkaar blijven als de ander kwetsbaar is? Als we dit kunnen hebben we het geheim van de langdurige liefde gevonden. Het gaat om diepte-investeringen in de liefde.

De loyaliteit van kinderen aan de ouders gaat het diepst maar ook de loyaliteit tussen broers en zussen is sterk. Een bekende uitspraak van EM is: “Broers en zussen zijn het merg van mijn bot”.

Binnenkort zal het weer Kerstmis zijn. En de Kerst ziet EM als één groot loyaliteitsconflikt. Ouders gaan op vakantie in het buitenland want ze willen de kinderen met Kerst niet tot last zijn. De Waddeneilanden zitten vol met kinderen met loyaliteitsconflikten. Het spannende aan tafel met Kerst is juist om te zien waar nou de trouw tussen mensen zit. Kunnen we dat niet meer verdragen?

Een bekende typering is die van de Martha en de Maria van de familie. De Martha is degene die na het eten de afwas doet en de Maria is degene die bij vader op schoot zit. Wie zijn de favoriete kinderen van de familie? Ouders hebben hun voorkeuren maar zijn bang om dit toe te geven. EM noemt dit: familiefaalangst.

Kinderen blijven hun ouders verdedigen tegenover opmerkingen van buitenstaanders. Onze ouders hadden ons wel lief maar ze konden ons niet troosten. Onze ouders hadden ons wel lief maar ze konden ons grote gezin niet aan. De dood van ouders is ook op latere leeftijd een aardverschuiving voor kinderen. En als de ouder overlijdt is het heel belangrijk hoe de partner daarop reageert. EM vroeg aan een gescheiden vrouw wat nou het moeilijkste was in haar huwelijk. De vrouw zei: “Dat hij niet terugkwam van zijn golfvakantie toen mijn moeder begraven werd”. De kracht van de liefde zit hem in de zorg.

Er zijn witte en zwarte schapen in families. De zondebok uit de familie moet alle kwaad meenemen. Maar de uitgestoten kinderen of de kinderen die minder betekenis hebben in families komen vaak terug aan het ziekbed van een ouder, om alsnog betekenis te hebben.

Volgens EM zijn alle waarheden over ouders waar. Een moeder van zeven kinderen is zeven moeders.

“Ik heb papa het meeste liefde gegeven, dat weet ik zeker, en nu krijg ik niets,” en deze dochter huilt. Erkenning is wezenlijk, ook bij het verdelen van de erfenis. Een zus zegt tegen een andere zus: “Jij krijgt die armband want jij was altijd zo lief voor moeder”. Dat iemand ziet wat je betekent hebt is het belangrijkst. Mensen zijn niet hebberig, het gaat om de erkenning.

“Waarom trouwen die kinderen in een luchtballon”, vroeg een moeder; “waarom niet gewoon bij ons in de achtertuin…”. Maar de moderne rituelen moeten speciaal en bijzonder zijn. Zijn de relaties dit ook? Dat valt te bezien.


Na de lezing werden vragen beantwoord die de toehoorders op een velletje papier schreven en overhandigden.

Een vraag ging over een kind dat onterfd werd door de ouders. Onterven is een kind afstraffen. Wat doen de andere erfgenamen? Het kan goed gemaakt worden bij de rechter maar dan worden de kinderen schuldeiser van hun ouders in plaats van erfgenamen. Volgens EM is er in iedere familie tenminste één rechtvaardige!

Er was een vraag over het helen van breuken in families. Volgens EM is definitief breken onmogelijk. Ze nodigt eerst iedereen apart uit om ieders verhaal te horen. In therapie zoekt ze naar verbinding en rechtvaardigheid. Hoe dieper de kloof hoe sterker de brug. Ze gaat op zoek naar extra peilers voor de brug. Wie kan er verbindend werken? Een oom of tante, neef of nicht. Die nodigt ze erbij uit.

Een vraag over grootouders die hun kleinkinderen niet meer zien. Als die weggestreept worden uit het leven van een kind, wie kun je dan nog vertrouwen, vraagt EM zich af. Grootouders kunnen helend zijn als ouders gescheiden zijn. Kinderen van gescheiden ouders die contact hebben met hun grootouders zijn beter af heeft onderzoek uitgewezen.

Ze kwam nog even terug op de gespleten loyaliteit bij scheidingen. Het vervreemden van het kind van één van de ouders geeft veel ziektes. Eigenlijk is het kind dat een van de ouders moet afwijzen beide ouders kwijt. Het is een fundamenteel existentieel recht: het recht op beide ouders.

Er was een vraag (van ondergetekende) over favoriete kinderen. Ja het is zo: ouders hebben hun oogappeltjes. Dit gaat in tegen het idee van gelijke monniken, gelijke kappen maar volgens EM is het nu eenmaal zo dat liefde van elastiek is. Wij kinderen hebben twee verschillende ouders maar onze ouders hebben verschillende kinderen. We mogen onze favorieten hebben als het maar rechtvaardig blijft heb ik begrepen.

We lopen allemaal kwetsuren op maar we krijgen ook (veer)kracht mee. Die kracht en kwetsuren gaan inderdaad samen. Dat ouders het beter willen voor hun kinderen dan zij het zelf gehad hebben, daarin zit de kracht van generaties. En kracht krijg je door erkenning. Het ergste is wanneer je ontkent wordt in wat je te geven hebt.

Een vraag over ‘het lege nest syndroom’. Dit bestaat nauwelijks meer. Kinderen blijven nog lang thuis. Het probleem is nu eerder: Hoe krijgen we de kinderen de deur uit. We zijn van een bevels-huishouding naar een onderhandelings-huishouding gegaan. Begrenzingen tussen ouders en kinderen zijn vager geworden. Vooral kinderen van gescheiden ouders blijven rond hun ouders cirkelen. Laatst was EM bij iemand thuis voor een vergadering en hoorde ze een zoon van boven roepen: “Mam, mam, mijn condoom is gesprongen!”


Een zeer inspirerende lezing over een serieus onderwerp waarbij af en toe enorm gelachen kon worden. Als toegift liet EM nog de Grand Partita van Mozart horen. Dit is een compositie waarin verschillende familieleden vertolkt door verschillende muziekinstrumenten en melodieën te horen zijn. Mozart had grote problemen in de relatie met zijn vader. Hulde aan EM en aan Mozart.

 

 

1 reactie

Opgeslagen onder Systeemtherapie