Tagarchief: liefde

Idealen voor de opvoeding anno 2017

Volgens Marilse Eerkens van De Correspondent voeden Nederlandse ouders van nu vooral op met het doel voor ogen dat hun kind als individu slaagt en een plezierig leven leidt. In dit doel ontbreekt elke vorm van idealisme. De link tussen opvoeding en maatschappij wordt niet gelegd. Lees vooral haar artikel: Tot wat voeden we eigenlijk op?

Hier samengevat enkele idealen voor de opvoeding:

  1. Weten wat het betekent om in een democratische samenleving te leven. Democratie is niet meer vanzelfsprekend door het toenemend accent op eigenbelang, calculerend burgerschap, oprukkend fundamentalisme en politieke desinteresse. Veel Nederlandse scholieren blijken het beginsel van gelijke rechten af te wijzen.
  2. Een goed ontwikkeld empathisch vermogen. Het empathisch vermogen is weliswaar aangeboren maar het moet wél gevoed en ontwikkeld worden. Het empathische gehalte van een maatschappij wordt in belangrijke mate bepaald door de opvoeders.
  3. Liefde voor de natuur en kennis van milieuproblemen. Vijftienjarige kinderen in Nederland weten het minst over milieuproblemen vergeleken met bijna alle andere industriële landen in de wereld.
  4. Het vermogen om kritisch te denken en op te komen voor wat je belangrijk vindt. Opvoeders en bestuurders handelen vaak vanuit de opvatting dat mensen alleen in beweging komen om een straf te ontlopen of een beloning te krijgen. Maar handelen vanuit dit principe ondermijnt de intrinsieke motivatie van mensen en daarmee het zélf nadenken. In een samenleving waarin duurzaamheid het vaak aflegt tegen kortetermijnwinsten en waarin het moeilijk navigeren is in een zee van informatie is het belangrijk is om je voor dit doel in te zetten.

Een mooie toevoeging  aan deze idealen is misschien:

Opvoeden om dankbaar te kunnen zijn en opvoeden tot fouten mogen maken.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Opvoedkunde, Persoonlijk en politiek

Liefde, bent u er klaar voor?

Bent u er klaar voor anno 2016? Het is zo hard nodig met al die aanslagen op de mens en de natuur… in deze tijd van genocide en ecocide…

Ik heb eerder geciteerd uit het brievenboek van Herman Gorter (1864-1927), Geheime geliefden. Hier weer een aantal pareltjes. Over liefde.

Uit brief 176.

Aan Jenne, 8 april 1914

…Wat is een mensch die zichzelf liefheeft? Veel. Wat een die ook een ander liefheeft? Meer. Maar wat is iemand die ook de menschheid en de wereld liefheeft? Die is wat een mensch zijn moet, een compleet mensch.

Wie dat niet heeft is niet compleet. Vroeger zei men dat God de wereld en de menschheid liefhad. Dat kwam omdat men dat als ideaal, als het ware doel voelde, dat men de menschheid en de wereld liefhebben moet. Maar omdat men dat ideaal zelf niet bereiken kon, door slavernij, tirannie, strijd om het bezit, schreef men het toe aan een verbeeld wezen, God.

Maar de wereld zal eens zoover zijn dat men niet alleen met het woord, maar ook met de daad de Menschheid en de wereld liefhebben kan.

Ik tracht er naar. Treurig weinig en afgebroken en zwak. Tracht er ook naar, daar ligt het grootste, heerlijkste geluk. Dat is de schoonheid, of is de grondslag er van, staat op de rand er van.

Brief 281.

Aan Jenne, Bergen aan Zee, 30 april 1923

Welk een dag hadden wij gisteren! O kon zoo het leven zijn, niets dan zacht licht en liefde.

Ik ga proberen even flink te blijven. En om goed te beginnen ga ik vandaag een wandeling maken langs het strand, wat ik in geen tijden deed. Mij zat zien aan het water. En de lucht. En de duinen. Mij er geheel in doen opgaan, zooals gisteren in jou. Mij geheel er in mengelen, zoodat ik en de natuur, de zee en alles één wordt.

Dat ga ik vandaag doen en dan zoo nu en dan denken aan de menschheid die een deel van die natuur is, en van wie ik een deel ben. En in het gevoel van die natuurlijke eenheid ga ik gelukkig zijn.

De natuur is doorzichtig – maar wij weten niet wat zij is. Dat zei ik gisteren tegen je, weet je nog, en dat is het heerlijkste, het allerheerlijkste.

Zoo is het ook in de liefde, mijn Vrouw. Wij zien elkaar en wij zijn doorzichtig en zuiver en klaar voor elkander. Maar toch weten wij niet wat de ander is. Noch wat wij zelve zijn.

En zoo is het ook met de liefde. Wij voelen ze zo helder en klaar als kristal. En toch weten wij niet wat ze is. Het is alles te samen het mysterie der liefde. En dat alles maakt de wereld zoo aanbiddelijk schoon.

IMG_3523 - versie 2

4 reacties

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie, proza en poëzie

Verdriet-dokter over de liefde

In het radioprogramma: ‘De kennis van nu’, werd op zondagavond 13-12-2015 de Belgische psychiater Dirk De Wachter geïnterviewd door Coen Verbraak. Ik heb al eerder over De Wachter geschreven op dit weblog maar het is met liefde dat ik opnieuw een bericht over hem maak. Het was opnieuw plezant om naar hem te luisteren.

Het leuke was ook de nieuwsgierigheid van de interviewer. Een paar keer vroeg hij: Hoe doet u dat dan … mensen helpen? Af en toe kregen we een kijkje in de keuken van De Wachter. De spiegel in zijn hand en het doen ondervinden, het doen ervaren van het zelf-helend vermogen van de mensen zijn belangrijke middelen. De zoektocht naar de verbinding speelt door alle gesprekken heen een rol.

Ik geniet van zijn taalgebruik en ik vermoed dat hij soms woorden zelf verzint. Een zo’n Vlaams woord is paniekéren. De klemtoon ligt op ‘keren’. We moeten niet paniekéren bij de terrorisme-dreiging. Hij gaat gewoon zoals elk jaar naar Parijs om Oud en Nieuw te vieren. En het is maar goed dat de metro in Parijs weer vol met mensen zit.

Er zijn altijd al vluchtelingenstromen geweest maar volgens De Wachter gaan we door de technologische ontwikkelingen naar een andere wereld en zullen vluchtelingen gemakkelijker en van verder komen en zij zullen vreemdere gewoontes meenemen. Maar we moeten ook hier niet over paniekéren; het stelt ons voor uitdagingen.


Het woord verdriet-dokter is verzonnen door zijn 6 jarige dochter die destijds het woord psychiater nog niet uitspreken kon maar het is een passend woord want verdriet is de motor van elk gesprek in zijn werkkamer, in zijn kabinet.

Er valt tegenwoordig in de psychiatrie veel geld te verdienen en De Wachter heeft niet te klagen over gebrek aan werk. Maar hij zou willen dat het zelf-helend vermogen van mensen groeide. Zodat zij niet naar de psychiater toe hoefden.

Er wordt vrolijk getaterd (ook zo’n leuk woord: tateren) op Facebook. Verdriet past daar niet in. En nu is verdriet een ziekte geworden. Maar er is niets mis met verdriet. Het is juist deftig als je ongelukkig kunt zijn.

Verbindingen worden vaak door verdriet geïnitieerd. Ware vriendschap is vaak gebaseerd op moeilijkheden waar men samen doorheen gaat.


De Wachter schreef eerst het boek Borderline Times waarin hij als systeemtherapeut de maatschappij ‘op de bank’ legde. Hij beschreef de onvoorspelbaarheid, de leegte, de zinloosheid van de maatschappij en de relaties die niet lukken. Er zijn veel verzuurde mensen terwijl we het beter hebben dan ooit. Er is veel ledigheid onder de leukigheid in onze maatschappij.

Hij ziet als psychiater zowel zeer ernstige, chronische patiënten die zijn opgenomen in het psychiatrisch ziekenhuis, als succesvolle mensen thuis in zijn eigen kabinet. Maar allen hebben dezelfde vraag: Hoe moet ik leven?  Het gaat altijd om existentieel zoekende mensen.

Hij is geen pastoor en vertelt de mensen niet hoe zij moeten leven maar hij heeft een spiegel in zijn hand. Hij laat mensen geduldig en respectvol in de spiegel kijken en dit kijken brengt inzichten voort.

Geluk hangt voor het overgrote deel af van ‘chance’, van het lot, van toevalligheden. Maar geluk is ook een klein beetje maakbaar. Je kunt op het pad van de noodlottigheid aan de zonnige of aan de schaduwkant lopen. We kunnen leren om een beetje op een andere manier ongelukkig te zijn. We kunnen samen zoeken om het verdriet een plaats te geven door te verbinden, door het samen mee te maken. Dat kan heel mooi zijn.

De Wachter had voordat dit interview plaatsvond op deze zondagmiddag het verzorgingstehuis bezocht waar zijn oude vader kort geleden was opgenomen. Hij was er met zijn vrouw en broer heen geweest. Ze hadden samen kunnen spreken over het verdrietige hiervan. Dat werkte verbindend. De Wachter werkt als gezins- en relatietherapeut waarbinnen voortdurend gezocht wordt naar verbindingen.

Het is een kwestie van ‘chance’ dat wij hier geen oorlog hebben en ook is het een kwestie van ‘chance’ dat zijn ouders hem graag hadden toen hij geboren werd. “Dagelijks zie ik mensen die deze ‘chance’ niet kregen.”

Hij noemt zichzelf een romanticus maar hij zoekt de romantiek in het kleine. Hoe kleiner hoe belangrijker. Een kleine aanraking kan heel romantisch zijn en is gratis. Zijn tweede boek heet Liefde maar hij weet niet wat liefde is. Zodra we er een hand op leggen is het weg. Het is een hele troost dat het niet te weten is.

Hij is al 35 jaar samen met zijn vrouw. Hij heeft er weinig prestaties voor hoeven leveren: “Ons leven is een genade.  Allemaal ‘chance’.”

De Wachter heeft op zijn 39e een TIA gehad (een tijdelijke hapering van de bloeddoorstroming in de hersenen). Hij was half verlamd en kon niet meer spreken. Hij belde zijn vrouw (die huisarts is) maar kon niet spreken. Na ongeveer twee minuten stilte raadde zijn vrouw dat hij het was, noemde zijn naam en kon hij zo goed en zo kwaad als het ging een geluid voortbrengen en toen is er hulp gekomen.

Ze doen hier nu nuchter over, ook al bagatelliseren ze niet wat er toen gebeurde. Het is zo gegaan. De Wachter is dankbaar voor het bestaan.

Terecht kunnen bij elkaar, elkaar in de ogen zien, elkaar vastpakken… dat zouden we meer moeten doen. Niet via Facebook maar in levende lijve.

Seks en intimiteit horen er bij maar de duurzaamheid van een relatie is niet zo verbonden met stomende sex. Zonder seks kun je ook een bijzonder liefdevolle relatie hebben. En dan is het nog geen vriendschap. Maar natuurlijk zijn wij ook onze lijven. We kunnen elkaar vastpakken. Dat vastpakken wordt niet door de porno gepromoot.

Als je genoeg hebt aan vriendschap en een leuke baan, prima! Maar de partners die de psychiater bezoeken zijn vaak ongelukkig omdat zij de liefde niet hebben. Dan denkt hij met deze mensen na over wanneer de liefde is verdwenen, over hoe het leven is gelopen en hoe de liefde weer terug kan komen. In die gesprekken kunnen de mensen hun zelf-helende vermogen ondervinden. Vaak ondervinden ze dit als ze onderweg zijn naar huis.

Het interview werd onderbroken door een lied: ‘Heart with no companion’ van Leonard Cohen.

2 reacties

Opgeslagen onder Psychiatrie, Systeemtherapie

Liefde voor een ander perspectief

Meestal ga ik er voor zitten en zo ook deze keer: Het programma Zomergasten op TV. De jongste zomergast tot nu toe: Filosoof en schrijfster Simone van Saarloos (25 jaar). Ik kende haar nog niet en was nieuwsgierig.

Het ging behalve over de liefde tussen mensen ook over de liefde voor een andere, nieuwe blik op de werkelijkheid. En vrouwen spelen daar voor Van Saarloos een belangrijke rol in. Vrouwelijke filmers laten een andere werkelijkheid zien en dat is hard nodig. Wat vrouwen geil maakt is anders en hoe vrouwen schrijven, filmen en sporten is anders. Niet dat mannen het ook niet anders kunnen, maar toch…

Saarloos vertelde over enkele interessante bijeenkomsten zoals die over porno voor vrouwen (porna) en over oorlogs-verslaggeving.

De liefde voor de nieuwe, andere blik, voor een ander perspectief kwam tot uiting bij de verstilde filmbeelden van de fotografe Charlotte Dumas van de wilde mustangs in de VS die werkeloos rondhangen in de buurt van een dorp. Het is niet een beeld van wilde paarden zoals we dat we gewend zijn. Ook het feit dat er geen geluid bij het beeld is maakt dat het beeld anders binnenkomt. Van Saarloos: “Als we niet met die dieren werken hebben we er geen relatie meer mee…” Dat laat Dumas mooi zien.

Ook in het fragment uit de film ‘Girlhood’ van de filmmaakster Céline Sciamma zien we de andere blik. We zien eerst de gezichten van de meisjes en pas daarna hun dansende konten. Die volgorde is belangrijk. We hebben via de beelden van hun gezichten uitgebreid kennis met de meisjes gemaakt. Het gaat duidelijk niet alleen om hun konten.

Ook in de Utube documentaire: ‘Syria Behind The Lines’ zien we een soort verslaglegging die we in het nieuws niet zien. We zien wat de oorlog in het gewone dagelijkse leven betekent. We zien de banale dingen die er een rol in spelen. De stem van de verslaggever en hoe hij de situatie persoonlijk ervaart speelde hier een belangrijke rol.

Liefde

De liefde kwam in vele gedaanten terug in deze aflevering. Ook de vreemde dingen die we doen om liefde te beleven. Dit was te zien in het fragment uit de film ‘Paradies Liebe’ waarin twee vrouwen van middelbare leeftijd naar Kenia gaan om de liefde te bedrijven met Keniaanse mannen die aardig wat jonger zijn dan zij. Van Saarloos: “Dit noemen we toerisme, dit vinden we normaal maar het is problematisch wat we hier zien”. Wilfried de Jong, de interviewer, zag er eigenlijk niets problematisch in: “Het is gewoon een ruil; de vrouwen krijgen de liefde, de mannen het geld”. Hier ging Van Saarloos na enige discussie gelukkig niet in mee. “Het perspectief van de mannen zien we niet in de film maar de ongemakkelijkheid van de situatie komt toch wel over…”, zei ze. Inderdaad, ik had bijvoorbeeld de verlegenheid van de zwarte man op zijn scooter duidelijk gezien. Terecht merkte Van Saarloos op dat deze vorm van toerisme niets oplost; er veranderd niets aan het liefdeloze, oppervlakkige leven van de vrouwen en ook niet de financiële armoede van de Keniaanse mannen.

Als het om echte liefde gaat meent Van Saarloos dat je vanuit het single zijn meer mogelijkheden hebt om je te verbinden in liefde dan in een vaste monogame relatie: “in een vaste relatie ga je er te gemakkelijk van uit dat de partner jou moet opvullen… als de partner je niet geeft wat je verlangt moet je niet meteen gaan trappelen.” Ze haalde de Soefi mysticus, dichter, filosoof Rumi aan: “Ver voorbij onze ideeën van goed en kwaad is een plek. Ik ontmoet jou daar.” Het is de vrijheid die juist leidt naar de liefde. Niet een hedonistische vrijheid maar een speelse vrijheid. Elk contact is een vorm van spelen.

Ze liet een fragment zien waarin de zwarte rapper Typhoon optreedt voor een koninklijk gezelschap ter gelegenheid van de viering van ons 200 jaar koninkrijk. Er is enige ongemakkelijkheid te bespeuren bij het publiek als Typhoon rapt over ons slavernij-verleden: “Zonder donker kan het licht zichzelf niet kennen”. Het lijkt nog steeds niet gemakkelijk om te erkennen dat we aan de slavernij meegedaan hebben. Voor Typhoon is liefde de basis en dat is natuurlijk heel mooi. Van Saarloos geeft toe dat voor haar een cynische positie veiliger aanvoelt omdat je dan minder kwetsbaar bent. Desalniettemin wil ze liever denken: liefde is de basis, op zijn Surinaams; ‘lobi da bassi’.

Niet zo diep naar binnen kijken

We zagen ook een fragment uit de documentaire ‘The Century of the Self’ die gaat over hoe Freud’s theorie van de psychoanalyse gebruikt en misbruikt is. We zagen een fragment van een groepstherapie met Fritz Perls uit de 60er jaren. Deze vorm van therapie werd populair omdat men er achter kwam dat we het systeem van de maatschappij toch niet konden veranderen, waarop men zich dan maar op zichzelf ging storten. Van Saarloos vroeg zich af of het wel goed is om zo diep naar binnen te kijken: “moet je niet meer om je heen kijken?” Ik ben het hier van harte mee eens en daarom vind ik ook dat elke psychologische behandeling gepaard moet gaan met het betrekken van de mensen en het systeem om de ‘zogenaamde’ cliënt heen. Zoals Van Saarloos het formuleerde: “de verhalen die diep binnen in ons zitten, lijken op de verhalen die er al zijn in de wereld.”

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Filosofie, Persoonlijk en politiek, Psychologie, proza en poëzie

Liefde. Een onmogelijk verlangen?

Dit is de titel van het nieuwe boek van psychiater Dirk de Wachter. Wim Brands interviewde hem naar aanleiding van het verschijnen van dit nieuwe boek op televisie in het programma Boeken van de VPRO.

Liefde zou in gezien kunnen worden als een onmogelijk verlangen in onze huidige wereld vol met paradijselijke illusies. Ons leven moet altijd ‘wow’ zijn, zegt De Wachter. De lat ligt zo hoog dat we het gewone leven niet meer kunnen leven. We zijn ons leven gaan zien als een te managen bedrijf.

De belangen van het individualisme en de vrijheid zijn dermate uitvergroot dat het collectieve is verdwenen. Dit proces begon al in de 18e eeuw. We zijn doorgeschoten in de maakbaarheid van onze samenleving en van ons zelf als individu. Het is niet zo dat vroeger alles beter was maar De Wachter wil de problemen van deze tijd scherp en kritisch blijven benaderen. Na de vele reacties die kwamen op zijn vorige boek: ‘Borderline times’, vond hij dat het tijd was om zich terug te keren naar de beslotenheid van zijn kabinet.

Om een antwoord te vinden op de vraag: ‘hoe moeten wij in hemelsnaam leven?’ We moeten leven met liefde is het antwoord. Dat we zoeken naar liefde en duurzame hechting is menselijk. Maar de liefde is niet maakbaar en kan niet ‘vermarkt’ worden. We moeten voor de liefde juist iets loslaten, iets meer laten gebeuren en onze kwetsbaarheid er laten zijn. Het is juist door wederzijdse kwetsbaarheid dat de liefde tussen mensen kan ontstaan.

De Wachter vindt dat de seksuele component in de relatie vaak wordt overdreven. We moeten de liefde ook leren kennen in het gewone. De liefde gedijt juist in het lastige. Liefde is het verbinden als het allemaal lastig en moeilijk is. Volgens Brands staat het boek vol mooie voorbeelden van mensen die de liefde zoeken.

Ik heb op dit blog al meerdere keren over De Wachter geschreven hier onder het kopje: ‘Laat ons alstublieft een beetje ongelukkig zijn’ en hier: ‘Er is geen wezenlijk verschil tussen normaal en abnormaal’ en hier: ‘Hoe moet ik leven’, wat een verslag is van mijn bezoek aan het congres Borderline Times.

3 reacties

Opgeslagen onder Psychiatrie, Systeemtherapie

Lezing Else-Marie van den Eerenbeemt

Deze lezing vond plaats in de kapel van de vrijzinnige geloofsgemeenschap aan de ’s Gravelandse weg in Hilversum op de dag van de nationale herdenking van de vliegramp met de MH17. Zij had er op televisie naar gekeken en het meest indrukwekkende er aan was het één voor een opnoemen van de 298 namen van de slachtoffers.

“Een naam is het eerste wat je van je ouders krijgt”… en zo komt van den Eerenbeemt op haar onderwerp; familierelaties. “Of je een naam krijgt waarmee je naar een voorouder vernoemd bent of een vreemde naam uit een ander land daar zitten al heel verschillende sferen achter”.

De boodschap van van den Eerenbeemt (afgekort: EM) moet wel zijn hoe belangrijk relaties voor ons mensen zijn en hoe we in die relaties moeten investeren. Wellicht een bekende boodschap, wij zijn immers sociale wezens, maar in deze individualistische maatschappij kan het niet vaak genoeg verteld worden. Een mens is geen mens zonder relaties. En het begint meteen bij de geboorte.

EM werkte vroeger in een huis waar baby’s van ongehuwde moeders geboren werden. Op één zaal lagen 30 baby’s. Je kon aan de gezichtjes zien welke baby’s de ‘afstandjes’ waren; de baby’s van wie de moeders afstand gedaan hadden en die het zonder de geur en de stem van hun moeder moesten doen.

Vaders hebben bij de geboorte een achterstand op moeders. Tegenwoordig proberen moderne vaders die achterstand al vroeg in te halen. Aanstaande vaders hebben het over: “Wij zijn zwanger”. Een vader had zelfs naar de huisarts gebeld met: “Onze vliezen zijn gebroken”. Deze vaders lukt het inhalen van de achterstand misschien wel.

Het woord vader betekent letterlijk: omheining! Een man had in therapie tegen EM gezegd: “Mijn vader was een los hek…” EM zei: “Hij heeft het in ieder geval geprobeerd”. “Ja”, zei de man: “Hij heeft het geprobeerd”. En zo werkt EM in haar therapieëen aan verbinding.

Ze ziet kinderen als grote verbinders. Zij sprak een moeder die gebroken had met haar moeder. Op een dag vroeg een van haar kinderen als cadeau voor haar verjaardag dat opa en oma op bezoek zouden komen want die had zij nog nooit gezien.

Een kind wil zijn ouders gelukkig maken. Kinderen proberen ouders te troosten. Maar hoe doe je dat als de ouders vechten? Kinderen blijven altijd trouw aan beide ouders en ze verdedigen hun beide ouders. Dit noemt EM het beginsel van de zijns-loyaliteit. Een kleuterjuf zei tegen een kind: “Jouw moeder kan geen klok kijken daarom kom je te laat”, en het kind zei: “Mijn moeder kan heel goed klokkijken”. De trouw van kinderen wordt in duizenden dossiers aangetoond. Een pleegkind die alles aan zijn pleegouders te danken had brak uiteindelijk toch met hen omdat hij de vernederende blik in hun ogen als het over zijn echte ouders ging had gezien.

EM spreekt over relationele ethiek: de ethiek van wat er tussen mensen gebeurt. Het geven en nemen. De liefde tussen mensen. En het allerergste is wanneer je geen betekenis hebt. Dan kun je depressief worden. Depressie ziet ze als een zwakke plek in de liefde. Die zwakke plekken zijn te vinden in relaties.

De partnerkeuze is iets magisch. Er valt een heleboel af te dingen op de tegenwoordige relatieadvertenties. Wat die ander allemaal wel niet moet kunnen! Wil die ander ook mee helpen zorgen voor een gehandicapt kind? Of voor een demente vader? Helaas zijn er tussen ouders met gehandicapte kinderen meer scheidingen. Kunnen we bij elkaar blijven als de ander kwetsbaar is? Als we dit kunnen hebben we het geheim van de langdurige liefde gevonden. Het gaat om diepte-investeringen in de liefde.

De loyaliteit van kinderen aan de ouders gaat het diepst maar ook de loyaliteit tussen broers en zussen is sterk. Een bekende uitspraak van EM is: “Broers en zussen zijn het merg van mijn bot”.

Binnenkort zal het weer Kerstmis zijn. En de Kerst ziet EM als één groot loyaliteitsconflikt. Ouders gaan op vakantie in het buitenland want ze willen de kinderen met Kerst niet tot last zijn. De Waddeneilanden zitten vol met kinderen met loyaliteitsconflikten. Het spannende aan tafel met Kerst is juist om te zien waar nou de trouw tussen mensen zit. Kunnen we dat niet meer verdragen?

Een bekende typering is die van de Martha en de Maria van de familie. De Martha is degene die na het eten de afwas doet en de Maria is degene die bij vader op schoot zit. Wie zijn de favoriete kinderen van de familie? Ouders hebben hun voorkeuren maar zijn bang om dit toe te geven. EM noemt dit: familiefaalangst.

Kinderen blijven hun ouders verdedigen tegenover opmerkingen van buitenstaanders. Onze ouders hadden ons wel lief maar ze konden ons niet troosten. Onze ouders hadden ons wel lief maar ze konden ons grote gezin niet aan. De dood van ouders is ook op latere leeftijd een aardverschuiving voor kinderen. En als de ouder overlijdt is het heel belangrijk hoe de partner daarop reageert. EM vroeg aan een gescheiden vrouw wat nou het moeilijkste was in haar huwelijk. De vrouw zei: “Dat hij niet terugkwam van zijn golfvakantie toen mijn moeder begraven werd”. De kracht van de liefde zit hem in de zorg.

Er zijn witte en zwarte schapen in families. De zondebok uit de familie moet alle kwaad meenemen. Maar de uitgestoten kinderen of de kinderen die minder betekenis hebben in families komen vaak terug aan het ziekbed van een ouder, om alsnog betekenis te hebben.

Volgens EM zijn alle waarheden over ouders waar. Een moeder van zeven kinderen is zeven moeders.

“Ik heb papa het meeste liefde gegeven, dat weet ik zeker, en nu krijg ik niets,” en deze dochter huilt. Erkenning is wezenlijk, ook bij het verdelen van de erfenis. Een zus zegt tegen een andere zus: “Jij krijgt die armband want jij was altijd zo lief voor moeder”. Dat iemand ziet wat je betekent hebt is het belangrijkst. Mensen zijn niet hebberig, het gaat om de erkenning.

“Waarom trouwen die kinderen in een luchtballon”, vroeg een moeder; “waarom niet gewoon bij ons in de achtertuin…”. Maar de moderne rituelen moeten speciaal en bijzonder zijn. Zijn de relaties dit ook? Dat valt te bezien.


Na de lezing werden vragen beantwoord die de toehoorders op een velletje papier schreven en overhandigden.

Een vraag ging over een kind dat onterfd werd door de ouders. Onterven is een kind afstraffen. Wat doen de andere erfgenamen? Het kan goed gemaakt worden bij de rechter maar dan worden de kinderen schuldeiser van hun ouders in plaats van erfgenamen. Volgens EM is er in iedere familie tenminste één rechtvaardige!

Er was een vraag over het helen van breuken in families. Volgens EM is definitief breken onmogelijk. Ze nodigt eerst iedereen apart uit om ieders verhaal te horen. In therapie zoekt ze naar verbinding en rechtvaardigheid. Hoe dieper de kloof hoe sterker de brug. Ze gaat op zoek naar extra peilers voor de brug. Wie kan er verbindend werken? Een oom of tante, neef of nicht. Die nodigt ze erbij uit.

Een vraag over grootouders die hun kleinkinderen niet meer zien. Als die weggestreept worden uit het leven van een kind, wie kun je dan nog vertrouwen, vraagt EM zich af. Grootouders kunnen helend zijn als ouders gescheiden zijn. Kinderen van gescheiden ouders die contact hebben met hun grootouders zijn beter af heeft onderzoek uitgewezen.

Ze kwam nog even terug op de gespleten loyaliteit bij scheidingen. Het vervreemden van het kind van één van de ouders geeft veel ziektes. Eigenlijk is het kind dat een van de ouders moet afwijzen beide ouders kwijt. Het is een fundamenteel existentieel recht: het recht op beide ouders.

Er was een vraag (van ondergetekende) over favoriete kinderen. Ja het is zo: ouders hebben hun oogappeltjes. Dit gaat in tegen het idee van gelijke monniken, gelijke kappen maar volgens EM is het nu eenmaal zo dat liefde van elastiek is. Wij kinderen hebben twee verschillende ouders maar onze ouders hebben verschillende kinderen. We mogen onze favorieten hebben als het maar rechtvaardig blijft heb ik begrepen.

We lopen allemaal kwetsuren op maar we krijgen ook (veer)kracht mee. Die kracht en kwetsuren gaan inderdaad samen. Dat ouders het beter willen voor hun kinderen dan zij het zelf gehad hebben, daarin zit de kracht van generaties. En kracht krijg je door erkenning. Het ergste is wanneer je ontkent wordt in wat je te geven hebt.

Een vraag over ‘het lege nest syndroom’. Dit bestaat nauwelijks meer. Kinderen blijven nog lang thuis. Het probleem is nu eerder: Hoe krijgen we de kinderen de deur uit. We zijn van een bevels-huishouding naar een onderhandelings-huishouding gegaan. Begrenzingen tussen ouders en kinderen zijn vager geworden. Vooral kinderen van gescheiden ouders blijven rond hun ouders cirkelen. Laatst was EM bij iemand thuis voor een vergadering en hoorde ze een zoon van boven roepen: “Mam, mam, mijn condoom is gesprongen!”


Een zeer inspirerende lezing over een serieus onderwerp waarbij af en toe enorm gelachen kon worden. Als toegift liet EM nog de Grand Partita van Mozart horen. Dit is een compositie waarin verschillende familieleden vertolkt door verschillende muziekinstrumenten en melodieën te horen zijn. Mozart had grote problemen in de relatie met zijn vader. Hulde aan EM en aan Mozart.

 

 

1 reactie

Opgeslagen onder Systeemtherapie

Erotische intelligentie

‘Tell me how you were loved and I will tell you how you love’,

dit belooft Esther Perel, relatietherapeut uit New York.

De sectie Partner Relatie Therapie van de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie therapie nodigde deze Belgisch-Amerikaanse uit naar Beilen in Drenthe om te spreken over haar ideeën rond seksualiteit in de partnerrelatie.

Culturele en historische ontwikkelingen zijn voor Perel’s ideeën belangrijk en haar ideeën zijn dus op zich zelf ook aan verandering onderhevig. Ze is van niets overtuigd; over twee jaar kan het weer anders zijn en voegt ze hier nog aan toe op zijn Vlaams: “Niets gaat perfect in ons kabinet (lees: slaapkamer)”. Ze noemt zichzelf een ‘master of nothing and a student of everything’. Ze heeft niet een methode maar een benadering. Het dynamische, het systemische en het lichamelijke spelen daarbij een rol. Ze heeft geen seksuologie opleiding gedaan. Ze is relatietherapeut en houdt zich bezig met seksualiteit. Vooral met de begeerte in de relatie houd zij zich bezig. Ze is getrouwd met een therapeut die werkt met ernstig getraumatiseerde mensen: ‘He does pain, I do pleasure’…

Tijdens haar presentatie sprak zij afwisselend Engels en Nederlands; als het nodig was waren wij als publiek graag bereid haar te helpen bij het zoeken naar het juiste Nederlandse woord. Ach; therapie is taal, is zoeken naar het juiste woord.

De titel van haar boek: Erotische intelligentie, was eigenlijk als grap bedoeld naast bijvoorbeeld het meer bekende begrip; emotionele intelligentie, maar erotische intelligentie is inmiddels een bekend concept. U heeft misschien gehoord van de Amerikaanse psycholoog Gardner die 8 soorten intelligentie onderscheidt waarvan de ‘kinesthetische en de interpersoonlijke intelligentie’ misschien in de buurt komen van het concept van ‘erotische intelligentie’ van Perel.

In het Engels is de titel van haar boek: ‘Mating in captivity’, een titel die uitdrukking geeft aan een dilemma. In de Nederlandse vertaling van de titel zit de oplossing van dit dilemma vervat; erotische intelligentie als oplossing voor  ‘mating in captivity’,  voor ‘paren in gevangenschap’. De ondertitel van haar boek luidt: Een vaste relatie geeft zekerheid, maar hoe houdt je het spannend?

Ze draagt haar boek op aan haar ouders wiens vitaliteit doorleeft in haar. Haar ouders kwamen vanuit de concentratiekampen van Nazi-Duitsland naar Antwerpen. Perel verdeelt de Antwerpse Joden van na de tweede wereldoorlog in twee groepen: zij die niet dood gingen en zij die terugkwamen om te leven. De eerste groep overlevers hield zich vooral bezig met voorzichtig zijn. De andere groep was meer bezig met hoe ze levendig konden blijven. Haar ouders behoorden duidelijk tot de tweede groep. Perel’s levendigheid en speelsheid kwamen tijdens haar presentatie duidelijk naar voren.

Haar vitaliteit was naar mij doorgestroomd. Het viel mijn partner op toen ik na ruim twee uur reizen thuis kwam en vertelde over deze dag.

‘Erotische Intelligentie’ is geschreven voor het algemene publiek en dus niet voor relatietherapeuten en seksuologen, waarvan er zo’n 150 naar Beilen waren gekomen om te leren over ‘Attatchment, Security and Erotic life’.

Perel woont en werkt in New York en doet voor 80% paren-therapie. Ze ziet paren van veel verschillende nationaliteiten en spreekt meerdere talen. Ze ziet hen van twee uur tot vier uur tot soms een hele dag. Soms ziet ze een partner alleen, soms is het individuele therapie met beiden aanwezig en soms is het relatietherapie met slechts een partner aanwezig. Minuchin, een van de grondleggers van de systeemtherapie, is haar meester. Daarnaast wordt ze geïnspireerd door de narratieve therapeut Michael White, door de hechtingstheorie en de neurologie.

Haar interesse in de seks binnen de relatie groeide vooral na het Lewinsky-schandaal in de VS. Daarvoor was de seks binnen haar relatietherapieën ‘als het bekijken van een film zonder ondertiteling’. Na het Lewinsky-schandaal ging ze zich afvragen waarom er in de VS geen taboe was op scheiden maar wel op ontrouw. Ze ontdekte dat het probleem van de begeerte centraal was hierin. Het opnieuw in bezit nemen van de begeerte leidt volgens haar tot seksuele bevrijding. Het gaat haar in de therapie om ‘to own the wanting’. Op het moment schrijft ze aan een boek over affaires.

‘Intimacy became Into-me-see’

Sinds het opkomen van het individualisme is er veel veranderd. Dat is slechts 150 jaar geleden. Het heeft geleid tot een nieuwe manier van denken, tot een nieuw model. We moeten ons goed realiseren dat onze manier van denken gebaseerd is op een model dat nog niet zo lang bestaat. Vòòr het opkomen van het individualisme bestond de seks in de ontrouw en dus niet in het huwelijk! Wij denken dat het zo ìs dat seks tot het domein van het huwelijk hoort. Maar dat ìs niet zo.

Een huwelijk werd niet lang geleden gesloten om economische redenen, om een gezin te stichten, om samen land te kunnen bebouwen. Intimiteit bestond uit samen je land bebouwen. Intimiteit had je met mensen uit je dorp, uit je gemeenschap. Het behoren tot die gemeenschap gaf jou een identiteit. Intimiteit en identiteit hadden niet speciaal iets te maken met je partner.

Wanneer Perel relatietherapie doet met paren die nog opgevoed zijn binnen de hier boven beschreven archaïsche structuren dan is het niet alleen belangrijk dat ze de man en de vrouw ziet maar is het ook belangrijk dat ze bijvoorbeeld de vrouw met de moeder van de man ziet.

Pas bij het ontstaan van de steden zijn partnerrelaties belangrijker geworden. ‘Intimacy’ is ‘into-me-see’ geworden. Intimiteit in de partnerrelatie is belangrijk geworden om niet alleen te zijn, om niet alleen over te blijven. Intimiteit betekent gevalideerd worden door je partner. Dit werd het nieuwe model.

De uitvinding van de contraceptie heeft dit nieuwe model versterkt. De revolutie die de contraceptie bracht is slechts een aantal decennia oud. De verbinding van twee mensen binnen het huwelijk wordt in dit nieuwe model verondersteld samen te gaan met seksueel plezier. Zowel de liefde als de seks zijn naar het huwelijk gebracht. De revolutie die de contraceptie bracht ging samen met nog twee andere recente revoluties: die van de vrouwenbeweging en die van de ‘gay-movement’. Seks kwam los te staan van de zwangerschap.

Dat huwelijksgeluk gezien wordt als verbonden met seksuele bevrediging is in vele delen van de wereld (nog) niet doorgedrongen. Huwelijksgeluk is een imperatief binnen ons moderne Westerse model. We scheiden omdat we denken gelukkiger te kunnen zijn in een ander huwelijk. Het huwelijk lijkt wel een product geworden: Wat geeft dit huwelijk mij, vragen we ons af.

We denken; als ik mijn partner lief heb moet ik hem/haar ook begeren. Maar voor vele mensen op deze aarde staan liefde en begeerte ver uit elkaar.

In ons soort huwelijk moet alles gegeven worden aan ons door één persoon terwijl dit alles vroeger gegeven werd door een heel dorp. Wij zitten in een heel idealistisch model. We willen liefde, begeerte, nieuwsgierigheid, avontuur, veiligheid enz. enz. allemaal vinden bij een persoon, in één relatie. Veiligheid en een vaste verbintenis zijn ook belangrijk voor ons omdat we in onze cultuur veel vrijheid hebben.

Liefde en begeerte: een paradox, een dialectiek

Ieder mens heeft enerzijds behoefte aan een bepaalde mate van vrijheid, ruimte en individualiteit en anderzijds behoefte aan verbinding, veiligheid, bescherming. Het gebeurt dat ‘one person wanting more space meets another person wanting more connection’.

Door het begrijpen van verbinding begrijpen we nog niet de begeerte. Perel maakt bij het begrijpen van het verschil tussen deze twee gebruik van de hechtingstheorie. Stelt u zich een kind voor dat op schoot zit bij de ouder. Dit kind is nieuwsgierig, het wil exploreren, spelen. Daarom moet het kind de schoot verlaten. Het kind van de ouder die het laat gaan en tegelijk enig toezicht en contact houdt, kan zowel de vrijheid als de verbinding ervaren. Maar de ouder die zegt: “Niet weggaan, ik ben bang”, onthoudt het kind van het ervaren van de vrijheid. Kind nummer 1 gaat een deel van zichzelf in de band met de ouder verliezen om autonomie te kunnen ervaren. Kind nummer 2 krijgt een teveel aan verantwoordelijkheidsgevoel voor de band met de ouder. Het kan misschien wel weggaan maar het blijft bang. Volgens Perel moet je om seks te hebben de ander kunnen verlaten; ‘you cannot climax if you cannot be free’.

Liefde en begeerte hebben een relatie maar hebben tegelijk een conflict. Het tweede kind komt later als partner naar relatietherapie en zegt: In het begin was het goed maar na de bruiloft of nadat we kinderen kregen was ik een ‘done deal’. Alles ging goed tot ik zeker was van hem, van haar. Hoe meer liefde en verbinding, hoe minder verbeelding, begeerte en erotiek. ‘You have the trust and you lose the desire’. Een erotisch paar kan zowel verbinding als vrijheid ervaren. ‘Fire needs air’. Het gaat hier om een paradox die je moet managen. De een heeft meer behoefte aan verbinding, de ander meer aan vrijheid. Maar de vrijheid, het los zijn van de ander is een essentiële voorwaarde voor de begeerte. Dit is de dialectiek; ‘attatchment is a condition for seperateness’.

De hechtings-theorie onderscheidt globaal drie soorten van onveilige gehechtheid. Binnen de relatie zie je ook drie soorten problematiek. 1. De vrijheid is opgegeven ten behoeve van de verbinding (angstige gehechtheid). 2. Naarmate de verbinding sterker wordt zoekt een van de partners de vrijheid en verlaat uiteindelijk de relatie (ambivalente gehechtheid). 3. De partner gaat nooit de verbinding aan en verlaat elke relatie na korte tijd (vermijdende gehechtheid).

Liefde gaat over verbinden, over hebben, over afstand verkleinen, spanning verminderen, gevaar neutraliseren. Begeerte gaat over willen, over onzekerheid kunnen verdragen, speels kunnen zijn. Begeerte gaat dood onder routine. Begeerte houdt van een comfortabele, psychologische afstand. Het is een illusie dat iemand jou zou kunnen toe behoren.

Bij vrouwen is de veiligheidsbehoefte doorgaans erg groot. Dit maakt de vrouwelijk seks narcistisch. Ze vraagt het publiek, wat voor een groot deel uit vrouwen bestaat, wanneer men zich meer aangetrokken voelt zijn of haar partner. Wij voelen ons aangetrokken tot onze partners wanneer hij/zij ergens gepassioneerd mee bezig is, wanneer hij/zij ons niet nodig heeft, wanneer hij/zij iets uitstraalt. In de afstand ligt de erotische spanning. In de afstand kun je iets nieuws blijven zien. De Franse schrijver Marcel Proust zegt dat reizen niet zit in het bezoeken van nieuwe plekken maar in het kijken met andere ogen. Het onbekende, het nieuwe in ons huis kunnen we begeren. We moeten nieuwsgierig kunnen blijven. Het onbekende kan ons ook angstig maken. Het besef dat die ander jou altijd kan verlaten kan beangstigend zijn maar die angst leeft in het centrum van de liefde. In de angst voor het verliezen van de ander zit de mogelijkheid van het verlangen, van het begeren. Verlangen, begeerte en verbinding hebben een actieve en dialectische relatie. Het begeren moet de ruimte openen die de liefde dicht maakt.

Perel maakt een onderscheid tussen seks en erotiek. Dieren hebben zeks, wij mensen hebben erotiek. Wij hebben verbeelding. Wij kunnen plezier hebben om het plezier. Wij hebben een ‘erotic mind’. Je mòet seks niet doen, je moet denken aan het doen. Je kunt seks hebben en ‘dood’ zijn. Eros betekent levendig. Erotiek is niet meetbaar. Je kunt tellen hoe vaak paren seks hebben maar bij erotiek gaat het om de kwaliteit van het leven. Erotiek is de poëzie van seks. ‘Sex is a place you go to, not something you do’. Ze vraagt: ‘Where do you go to in sex? To which core parts in yourself do you connect? Your playfullness, your soft side?

Therapie in praktijk

Volgens Perel zit het probleem niet in de mensen maar in het model, in onze manier van denken. Ze begint een relatietherapie door meteen te vragen naar hoe het met de seks gaat. Net zoals je vraagt naar hoe het met de kinderen gaat of met het werk. Het seksuele ligt dus meteen in het eerste gesprek op tafel. Ze vraagt er naar en wacht niet tot het paar er over begint. Ze vraagt mensen om haar te schrijven over hun toestand, hun bedoeling met de therapie, wat ze bereid zijn te doen om het probleem op te lossen, wat voor partner ze willen zijn. Ze is met seks bezig maar is er geen makelaar in.

Traditioneel wordt er in relatietherapie gedacht dat seksuele problematiek komt door relatieproblematiek en dat wanneer dat opgelost is dat dan de seks vanzelf verbetert. Maar dit klopt volgens haar niet. Een paar kan op zijn best zijn in de keuken maar helemaal niet in de slaapkamer. Je kunt je als partner enorm geliefd voelen maar niet begeerd. Liefde en seks gaan niet automatisch samen. Seks is geen metafoor voor de relatie maar is een parallel narratief. Het is ook niet zo dat wanneer de bloemkool het goed doet dat dan de tomaten het ook goed doen.

De vrouw kan zich liefdevol beschermd voelen door haar man maar dit is niet wat ze moet voelen in de seks. Dan moet ze zich eerder voelen als een roofdier. Grenzen overschrijden, regels kunnen breken, dingen doen die ondeugend zijn, zijn allemaal belangrijk om vrijheid te kunnen voelen. Het gaat niet om heel belangrijke regels. Breek de kleine regels eens, is Perel’s advies is: ‘Ga eens een keer niet naar je werk’.

Alles wat onze erotiek aanwakkert is waar ons gezinsleven tegen in opstand komt. Ze vraagt dat je bekijkt hoe het voelt als je liefhebt en hoe dit gevoel veranderd als je begeert. Hierbij kun je gebruik maken van een ‘love and desire map’. Een simpele set van vragen.

LOVE AND DESIRE: A PERSONAL MAP

1. When I think of love, I think of:                1. When I think of sex, I think of:

2. When I love I feel:                                         2. When I desire I feel:

3. When I am loved I feel:                                3. When I am desired I feel:

4. When I think of love between                    4. When I think about sex between

my partner and me today, I feel:                     my partner and me today, I feel:

Het begeren, het verlangen geeft gevoelens die niet noodzakelijk liefdevol zijn. Soms hebben die gevoelens te maken met goede macht of goede agressie. Niet met geweld.

Vrouwen worden opgevoed om in emotioneel opzicht de verzorger te zijn. Maar in de seks wordt de vrouw opgewonden als zij zelf opwindend is. Dan is ze vrij van het zorgen voor anderen.

Het landschap van de erotiek bestaat uit een repertoire aan behoeften, dromen, angsten en verlangens. Het erotische krijgt energie door onze eerste ervaringen, door onze hele geschiedenis. Het gaat er niet om wat je wil doen in de seks maar wie je wil zijn om wat jij wil voelen in de seks. In onze seksuele fantasieën drukken we onze diepste behoeften uit.

Eerste casus: kan zij het roofdier zijn dat zij is?

We gaan een opname van een gesprek zien dat Perel had met een jong koppel. Hij is Amerikaan, zij is van oorsprong Spaans en komt uit een katholieke familie. Zij is haar begeerte kwijtgeraakt. Dit is haar in een eerdere relatie ook overkomen. Misschien heeft het iets met haar te maken. In haar werk heeft ze goed kunnen emanciperen maar het zal blijken dat diep binnenin haar, de archaïsche patronen van haar voorouders nog voortleven. Welke patronen zijn dit?

Hij had een moeder die depressief was en een vader die vaak weg was. Hij heeft met veel verschillende vrouwen seks gehad maar hij wil nu een vaste relatie. Zijn partner gaat hem zijn ‘run for his money’ geven is zijn idee.

Het blijkt voor haar moeilijk om iets te willen. Eigenlijk zegt ze tegen hem: ‘Ik wil dat jij mij doet willen’. Ze wil alleen seks als ze een ruzie gehad hebben of alleen op een plaats waar het niet mag. Ze wil anoniem zijn maar niet met een vreemde, andere man. Ze wil anoniem zijn met hem, haar partner. Ze wil onzekerheid. Ze wil niet weten waar de reis eindigt.

Perel: ‘Familiarity is not erotic for her’. Alles wat comfortabel is en goed voor hem wil zij niet.

Hij wil niet meer bang hoeven zijn afgewezen te worden en zich geen zorgen meer hoeven maken over zijn seksuele prestaties. Hij zegt: Als ik geen seks met jou wil dan wil jij het wel. Het is niet zìjn ‘willen’ wat het probleem is, denkt Perel.

Het probleem is dat zij niet wéét dat zìj het wil. Pas wanneer zij weet dat het haar wil is, kan zij autonoom zijn, kan zij begeerte voelen. Deze zoektocht naar autonomie is een zeer belangrijk thema. Sommige mensen kunnen erg moeilijk zichzelf zijn in aanwezigheid van anderen. Als genot gezien wordt als zondig, hoe kan het dan plezierig worden? Dit is een bekend thema bij vrouwen uit een traditioneel milieu.

Hij werd in hun relatie ‘recruited for a play he never auditioned for’. Hij dacht dat zij bescherming nodig had en zorgde ervoor veel thuis te zijn maar zij kreeg daardoor te weinig lucht. Zij wil juist met hem het ‘veilige huis’ ontvluchten. Pas dan kan zij het roofdier zijn dat zij wil zijn. Zij zal hem moeten leiden door de doolhof van haar erotische geest.

Als therapeut is het belangrijk om niet lineair te denken als je iemands seksuele ‘blue-print’ wil leren kennen, zegt Perel. Voor sommige paren is het moeilijk om op emotioneel gebied iets op te geven. Dit paar lukte het niet. Zij ging seks zoeken buitenshuis. Zij ging doen wat hij had opgegeven voor hun relatie.

De jacht van dit roofdier, het jachtluipaard,  is van een ongekende schoonheid. Het inspireerde mij ooit bij het toeëigenen van ‘mijn willen’.

Flirten met je eigen partner per email

Wat Perel veel paren adviseert om het begeren levend te houden is dat zij een speciaal email adres instellen voor berichten waarin ze met elkaar flirten om zo een erotische ruimte te creëren. Soms sturen partners liederen en gedichten naar elkaar. Een email heeft een ingebouwde afstand. Ook adviseert zij paren om telefoonseks met elkaar te hebben terwijl ze allebei thuis zijn. Perel: ‘Speel met de afstand die je hebt tot elkaar’!

Het ging met het paar uit de video-opname niet om een machtstrijd. Het ging om autonomie. Erotisch gezien had zij onzekerheid nodig. Emotioneel gezien had ze de onzekerheid nìet nodig. Perel probeerde hem te leren om haar behoefte aan onzekerheid (autonomie, avontuur) te begrijpen. Wie het minst rigide is kan het makkelijkst veranderen. Seksuele ‘blueprints’ veranderen echter niet gemakkelijk.

Drie openingen voor seks

– fysieke opwinding

– beginnen met het begeren in een interactie waarna de fysieke opwinding volgt

– bereidheid, open staan voor de begeerte

In dit laatste geval reageer je op een uitnodiging niet met: ‘nee, ik heb geen zin’. Perel vergelijkt seks hebben met zwemmen en zegt dat ze nog nooit iemand is tegengekomen die er achteraf spijt van had dat hij was gaan zwemmen ook al had hij er eerst geen zin in.

De biologisch antropologe Helen Fisher beschrijft in haar boek ‘Why we love’, drie gebieden in de hersenen. Gebieden voor onze lust (testosteron), voor romantiek (dopamine) en voor hechting (oxitocine).

Het begeren is uw eigen verantwoordelijkheid

Na de lunch geeft Perel de zaal een opdracht. We gaan op zoek naar onze eigen seksuele ‘blueprint’. We moeten in paren 10 verschillende antwoorden geven op twee vragen: Wat windt mij op?  En: Waar knap ik op af? Wat maakt mij levend, geeft mij energie of wat maakt mij dood? ‘What turns me on or what turns me off’?

Ook in therapie vraagt ze aan paren die geen seks meer hebben; Wat vond u fijn voordat u ‘dood’ ging? Het helpt om je dit te herinneren. In de veilige hechting kun je voelen dat je het waard bent om bemind te worden, om naar verlangt te worden. Het is een gevoel van voortdurende zelfwaardering; ‘I am lovable, desirable’, ‘I can desire, I deserve to desire, to want’.

Je moet zorgen voor jezelf, jezelf waarderen, mooi vinden. Als je je zelf niet mooi vind kan je partner wel 100 keer zeggen dat je het wel bent maar jij blijft denken dat hij een verkeerde bril op heeft. Als therapeut kun je mensen helpen om hun eigen waardigheid terug te vinden. Je kunt met hen naar hun verleden gaan tot je iets vindt. Of je kunt vragen: Hoe bent u gestorven? Wat is er gebeurd? Dit gaat allemaal over seksualiteit zegt Perel: ‘Sex is the engine of human experience’. Als iemand in het verleden genoot van het fietsen zegt ze : Stap opnieuw op uw fiets en kijk of u weer kunt genieten. Ze signeerde haar boek met een simpele opdracht: ‘Enjoy’!

Vijf werkwoorden

Vijf werkwoorden uit de grammatica die we kunnen gebruiken om met mensen over seks te praten: Vragen, geven, nemen, krijgen en weigeren. Er zijn mensen die goed kunnen geven maar niet kunnen krijgen. Als u angst hebt om u te verliezen is het moeilijk om te geven. Veel mensen doen niet wat ze willen maar doen wat ze denken dat ze mogen willen. Om te durven willen en vragen moet je een goede eigenwaarde hebben.

Je kunt je afvragen; zou ik van mijzelf kunnen houden, zou ik met mijzelf willen vrijen? Als u niet in uw lichaam wil zijn hoe kun je dan de ander ontvangen?

In relatietherapie komt men meestal niet met de vraag: wat doe ik fout? Meestal weten de partners beter wat de ander fout doet dan wat zij zelf fout doen. Perel gaat hoe dan ook op zoek naar het positieve en naar het genieten. Intimiteit heeft niets te maken met controle want dat zou betekenen dat de ene partner tegen de andere zegt: ‘U moet uw vrijheid opgeven voor mijn vrijheid’. Vertrouwen is de vaardigheid om het onbekende lief te hebben. Je moet kunnen leven met het onbekende, het andere…in contact kunnen komen met je angstige kant, met de verboden kanten van je identiteit.

Oefening: Uitnodigen van de ander

Perel laat twee mensen naar voren komen en geeft hen de opdracht om op enige afstand van elkaar te gaan staan. Een van de twee gaat de ander non-verbaal uitnodigen om dichter bij te komen. Later vraagt ze aan de spelers hoe het was om de rol te spelen van degene die uitnodigt en hoe het was om de uitgenodigde te zijn. De uitgenodigde vraagt zich bijvoorbeeld af: Hoe dichtbij mag ik komen? Zal ik meteen komen of zal ik even wachten? Kan ik het me veroorloven om te wachten? Zal de ander me later nog een keer uitnodigen als ik wacht? Ga ik onmiddellijk op de uitnodiging in want anders voelt die ander zich afgewezen? Als je deze oefening met een paar doet in de relatietherapie dan kan de hele geschiedenis van de relatie naar voren komen.

Tweede casus

Het gaat om een paar dat Perel één keer heeft gezien. Dit consult van 4 uur is op de video ingekort tot 20 minuten. Net zoals in de vorige casus gaat het er om dat het paar zich realiseert dat zij iets willen. Hij had een moeder die veel op de bank lag sigaretten te roken en TV te kijken. Wanneer hij als jongetje op een dag het been van zijn moeder aanraakt heeft hij een erotische ervaring. In deze paradigmatische ervaring van hem ontstaat zijn erotische ‘blue-print’. Hij kijkt naar pornofilms waarin moeders ‘who love to fuck’ het doen jongemannen. Een genre porno dat veel voorkomt. Hij is katholiek en heeft veel schaamte hierover.

Hij kan niet tegen zijn partner zeggen: ‘I need you’. Hij kan alleen zeggen: ‘She is withholding me, she refuses to give to me’. Een sleutelzin in het opgenomen gesprek is wanneer zij zegt: ‘I don’t want to nurture the little boy in him’. Hij heeft zijn emotionele behoefte verborgen en geseksualiseerd. Alleen in de seks kan hij vragen: ‘Hold me’. In het bekijken van een pornofilm zal ‘de moeder’ hem niet afwijzen of hem klein doen voelen. Perel vraagt hem: ‘Hoe kan je je partner willen in plaats van haar nodig te hebben’? Ze krijgt het in deze sessie voor elkaar dat het paar elkaars gezichten aanraakt en op een gegeven moment zelfs dat ze elkaars hele gezicht vasthouden. Dit is voor het eerst dat hij buiten de seks om vastgehouden kan worden.

Zij werd als meisje gewoonlijk niet gezien en werd op een nacht ziek en had overgegeven. Ze wilde niemand wakker maken maar liet iets van het braaksel express op haar lip achter in de hoop dat iemand van het gezin het zou opmerken. Dit is voor haar een paradigmatische ervaring. Haar seksuele fantasie en ‘blueprint’ bestaat eruit dat ze geblinddoekt vastgebonden ligt op een bed. Alleen op deze manier kan ze ontvangen, ‘selfish’ zijn en genieten. De blinddoek zorgt voor de afstand, voor haar autonomie, voor haar begeerte, zegt Perel.

Voor Perel is therapie om op een levendige, krachtige en poëtische manier uitdrukking te geven aan gevoelens. De focus is niet de pijn maar het plezier.

‘We kunnen het niet over genot hebben als we het alleen over pijn hebben’.

Als u haar zelf wil zien spreken kan dat hier:

2 reacties

Opgeslagen onder Psychologie, Psychotherapie, Systeemtherapie