Het onderliggende trauma wordt niet behandeld

In de Groene Amsterdammer stond een artikel: De trauma-paradox. De paradox is dat mensen met de grootste problemen het minst geholpen worden. Er worden namelijk wèl behandelingen uitgevoerd voor allerlei stoornissen maar het onderliggende trauma wordt niet behandeld. Hier mijn samenvatting van het artikel.

Je moet er maar mee leren leven

De juiste diagnose wordt vaak niet gesteld omdat behandelaar en cliënt blijven steken bij een stoornis zoals een depressie of een eetprobleem. Dit werkt re-traumatiserend en versterkt het lijden van de cliënt. Ook zeggen hulpverleners tegen cliënten dat ze maar met het trauma moeten leren leven. Maar dat kunnen ze niet.

Veel mensen met vroegkinderlijke chronische traumatisering wordt de toegang tot de geestelijke gezondheidszorg geweigerd en tal van therapeuten met een particuliere praktijk voelen zich voor deze behandelingen onvoldoende toegerust.

Dit beweert Onno van der Hart, trauma-expert en emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht.

Het is deze alinea die mij motiveert om iets nieuws te gaan schrijven over mijn ervaring met trauma therapieën. Ook al werk ik in een eigen praktijk, ik voel mij wel degelijk toegerust. Het zijn zelfs mijn ‘favoriete’ therapieën. Waar de hoogleraar de opmerking over particuliere praktijken vandaan haalt wordt verder niet toegelicht. Een eerder bericht over trauma-behandeling op dit weblog is: Schrijftherapie bij trauma.

Als hulpverleners zich onvoldoende toegerust voelen dan zou dat weleens kunnen komen omdat zij binnen de instellingen door hun leidinggevenden onvoldoende ondersteund worden. Instellingen werken namelijk meestal vanuit de DSM, wat een armetierige basis is voor behandeling van trauma. Hierover uitte de Vlaamse psychotherapeut Paul Verhaeghe terecht zijn zorgen op het congres van de NVRG in 2015. We beseffen volgens hem te weinig hoe sociaal normerend de DSM is. Het woordje ‘te’ komt er het vaakst in voor. Mensen krijgen een label omdat ze ‘te’ veel dit of ‘te’ weinig dat doen. Maar voor dat ‘te’ is er geen andere maatstaf dan een sociale norm. O.a de norm van hun hulpverleners. Hulpverleners worden gedwongen om op deze manier te diagnosticeren en zijn daarmee automatisch gericht op sociale aanpassing.

Verder met het artikel uit de Groene Amsterdammer

Volgens een ervaringsdeskundige …

…. vinden ze in de ggz trauma gevallen meestal te zwaar. Er wordt in de regel niet aan de traumatische ervaringen gewerkt. Alles is gericht op stabilisatie. In de praktijk komt dat neer op medicijnen en coping-strategieën. Dan krijg je bijvoorbeeld een training emotieregulatie. Maar dat helpt niks. Mensen blijven zichzelf bijvoorbeeld snijden, want de traumatisering zelf wordt niet opgelost. Er zijn tegenwoordig zoveel technieken voor traumabehandeling, maar ze durven het niet aan. Bovendien moet alles kort en snel. Terwijl voor deze mensen het nemen van de tijd juist cruciaal is.’

Fatalisme bij hulpverleners

Vroegkinderlijk, herhaaldelijk en langdurig fysiek geweld leidt tot complexe trauma’s en laat enorme sporen na. Vaak is er sprake van depressies, psychoses, verslavingen, zelfbeschadiging. Maar ook zijn er veel al dan niet onbegrepen lichamelijke klachten. Bovendien is het vaak niet mogelijk om in een werkomgeving te functioneren.

Opeenstapeling van problematiek op veel gebieden tegelijk leidt tot een terughoudende opstelling in de ggz soms zelfs tot een soort fatalisme. Het adagium werd: ‘als je deze mensen gaat behandelen, worden ze alleen maar slechter.’ Maar er zijn nieuwe inzichten en er zijn hulpverleners die met zweet op hun rug beginnen aan trauma-behandelingen. Dat is heel spannend zegt een bestuurder van GGNet, een ggz-instelling de Achterhoek die zich op het screenen op trauma van al hun cliënten heeft gestort. Als hulpverleners merken dat het wél gaat en dat ze successen boeken, dan maken ze een omslag. Inmiddels blijkt uit onderzoek dat zelfs psychotische mensen met ptss behandeld kunnen en moeten worden.

Ook van de groep slachtoffers van seksueel geweld wordt te snel aangenomen dat zij een traumagerichte behandeling niet aankunnen.

De ggz is te aanbodgericht

Wilma Boevink, onderzoeker bij het Trimbos Instituut en ervaringsdeskundige, vertelt aan de telefoon: ‘Ik ben nu 52. Op mijn zeventiende belandde ik in de ggz. Eerst ambulant, daarna jarenlang via verschillende opnames. Ik ben mijn hele leven al bezig. En dat is niet omdat ik het zo leuk vind.’ De ggz is te aanbodgericht, volgens haar. ‘Uw ziekte bestaat niet omdat wij het aanbod hier niet hebben. Dat idee.’ Sinds 2000 houdt Boevink zich bezig met de zogenaamde herstelbeweging. ‘We begonnen met herstelwerkgroepen, waar mensen leerden te vertellen wat ze hadden meegemaakt. Daar kwam een enorme stoot van geweldsverhalen los. Naar die verhalen was nog nooit gevraagd. Mij was ook nooit gevraagd naar mijn verleden tijdens al die opnames. De vraag ‘wat is er met je gebeurd?’ was simpelweg nooit gesteld. In de psychiatrie is er een aanname dat iemand een ziekte heeft die je kunt opsnorren. Je praat dan dus niet met een persoon maar met een stoornis.’

Meer over de herstelbeweging op dit weblog: Herstel is een uniek proces.

Er zijn dappere hulpverleners nodig

In de kinderjaren mishandelde kinderen zijn de hoogste gebruikers van de gezondheidszorg als ze volwassen zijn. De zorgconsumptie is driemaal zo hoog vergeleken bij degenen die zijn opgegroeid in een veilige omgeving.

Hulp bieden aan traumaslachtoffers is niet alleen een morele verplichting, maar ook een praktische. Er valt immers zoveel te winnen: gezondheidswinst voor slachtoffers natuurlijk. Maar ook: verhoging van arbeidsparticipatie, verlaging van zorgkosten, het doorbreken van patronen die van generatie op generatie worden doorgegeven.

Slachtoffers van kindermishandeling zijn als bange kinderen. ‘Die hebben dappere hulpverleners nodig’ zegt een pleegvader.

Er is werk aan de winkel. Maar werken vanuit een stoornis helpt dus niet. Het levensverhaal en de verdere context van de cliënt moeten het uitgangspunt zijn.

Een bericht over mijn eigen schrijftherapieën bij trauma volgt nog.

2 reacties

Opgeslagen onder Psychotherapie - Trauma

2 Reacties op “Het onderliggende trauma wordt niet behandeld

  1. Pingback: De zachte kracht van P.A.C.E. | Psychologenpraktijk Gerie Hermans

  2. Pingback: Schrijftherapie bij trauma 2 | Psychologenpraktijk Gerie Hermans

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.