Burgerschapsonderwijs

Hier een citaat uit een artikel in Trouw: ‘Wie stelt dat populisme ondemocratisch is, moet uitleggen waarom’. Aan het woord is de politiek filosoof Michael Sandel:

Beschaafdheid en wederzijds respect zijn aan het afbrokkelen in onze maatschappij. We moeten een cultuur van beschaafdheid ontwikkelen. Dan heb ik het niet alleen over beleefdheid en goede manieren tegenover mensen met wie we fors van mening verschillen. Het vraagt meer. Het vermogen om een ander te overtuigen en de mogelijkheid om zelf overtuigd te worden door mensen met wie je het oneens bent. Daar zijn we niet goed in. We hebben burgerschapsonderwijs nodig. Goede burgers worden gemaakt, ze worden niet geboren. Leren luisteren moet je oefenen.

Sandel zet het afwijzen van populisme neer als ondemocratisch. Hij wil hiermee een moreel dilemma voorleggen:

‘Veel mensen zeggen te snel dat populisten ondemocratisch zijn zonder precies uit te leggen wat dat betekent.’

Het bovenstaande verwijt is terecht. Maar Sandel legt niet goed uit wat populisme is. Hij zegt alleen: ‘Op het eerste gezicht gaat populisme over besturen door het volk.’  Dat hij het niet verder uitlegt is jammer want het is, ook voor de respectvolle discussie over democratie en populisme die hij wil stimuleren, belangrijk om te weten waar het begrip populisme precies vandaan komt.

Het begrip ontstond als naam van een beweging onder arme boeren in de Verenigde Staten, met name in de zuidelijke staten in de jaren 1890. Deze beweging keerde zich tegen banken en andere grote bedrijven die de boeren schade toebrachten. Het populisme was uniek omdat het zwarte en witte boeren en andere arme mensen samenbracht: toen een groot taboe in het door en door racistische zuid-oosten van de Verenigde Staten.

Het is ironisch dat President Trump tegenwoordig ‘populist’ genoemd wordt. Trump, die blanke suprematie verheerlijkt en raciale scheidslijnen versterkt. Trump, die banken en andere grote bedrijven honderden miljarden dollars cadeau geeft ten koste van arme mensen.

‘Populisme’ is een woord geworden dat misbruikt wordt door journalisten in grote media, die te laf zijn om politici zoals Trump in Amerika, Salvini in Italië, Le Pen in Frankrijk, enz. aan te duiden als ‘racistisch’, ‘extreem rechts’ of ‘neofascistisch’.

Afgezien van deze omissie ben ik het geheel met Sandel eens dat goed burgerschap en goed luisteren te leren is.


Je kunt hem aan het werk zien op TV in het programma: ‘Change Your Mind’ (Human) is vanaf dinsdag 7 augustus 2018 te zien, om 22.45 uur op NPO 2.

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Filosofie, Onderwijs, Persoonlijk en politiek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.