Tagarchief: gevoelens

Drie negatieve emoties

Onwetendheid, verlangen en woede worden in het Boeddhisme wel genoemd: de drie vergiften. Ik had hier eerder over gehoord maar dan als drie dingen die we in onszelf zouden moeten bestrijden. En dat waren dan onwetendheid, hebzucht en angst.

Hierboven een trailer over een recente serie uitzendingen van de Boeddhistische omroep hierover: http://www.bosrtv.nl/uitzending.aspx?lIntYear=2015&lIntType=0&lIntEntityId=1862

Hier informatie over de uitzending.


Hebzucht valt onder een van de drie ‘vergiften’. Een column hierover komt van Frits Bosch, en nog wel uit het Financieel Dagblad van 23 april 2015: ‘Meditatie helpt tegen graaigedrag’.

Bosch citeert Joris Luyendijk over bankiers; ‘zij leven in een amoreel universum’. Maar eigenlijk zit het venijn volgens Bosch niet alleen bij de bankiers maar in ons hele kapitalistische systeem dat uit de bocht vliegt…

We zijn het extreem vergaren van geld en goederen steeds meer gaan verwarren met gelukkig zijn.

Verderop in de column:

Alles wat dat vermeende geluk in de weg staat, proberen we zover mogelijk van ons weg te werpen. Als dat niet lukt zijn we verontwaardigd en ontsteken we zelfs in woede. We hebben er immers recht op. We leven in een waan en onwetendheid omtrent de afhankelijkheidsrelatie die we ten opzichte van elkaar en de natuur innemen.

Dat is ook lastig voor door ontwikkelde dieren wier hersenen nog steeds gericht zijn op overleven en eigen belang. Het meest geëigende middel om onze bewustwording te vergroten is meditatie, bij voorkeur onder leiding van een boeddhistische leraar.


Een verlangen naar vrede lijkt me overigens geen negatieve emotie. Hoewel conflict niet altijd vermeden hoeft te worden kun je blijven verlangen naar vrede. Bij conflict gaat het om de balans en de kunst om verschillen van standpunt goed te reguleren. En dat is te leren. Net zoals mediteren te leren is. Door te mediteren leer je om met enige afstand naar je gevoelens te kijken en ze beter te begrijpen.

2931345

Een verslag van de 20 meditatielessen die ik volgde bij Zen.nl staat hier, hier, hier en hier.

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie en boeddhisme

Positieve en negatieve gevoelens bij het leren

‘Leerproblemen? Laat je oppeppen door je computer’.

Onder deze titel beveelt Marilse Eerkens van De Correspondent het volgende artikel aan uit de Hechinger Report, een Amerikaanse website voor onafhankelijk onderwijsnieuws: ‘Computer tutors that can read students’ emotions’ van Annie Murphy Paul. Uit de Correspondent:

Leerlingen die moeite hebben met leren, doen er bijna altijd goed aan om een bijlesleraar in te schakelen, zo blijkt uit onderzoek. De verklaring daarvoor lijkt logisch: de leerling krijgt de lesstof nu meer ‘op maat’ aangeboden. Maar recent onderzoek laat zien dat er nóg een verklaring is voor het feit dat die individuele aandacht zo goed werkt: bijlesleraren zijn meer dan de helft van hun tijd kwijt met het reguleren van de emoties van hun leerlingen. En het lijkt erop dat die ‘emotieregulatie’ minstens zo veel bijdraagt aan het leersucces. Experimenten met digitale bijlesleraren – computers die emoties kunnen ‘lezen’ en feedback op maat geven – bevestigen deze theorie en geven nog meer inzicht in de rol van verschillende positieve en negatieve emoties die bij leren komen kijken.

Deze introductie van Marilse Eerkens maakte mij nieuwsgierig. Welke emoties zijn dit? En hoe worden ze gereguleerd? Hier volgt een samenvatting van het artikel uit de Hechinger Report.

Basis-emoties zoals boosheid, walging, angst, blijdschap, bedroefdheid en verbazing zijn niet zozeer de emoties die bij het leren horen. De zogenaamde ‘academische’ emoties zijn: nieuwsgierigheid, genot, stromen, verbinding, verwarring, frustratie en verveling.

Emoties zoals deze zijn te herkennen aan de houding waarmee leerlingen in hun stoel zitten, aan de druk waarmee ze op hun muis klikken en zijn af te lezen aan sensoren die op de huid van een hand of arm vastgeplakt zijn. Daarmee kun je meten of een leerling opgewonden en nieuwsgierig is of juist angstig en gefrustreerd. Ook camera’s kunnen gezichtsuitdrukkingen analyseren en microfoons kunnen toonhoogte en amplitude van de stem van een leerling meten. Een ‘affect-gevoelig’ computerprogramma kan op deze manier informatie verzamelen over de emotionele toestand van een leerling terwijl die studeert. Dit is de eerste stap.

De volgende stap is dat de computer op die gevoelens reageert en wel op een manier die het leren stimuleert. Net zoals een bijles-leraar dat doet. Er is een bijles-computerprogramma ontwikkeld met een avatar die emoties spiegelt, een avatar die glimlacht wanneer de leerling glimlacht, zodat de leerling zich begrepen en ondersteund voelt. Als de leerling negatieve emoties uit, bijvoorbeeld frustratie dan biedt het programma een verbale geruststelling zoals: “Soms ben ik ook gefrustreerd wanneer ik deze wiskunde problemen probeer op te lossen”. Hierna komt de avatar met een, volgens de onderzoekers zeer belangrijke, positieve wending zoals: “Aan de andere kant, belangrijker dan de oplossing van de som, is de inspanning die jij doet en dat je er rekening mee houdt dat iedereen die het probeert wiskunde kan.”

Deze technologie is alleen nog te vinden in een wetenschappelijk laboratorium. Nieuwe bewijzen worden geïntegreerd met gegevens uit meer conventioneel onderzoek naar het leren en studeren. Het experimenteren met ‘affect-gevoelige’ computers bevestigt dat negatieve emoties zoals angst en frustratie cognitieve energiebronnen kunnen verbruiken waardoor er minder overblijft voor de leertaak. Positieve emoties zoals nieuwsgierigheid en verbazing, versterken de energie voor het leren.

Een gevoel van verwarring helpt het leren

Positieve emoties bevorderen het aannemen van ‘mastery goals’ – het willen leren op zich – terwijl negatieve emoties het aannemen van ‘performance goals’ – het willen behalen van een goed cijfer of score – bevorderen. Positieve gevoelens leiden tot flexibele, creatieve en holistische manieren van oplossen terwijl negatieve gevoelens leiden tot gedetailleerd en analytisch denken.

Het aannemen van ‘mastery goals’ zou je denk ik kunnen zien als een vorm van intrinsieke motivatie en het aannemen van ‘performance goals’ leidt meer tot de zogenaamde extrinsieke motivatie. In het huidige onderwijs en in onze prestatie-maatschappij is de aandacht voor deze laatste vorm van motivatie dominant. Het gaat volgens mij tegenwoordig te veel om het resultaat in plaats van dat het gaat om plezier in het leren. Meer over intrinsieke en extrinsieke motivatie hier.

Positieve gevoelens komen het leren ten goede maar onderzoekers hebben ook gevonden dat leren op een diep niveau ook altijd samengaat met enkele negatieve emoties. Die negatieve emoties concentreren zich op het moment dat een leerling worstelt met het begrijpen van nieuwe denkwijzen. In feite laten leerlingen de laagste niveaus van plezier zien op momenten dat ze het meeste leren. Een gevoel van verwarring blijkt de beste voorspeller te zijn voor het leren.

Negatieve en positieve emoties volgen elkaar op een voorspelbare manier op. Eerst voelen leerlingen zich op zijn slechtst op het moment dat ze een strijd hebben met het cognitief uit balans zijn, een toestand van verwarring, waarna ze zich beter gaan voelen als ze het materiaal beter begrijpen.

Voor leerlingen die steeds weer opnieuw mislukkingen ervaren terwijl ze vooruit proberen te komen leidt verwarring echter tot frustratie en vervolgens tot afhaken en verveling. Deze leerling heeft een bijlesleraar nodig.

Computers maken nu een inhaalslag op hetgeen goede leraren altijd al deden: Gevoelens deel uit laten maken van de les.

5 reacties

Opgeslagen onder Psychologie

Een wereld van gevoelens

Het verhaal hieronder wordt aan een echtpaar in relatietherapie aangeboden en de lezing ervan gaat vooraf aan een oefening waarbij op een gestructureerde manier gevoelens worden uitgewisseld. Gevoelens over jezelf, de ander en over de relatie. Doel van de oefening is om de partners te helpen bij de bewustwording van gevoelens en bij het uiten daarvan.

Een wereld van gevoelens*

Het gaat hier om de wereld van affectie, sentiment, emotie en passie. De wereld van geluk, verdriet, vreugde en boosheid, van opwinding en verveling.

Gevoelens zijn spontane emotionele reacties op gebeurtenissen die om ons heen gebeuren, emotionele reacties die samenhangen met en opgeroepen worden door onze bevredigde en onbevredigde behoeften, door onze interpretaties van gebeurtenissen en gedrag van anderen.

Gevoelens komen tot uitdrukking in en door ons lichaam; misschien gaan we sneller en luider praten als we opgewonden zijn, zachter en langzamer als we verdrietig zijn. Ons lichaam kan schudden van het lachen en tranen kunnen komen als we pijn hebben.

Zelfs al zijn we ons niet bewust van onze gevoelens, geeft ons lichaam ons regelmatig een  signaal dat we iets voelen, signalen die andere mensen ook merken.

Op een willekeurige dag kunnen we een scala aan gevoelens voelen:

Geluk          Verwarring         Opluchting       Bevrediging

Verdriet          Eenzaamheid       Hoop          Verveling

Vreugde          Apathie               Angst              Liefde

Pijn        Boosheid       Vertrouwen     Onzekerheid/spanning

Wantrouwen        Berouw         Onnozel          Tevredenheid

Trots          Ergernis            Vrede           Vermoeidheid

Hopeloosheid     Verwachting       Eerbied          Verbazing

 

Deze lijst kan bijna eindeloos uitgebreid worden met subtiele variaties en verschillende graden waarin het gevoel aanwezig is. Je kunt ook verschillende gevoelens tegelijk hebben en die gevoelens kunnen in strijd zijn met elkaar.

Mijn gevoelens zijn een heel echt en waardevol deel van mijzelf. Ze zijn net zo belangrijk als mijn gedachten, lichamelijke sensaties en gedrag. Ze kunnen mij helpen bij het begrijpen van het leven; om het begrip van de impact die dingen en mensen op mij hebben, te verdiepen. Mijn vreugde helpt me om te vieren en om dingen en mensen waar ik van houd te herkennen. Mijn verveling zorgt ervoor dat ik weet dat ik liever iets anders zou willen doen. Mijn angst helpt me om mij te beschermen. Zonder mijn gevoelens zou ik een arm leven leiden. 

En toch, om een of andere reden, hebben velen van ons geleerd om onze gevoelens te veronachtzamen, allemaal of slechts een paar ‘slechte’ gevoelens. Sommige mensen hebben geleerd om rationeel te zijn. Sommigen hebben geleerd om boosheid, pijn, verdriet, trots of om seksuele gevoelens te ontkennen of te vermijden. Misschien heeft ieder van ons wel een lijstje van ‘acceptabele’ en ‘onacceptabele’ gevoelens die we binnen houden. Anderen voelen ze wel, maar we staan onszelf niet toe om ze te uiten, verbaal of non-verbaal of met daden. Bijvoorbeeld, we vermijden een conflict zodat we onze boosheid niet hoeven te uiten. We willen niet ‘soft’ zijn dus houden we onze warmte binnen. We willen niet ‘zwak’ zijn dus laten we onze angst niet zien.

Als mijn gevoelens er zijn om mij te dienen en mij te helpen om mijn leven te begrijpen, moet ik mij bewust zijn van hun hoogte- en dieptepunten. Ik moet in staat zijn om ze op gepaste wijze te uiten in woord en daad. Als ik ze ontken of vermijdt, verlies ik de vaardigheid om ze te beheersen en kunnen ze mij de baas worden. Dan kunnen ze opduiken op momenten dat ik het niet wil, misschien op ongepaste wijze. Of ze kunnen letterlijk ‘een gat in mijn maag eten’  of  ‘een bonkende hoofdpijn geven’. Op een of andere manier betaal ik een grotere prijs als ik weiger om mijn gevoelens een gepaste en natuurlijke plaats in mijn leven toe te staan.

Als ik accepteer dat het normaal is om een heel scala aan gevoelens te hebben ben ik ervan bevrijd om mijn gevoelens te rechtvaardigen of om mij voor mijn gevoelens te schamen. “Ik ben een mens; daarom voel ik.  Jij bent een mens; daarom voel jij dus ook”.  Als ik dit feit accepteer en mijn bewustzijn van mijn gevoelens verhoog, dan kan ik ze op veel verschillende manieren uiten. Hoe ik mijn gevoelens uit is mijn keuze. Ik kan oude manieren van uiten veranderen. Hoe meer ik oefen, hoe meer ik eraan gewend raak om mijn gevoelens te uiten.

In een huwelijk kunnen, de vaardigheden van de twee individuen om zich van een heel scala aan gevoelens bewust te zijn, om ze op een gepaste manier te uiten en te accepteren van zichzelf en van elkaar, de weg effenen voor meer zelfbewustzijn, meer vertrouwen in elkaar en meer intimiteit. Het zorgt er ook voor dat beide partners meer kwetsbaar zijn. Maar, misschien is meer zelfbewustzijn, groei, vertrouwen en intimiteit, het risico waard.

*Uit Hoofdstuk 15: Feelings, “Couples in Treatment”, 2e editie van R.Weeks en R.Treat.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Systeemtherapie