Wat mensen waardevol vinden

‘Thuis zouden we dit niet steunen’

Winter heeft het over de ontzielde onderneming:

‘Een onderneming waar menselijke waarden en inspiratie er niet toe doen. Besluiten worden enkel ingegeven door financiële parameters en de eisen van het kapitaalmarktsysteem, of bij andere grote organisaties door andere meetbare output. Kennen jullie de film The Company Men met Ben Affleck? Die gaat over een Amerikaanse scheepswerf die vanwege de recessie en prijsconcurrentie uit Japan en Korea elk jaar honderden mensen ontslaat. Op een bepaald moment moet de man die iedereen ontslaat er zelf uit. Als hij verhaal haalt bij de ceo, zegt deze: “Dit is wat aandeelhouders van mij verwachten. Dit is hoe de markt werkt.” Die conversatie in de megalomaan grote kamer van de ceo is ontluisterend.’

Het is alsof managers van beursgenoteerde ondernemingen geen eigen wil hebben.

‘Er is constante druk om te “leveren”, elke maand, elk jaar opnieuw, ook al ontwricht het gezinnen, samenlevingen en het milieu. Als advocaat stond ik eens de Nederlandse commissarissen van sigarettenproducent BAT bij. Zij verzetten zich tegen sluiting van de fabriek in Zevenaar en verplaatsing van het werk naar Polen omdat arbeid daar goedkoper is. De helft van het dorp werkte in die fabriek. Het besluit had een directe impact op vijfhonderd gezinnen. Dat zijn mensen waar je bij sluiting niet voor zorgt, waar je je niet betrokken bij voelt. Financieel is het allemaal verstandig, maar past het bij wat je thuis aan je kinderen vertelt over waar het leven over gaat, wat er echt toe doet?’

Nu gaat het hier om een sigarettenfabriek waar mensen geld verdienden en een leven opbouwen ten koste van de verslaving van andere mensen. Geen bezield doel voor een onderneming. Maar het gaat er in dit voorbeeld om dat de ondernemers in hun formele rollen zichzelf op een beangstigende manier conformeren aan veronderstelde wetmatigheden die ze thuis niet zouden steunen.

‘In het model van de kapitaalvennootschap is de kapitaalverschaffer uiteindelijk altijd de dominante partij. Bij bedrijven met een sterke sociale verankering – ik denk aan bedrijven met circulaire doelstelling, aan organisaties in de zorg en integratie, de zaterdagmarkt bij ons om de hoek, maar het kan ook gaan om een bank of verzekeraar – kunnen we voorkomen dat het maatschappelijk nut steeds ondergeschikt is aan de financiële waarde voor kapitaalverschaffers. En wel door behalve een stem ook echt stemrecht te geven aan alle belanghebbenden. We hebben in Nederland de mond vol van het Rijnlandse model, kapitalisme met een menselijk gezicht, maar dit is het echt. Het gaat dan niet om stemrecht over operationele details als de kleur van de verpakking, maar over fundamentele vragen als waar de onderneming voor staat, welke producten bij de missie passen en of je kunt samenwerken met een partij die de waarden van de onderneming niet deelt. De coöperatie is een heel flexibele rechtsvorm. ‘
Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Onderwijs, Opvoedkunde, Persoonlijk en politiek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.