Vijf subtiele tekenen die duiden op narcisme

“We houden van onszelf en nu geven we het eindelijk toe: Het is een ‘me, me, me society’ waarin we leven”.

Gevonden in de Huffington Post (een verzameling Amerikaanse weblogs): een artikel over narcisme. En een interview met de schrijfster/moeder Tina Swithin van het boek: ‘Divorcing a narcissist’, en met klinisch psycholoog Dr. Craig Malkin. Hieronder een samenvatting van het artikel en het interview door Nancy Redd.

Voor Engelstalige lezers en luisteraars hier de link naar het hele artikel met het interview op Huff Post Live.

De formele diagnose narcistische persoonlijkheidsstoornis doet volgens Malkin nauwelijks recht aan de rijkdom en de complexiteit van het narcisme. In het oog vallende kenmerken zijn een totaal gebrek aan empathie, een grandioze uitstraling en een woede over imperfecties of menselijke fouten. Er zijn ook meer subtiele kenmerken van narcisme die je niet over het hoofd moet zien.

De vijf meer subtiele tekenen die duiden op narcisme

Geen enkele van deze tekenen op zichzelf bewijzen dat je met narcisme te maken hebt maar als je veel van deze tekenen ziet ben je gewaarschuwd. Het zijn vijf manieren om kwetsbaarheid te ontwijken en dat is de favoriete strategie van iemand met veel narcistische kenmerken.

1. Gevoelens van onzekerheid projecteren. Het is een projectie spel waarbij iemand dingen zegt of doet, meer of minder subtiel, waardoor de ander zich minder slim, minder voldaan, minder competent gaat voelen. Het is alsof iemand zegt: hier, ik wil niets met gevoelens van onzekerheid te maken hebben, neem jij ze maar. Denk aan de baas die jouw werkwijze bevraagt nadat er door zijn eigen besluiten iets mis is gegaan, denk aan een ‘date’ die niet begrijpt wat jij zegt ook al ben je volkomen duidelijk geweest of denk aan een vriend die jou altijd halve complimenten geeft (“vrij goed gedaan deze keer”). Zo iemand doet graag bij jou het licht uit om zelf beter voor de dag te komen.

2. Angst voor emoties. Iedereen heeft gevoelens en we ervaren allemaal allerlei gevoelens in het contact met anderen. Dit betekent dat je geraakt kunt worden. Iemand met veel narcistische trekken verafschuwt dit idee omdat hij volkomen autonoom wil blijven en op geen enkele manier beïnvloed of geraakt wil worden door iets of iemand anders. Zij zullen gauw van onderwerp veranderen. Ze zullen niet toegeven dat iets hen kwaad maakt. Lees meer hierover in het bericht: Angst voor intimiteit.

3. Een onsamenhangend gezinsverhaal. Narcisme wordt geboren uit verwaarlozing en misbruik, beiden beruchte oorzaken van een onveilige hechting (voor meer over hechting op dit weblog: hier en hier). Zo iemand is erg onzeker. Onveilig gehechte mensen kunnen niet samenhangend praten over hun gezin en kindertijd. De verhalen over hun kindertijd kloppen niet; de herinneringen zijn tegenstrijdig, verwarrend en zitten vol hiaten. Meestal lopen deze mensen rond met een perfect familieverhaal wat een mythe is. Als jouw ‘date’ de loftrompet over zijn familie afsteekt en de redenen voor zijn lofrede vaag zijn of discutabel, kijk dan uit.

4. Heldenverering. Mensen met veel narcistische trekken hebben de neiging om anderen te adoreren of op een voetstuk te plaatsen. De logica daarachter is: “als ik iemand die dichtbij mij staat als perfect beoordeel dan zal iets van die perfectie op mij afstralen, dan word ik met die perfectie geassocieerd. Zo iemand weet wel dat perfectie niet bestaat maar wanneer het idool uiteindelijk van zijn voetstuk valt – want dat gaat een keer gebeuren – dan kun je beter uitkijken, want de teleurstelling zal zeer zure reacties oproepen. Kijk uit voor welke druk dan ook om aan een beeld van perfectie te voldoen, ongeacht hoe heerlijk de vleierij ook mag aanvoelen.

5. Grote behoefte aan contrôle. Iemand met veel narcistische trekken kan er niet tegen om te zijn overgeleverd aan iemands genade omdat dit hem/haar er aan herinnert dat ze niet onkwetsbaar of geheel onafhankelijk zijn en dat ook zij wel eens iets aan iemand moeten vragen. En wat erger is; iemand zou hen een verzoek kunnen weigeren. In plaats van een behoefte of een voorkeur uit te spreken, manipuleren en orkestreren zij mensen en gebeurtenissen zodanig dat de uitkomst voor hen het meest gunstig is. Op zijn ergst manifesteert zich dit in grof en controlerend gedrag. Denk aan de man die thuis komt van zijn werk en zijn vrouw uitscheldt omdat het eten niet klaar is. Hij haalt juist op dit moment zo uit omdat hij afhankelijk is van zijn vrouw, iets wat hij liever vermijdt. Maar de contrôle is meestal veel subtieler. Wees op je hoede wanneer iemand je nerveus maakt over het aankaarten van bepaalde onderwerpen of wanneer je je voorkeur uit. Iemand met narcisme zal een manier vinden om een ander, tijdens het maken van keuzes een gevoel te geven van op verboden terrein te zijn. Ook zonder kwaad te hoeven te worden kan iemand door middel van een afkeurende huivering, een op het laatste moment veranderen van plan of het chronisch te laat komen wanneer jij iets geregeld hebt, in controle proberen te blijven. Er kan eerder sprake zijn van een subtiele slijtageslag dan van een ronduit aantasten van jouw wensen en keuzevrijheid.

Het interview met Swithin en Malkin

Volgens Malkin is het narcistische dilemma dat je van buiten luid, belangrijk en opschepperig doet en daaronder het gevoel hebt van niet echt een persoon te zijn; dat je je van binnen leeg, klein en defect voelt. Vrouwen met veel narcistische trekken focussen op de mode en machtige mannelijke vrienden en mannen met veel narcistische trekken focussen op opscheppen en op andere mannen met narcisme. Ze zijn uitermate charmant, slim en aantrekkelijk en ze zijn meesters in het presenteren van zichzelf en er goed in om het te doen met wat ze in huis hebben want daarin oefenen ze de hele dag.

Meestal zijn mensen met veel narcistische trekken als kind door hun ouders geprezen maar zijn de ouders verder koud en kunnen ze hun kind niet troosten.

Als je van het narcisme af zou willen komen kun je het beste gaan focussen op van binnen uit gevoelde en  duurzame waarden en op de gemeenschap om je heen. Er is ook een normaal en gezonde vorm van narcisme namelijk dat je gewoon trots bent op wat je doet.

vanstraaten

Voor meer over narcisme op dit blog: Narcisme: “Dat maak ik zelf wel uit” en Waarom we narcistischer zijn geworden.

Een helpende web-site voor slachtoffers van mensen met een ernstig vorm van narcisme, is die van Iris Koops: Het verdwenen zelf.

Hier een mooie uitleg over de twee kanten van narcisme: het grandioze narcisme en het kwetsbare narcisme.

Advertenties

35 reacties

Opgeslagen onder Psychologie, Psychotherapie

35 Reacties op “Vijf subtiele tekenen die duiden op narcisme

  1. Een mooi proces wat je beschrijft. Dank daarvoor!

  2. Anoniem

    Narcisme als gedrag is aangeleerd, wat op gaat voor alle gedrag, denk ik. Het is ontstaan om te overleven, te handhaven en niet ten onder te gaan. De pathologie ervan, als daar sprake van is, is voortgekomen uit een verstoorde ontwikkeling van empathie en geweten in een vroeg kinderlijke periode. Het is een getriggerd afweermechanisme. Persoonlijk denk ik er ook last van te hebben.
    Bewustwording hiervan was een ware shock en een proces van aanvaarding was nodig om het goed te kunnen leren hanteren. Mijn gebrek aan wederkerigheid en egocentrisme werden steeds duidelijker. Er was geen opzet, er was er een ernstig tekort.Met de bewustwording groeide ook de behoefte aan verbinding en dat vroeg om kwetsbaar zijn en om me niet laten leiden door mijn eigengemaakte afweermechanisme.
    Oké, mijn gevoelens uiten dan maar. Tja, werd ik op een gegeven moment toch liefdevol en duidelijk op de vingers getikt dat niet alles draait om wat ik erbij voel. Mijn egocentrisme werd aangestipt. Liefde was het middelpunt en het narcisme weliswaar aanwezig maar op de achtergrond, om gericht te kunnen zijn op de ander. Misschien dat ook ik met mijn narcisme zo wat meer empathie en emotioneel geweten kon ontwikkelen! Echte liefde is voor mij het omslagpunt geweest en het gemis om liefde te kunnen delen.
    Inmiddels na vele jaren gaat het steeds beter en mag ik er steeds vaker gewoon zijn net als ieder ander. Eigenlijk ben ik heel gevoelig, dat is aangeboren, maar mijn narcisme heeft het in de kiem gesmoord. Uiteindelijk lijkt het zaadje zich toch te ontkiemen omdat ik dat echt wil. Mijn narcisme is er en gaat niet meer weg, maar het is een soort trekkend been geworden waar je last van hebt tijdens een wandeling maar je kunt ondertussen toch heerlijk samen genieten van de natuur!

  3. Anoniem

    Al jaren werken mijn collega’s en ik samen met iemand die zonder gedegen vakbekwaamheid zich een vooraanstaande positie heeft weten te verwerven op de werkvloer. Voor mij lijkt en voelt het dat hij op een schijnbaar verantwoordelijke manier alle verantwoording die hem zou kunnen treffen weet te delegeren, om wanneer het fout zou gaan de verantwoordelijkheid bij de ander neer te kunnen leggen zodat hem geen blaam treft. Daarentegen, wanneer het goed gaat of beter dan verwacht dan gaat hij met alle eer strijken.
    Inmiddels voor ons een herkenbaar terugkerend patroon en een bron van ergernis, omdat het ten koste gaat van de resultaten waar onze naam voor of achter komt te staan. Oneerlijk en niet integer! Daarbij gonst het van de roddels omtrent deze man die geladen zijn met ironie en cynisme wat niet bijdraagt aan de verbetering van de verhoudingen.
    Onlangs raakte ik ervan aan de kook door mijn eigen persoonlijke issues met manipulatie en egocentrisme. Hoe en wat nu om het borrelende water in temperatuur te laten dalen?
    Oké, ik ben erover in gesprek gegaan met iemand die met mij persoonlijk betrokken is en afstand heeft tot de situatie. Antwoorden op vragen naar wat ik wil en wat mijn doel is leidden tot de raad om ‘een beetje terug te manipuleren’ en de ontstolen erkenning daar te laten omdat ik zelf wel beter weet. Hiervan bewust te zijn en te aanvaarden dat de verandering bij mezelf, de persoon in kwestie misschien niet zal doen veranderen maar dat mijn eigen beleving zal gaan in de richting van een draaglijk of zelfs tevreden gevoel, vond ik een interessante tip die van het probleem een uitdaging maakt! Het ‘beetje terug manipuleren’ is voor mij wel wat lastig maar ook een aandachtspunt!

  4. Beste Karin,

    Vraag jij je nog af of deze ‘vriendin’ echt gelukkig wordt van haar omgangsvormen? Ik denk namelijk van niet. Het komt op mij over als leeg en triest. En jouw behoefte aan sensatie is misschien interessant om eens te onderzoeken. Is dat het goede woord? Sensatie? Dank voor je bijdrage.

  5. Karin Middelkoop

    Graag wil ik wat vertellen over een vriendin van me, die ik nu op afstand probeer te houden. Het lastige is dat ze altijd voor problemen zorgt maar dat ik toch ook iets van sensatie bij haar vandaan haal. Mijn vriend wil niets van haar weten.
    Toen ik haar leerde kennen zag ik een innemende dame als collega voor me waar iedere man naar staarde. We hadden veel lol samen al moesten we ook regelmatig met alle medewerkers blijven omdat de kluis niet klopte. Ik zat op de zakenafdeling en telde de kluis nooit. Zij wel maar ik dacht geen seconde dat het door haar niet klopte.
    Twee jaar later nadat we er beide niet meer werkten, vertelde ze met een lach dat zij regelmatig 1000,- uit de klus jatte… met een strak gezicht, gewetenloos. Ik was perplex!! Toen kwam ik achter de volgende dingen; ze deed alsof ze ziek was regelmatig. Ze had al met tig mannen samengewoond (bij hen ingetrokken) en verdween dan ook plots weer. Of kwam weer terug. Alles draaide om haar!
    Ik en mijn ex hebben ons ook door haar laten verleiden zeg maar. Dit was het begin van het einde na 20 jaar. Ik zag dat ze weinig vrienden lang hield. Ze spoort voor geen meter. Maar ik kan ook erg met haar lachen!
    Ze heeft een man zo ver nu dat hij binnen 3 maanden met haar is getrouwd. Deze techniek is echt van haar want erna kan ze beginnen met manipuleren. Ze gaat vreemd bij het leven. Soms 3 mannen in 1 weekeind. Echt triest en hierom wil ik ook geen contact met haar mannen. Want dan word ik erin gezogen en moet ik ook liegen. Ze kleed hem uit en heeft hem nu zo ver dat ze naar swingers feesten gaan. Die man zegt nu iedere keer dat hij ziek is voordat ze er heen zullen gaan. Ze gaat dan helemaal flippen want HAAR avond, vol vreemdgaan en gen..t worden door 5 anderen gaat niet door. Ze appt de hele tijd met die mannen voor ze er heen gaan. Die man weet dat niet. Maar hij voelt het wel denk ik. Ik heb nu al medelijden met hem… dit gaat weer de kant op van scheiden en ze weet precies hoe ze de mannen kan laten betalen zodat zij nooit meer hoeft te werken

  6. Ja en nu opnieuw wat geschaafd. Met de bedoeling dingen helderder over te brengen. Ik ben natuurlijk wel de redacteur van dit weblog:) Als ik mijn eigen berichten herlees zit ik ook vaak bij te schaven. Meestal schiet het bericht daar mee op. Dingen willen begrijpen en ‘know how’ vind ik niets mis mee maar het hart, ja het hart, daar gaat het om. Ben ik helemaal met je eens. Mooi ook dat je de link legt met het kwetsbaar zijn en Brené Brown en dat je elke dag weer voor die kwetsbaarheid kiest. Nogmaals dank!

  7. Anoniem

    Niet zozeer het artikel, maar de uitleg in jouw reacties en de vorm ervan doen me realiseren, dat ook mijn ‘state of mind’ zich heeft laten beperken tot het willen begrijpen om mezelf te beschermen. Kwetsbaar zijn is voor mij een dagelijks gemaakte keuze waarin ik geloof. Maar ik had het verward, denk ik, met breekbaar zijn, of meer nog met zelfdestructie.
    Een echte ‘eye opener’, ook voor mij, was de TED TALK van Brené Brown; ‘De kracht van kwetsbaarheid’, of eigenlijk, het opende mijn hart.
    Brené heeft het podium om iets significants over te brengen aan een grote groep, maar om het echt te laten werken begint het in het klein. Eerst bij en met onszelf samen met enkele anderen. Ik heb lang gedacht dat het nodig was mijn ‘know how’ te moeten ontwikkelen en ongetwijfeld draagt het eraan bij, maar uiteindelijk gaat het om het hart, ook mijn hart, dat is bepalend. Het gaat om verbinden (als werkwoord). En om een proces waarin nieuwe ervaringen worden tot referenties en kaders worden opgerekt. De comfortzone blijven vergroten. Het (her)vormt ons tot wie we echt zijn.
    Brené had het een jaar gegeven om haar onderzoek af te ronden, het werden er 10 zonder het af te ronden. Verbinden laat zich niet vangen in tijd en ruimte! Het hart is de kern en omvat alles!

    Tot slot: Je hebt wat geschaafd en geschuurd aan mijn vorige reactie. Aanvankelijk voelde het als censuur. Het was niet meer van mij. Context was veranderd en/of vervangen. Maar voorbij die gedachte met die gevoelens begreep ik gecorrigeerd te zijn in juist datgene waar ik een punt van maakte. Dank je wel daarvoor!

  8. Anoniem

    Heel verhelderend, de toon in je respons op reacties! Het artikel er aan voorafgaand lijkt er niet parallel mee te lopen voor mijn gevoel. Bijzonder en fijn om uiteindelijk te lezen met een ontbreken van welbekende stigma’s, demonisering, stereotypering, etc. Ruimte voor de echte dialoog! Dank je wel!
    Een deskundige ben ik niet, of niet veel meer dan voornamelijk uit ervaring als slachtoffer. Persoonlijk denk ik dat in de kern het onderscheid wordt bepaald door de pathologie. Naast narcistisch gedrag kan er dan een ernstig gebrek aan geweten en empathie zijn. Onwetendheid, onwil en onvermogen kunnen dan hand in hand gaan, maar onvermogen lijkt me hierin doorslaggevend. En daarmee is er een taak weggelegd voor hen met een bepaald vermogen en een roeping om verantwoording te nemen en hierin sturing te geven om het willen te beïnvloeden. Een keuze, en die heeft iedereen!

  9. Sylvie

    Dank je wel Gerie, mooie uitleg, het is inderdaad niet zo eenvoudig.

  10. Beste Sylvie,

    Dank voor je reactie.

    Narcisme is op zich zelf geen stoornis. We hebben het zelfs allemaal een beetje nodig om ons te ontwikkelen.

    Narcistische persoonlijkheidsstoornis staat net zoals de borderline persoonlijkheidsstoornis in de DSM en beide beschrijvingen hebben veel te maken met problemen op het relationele vlak en komen voort uit onveilige hechting.

    Jezelf beschermen tegen een negatief gevoel op momenten dat je anderen als dominant of manipulerend ervaart lijkt me zinvol. Iemand zei eens tegen mij: Zorg ervoor dat je je ‘peace of mind’ behoudt. Dat vond ik wel mooi, ‘peace of mind’. Nog mooier vind ik het soms als het me lukt om de ander op een dergelijk moment op een vredige maar toch ook duidelijke manier te confronteren. Als is het maar door te zeggen dat een bepaalde gedraging of een bepaalde opmerking niet goed voelt. Tegelijk probeer ik ook mijzelf in de gaten te houden want wie weet ben ik aspecten van mijzelf aan het projecteren in een ander. Eerst even goed nadenken. Het is allemaal niet zo eenvoudig:)

  11. Sylvie

    Wat ik me afvraag, is in hoeverre narcisme verschilt van borderline? Een familielid heeft de diagnose borderline maar ik herken alles wat ik hier en elders lees over narcisme ook bij haar. Op sommige sites wordt ook fel gesproken over narcisten (egoistisch en geen medelijden verdienen) maar op andere sites lees ik dan weer schrijnende verhalen van borderliners die het echt zwaar lijken te hebben en echt met hun stoornis kampen. Terwijl ik dus ook zoveel overeenkomsten zie tussen beide stoornissen. Zelf ervaar ik mijn familielid als dominant en manipulerend en speelt ze voortdurend slachtoffer. Niet dat ik haar in een hokje wil stoppen, ik wil gewoon mezelf beschermen tegen de negativiteit die ik telkens weer ervaar en soms raak ik in de war van de vele, vele info die op internet staat. Bij veel sites is het ook onduidelijk waar de beweringen op gebaseerd zijn, gelukkig is dat op deze site niet zo en is het hier allemaal wat meer onderbouwd.

  12. Beste Katrien, dit is een heel ingewikkelde vraag. Het gezin van jouw partner zit in een overgangsfase van een kerngezin naar een twee-kernen gezin. Voor de meeste gezinnen en zeker voor de kinderen is dit problematisch. Dat uw partner liefdevol, rustig en kordaat blijft is positief. De fase van de puberteit speelt mogelijk een rol in het gedrag waar u moeite mee heeft. Liefdevol grenzen aangeven is een kunst op zich en zeker in deze fase erg belangrijk. Dat lijkt mij een belangrijke strategie. Het lijkt me voor u niet gemakkelijk. Het zijn niet uw kinderen maar u voelt zich betrokken. Wat ‘het juiste pad’ is en wat het ‘afdwalen’ daarvan is, wordt natuurlijk in eerste instantie door de ouders bepaald. Belangrijk lijkt het me om met uw partner goede afspraken te maken over de grenzen op de momenten dat de kinderen bij jullie zijn. De kinderen moeten er aan wennen dat het bij vader anders is als bij moeder. Voor meer professioneel advies in deze ingewikkelde situatie lijkt me een consult het best omdat elke situatie, elke relatie, elke interactie en elk mens uniek is. Op de website van de NVRG vind u gezinstherapeuten bij u in de buurt.

  13. Katrien

    Beste Gerie

    Mijn partner ligt in scheiding met een vrouw met narcistische kenmerken. Voor de kinderen wordt het bij de moeder ondraagbaar, wij doen er intussen alles aan om hen een warm thuis te geven. Een van beide kinderen (13 jaar) vertoont echter meer en meer dezelfde kenmerken. Uiteraard keurt ze het gedrag van de moeder af, maar tegelijkertijd is ze aan het afdwalen en wij kunnen maar niet doordringen. Mijn partner blijft heel liefdevol en heeft de geweldige gave om haar op rustige, doch kordate manier terecht te wijzen.

    Hoe kunnen wij dit best aanpakken om effect te hebben? We zien haar enkel in het weekend. We tonen en zeggen dat we van haar houden, bevestigen haar in wat ze doet maar we voelen haar tussen onze vingers wegglippen. Wat is de beste (bedoel daarmee, efficiënte en doordringende) strategie die wij gebruiken om 1. haar te wijzen op haar gedrag, 2. haar terug op het juiste pad te krijgen?

    Alvast bedankt!

  14. Heb 11 jaar met een narcist gewoond, ik was helemaal gehersenspoeld. Wist niet meer met hem om te gaan. Hij had alles wat een narcist heeft. Zeker 7 à 8 kenmerken. Nu ik van hem af ben heb ik mij zelf terug gevonden. Maar zeg er bij: hield heel veel van hem, Waarom? Kan er geen antwoord op geven. Dank U.

  15. Beste Emily,

    Ik denk dat de term narcistische persoonlijkheidsstoornis thuis hoort in het domein van de psychiatrie en dat de term narcisme meer algemeen toepasbaar is. Maar ik ben het met je eens dat je eigenlijk altijd moet oppassen met iemand wat dan ook voor etiket op te plakken. Een mens zit ingewikkelder in elkaar en één term dekt toch meestal de lading niet.

  16. emily

    Ik vind het nogal van hoogmoed getuigen om iemand, die je verder niet kent anders dan via de media, na zijn dood de term narcisme op te plakken zonder dat hij zich daar tegen zou kunnen verdedigen. Zoiets komt uitsluitend naar voren in de spreekkamer na gesprekken tussen psychiater en client. En laat dat s.v.p zo blijven!

  17. Hallo Wam,

    Mijn samenvatting van de lezing van Jan Derksen is hier te vinden. Daar reageerde jij dus eerder op. Ik begrijp het. Geen probleem hoor.
    Volgens mij gaf Derksen deze lezing voor collega’s.

  18. wam

    Hoi Gerie,

    Ik denk dat ik een fout heb gemaakt. Ik las je samenvatting van de lezing van Derksen over narcisme en heb mijn reactie onder bovenstaand artikel geplakt. (Dat ik met meer interesse las!).

    Ik bedoel Derksen zijn een-dimensionale voorbeeld van de vallende kleuter. Dat vind ik nog al oppervlakkig en generaliserend. Het ontbeert nuance en klinkt een beetje kleuterachtig. Misschien had dit iets te maken met het publiek voor wie hij de lezing hield?

    Groet, Wam

  19. Beste Wam,

    Dank voor je reactie en compliment. Verborgen narcisme, voortkomend uit verdrongen pijn. Ik zou me iets dergelijks kunnen voorstellen bij Joost Zwagerman. Met de nodige reserve. Heel erg zijn zelfdoding. Ik denk haast dat ik er nog over zal schrijven. Zoals ik ook deed over de zelfdoding van de dichter Rogi Wieg, die een vriend van Zwagerman was.

    Ik meen mij te herinneren dat Jan Derksen het narcisme wel degelijk in verband brengt met hechtings-problematiek, hechtings-pijn en hechtings-angst. Dat is toch niet oppervlakkig.

    Groet, Gerie

  20. Wam

    Hoi Gerie,

    Las vanochtend dat Joost Zwagerman zichzelf gesuïcideerd heeft.
    Wist dat hij last had van depressies. Had hem daar ooit over horen praten. Rationaliserend, leeg. Hij kreeg er geen grip op, kon het niet omspannen met zijn denken, kon het niet controleren. Voor zover ik begreep heeft hij nooit adequate, inzichtgevende therapie gehad. Hooguit wat CGT, waarbij hem geleerd werd de depressie te bestrijden zonder te begrijpen wat hem werkelijk deprimeerde…

    Googelde vervolgens omdat ik hem een typisch gemaskeerde narcist vond. Erudiet, innemend, abstraherend en adoratief naar de grote geesten op deze aarde (bv kunstenaars).

    Vond je tekst over narcisme en de citaten van Derksen (bij wie ik ooit zelf afstudeerde, de man bezat heel wat narcistische trekjes 🙂 ) Wat je schrijft spreekt me aan.

    De leegte van de narcist. Het gebrek aan werkelijk beleven en voelen. Het slaaf zijn van een gecreëerde externe identiteit die onbewust tot doel heeft veiligheid te garanderen. Jammer dat nooit iemand Joost zo ver heeft gekregen dat hij de moed opbracht zijn eigen gevoelsleven te exploreren.

    Ik las dat hij 3 kinderen achterlaat. Is dat niet narcistisch…zo verloren zijn in je eigen identificatie met lijden dat je niet in staat bent, te ervaren wat je verbindt aan het leven, en dat juist zij die van je houden de brug vormen naar contact met je zelf!

    Ik vind de verhaaltjes van Derksen nogal oppervlakkig. Mijns inziens komt narcisme voort uit verdrongen pijn. De afgedwongen ontkenning van het zelf. Deze kan zowel ontstaan vanuit een ongezonde symbiose (verwennen), als vanuit verwaarlozing of mishandeling.

    Ik denk dat Joost veel te kort is gekomen in zijn jeugd. Echte aandacht, werkelijke onvoorwaardelijkheid. Daar draait het om.

    Bedankt voor je mooie blog!

    Groet, Wam Koene.

  21. Pingback: Waarom we narcistischer zijn geworden | Psychologenpraktijk Gerie Hermans

  22. Beste Lois,

    Dank voor uw reactie.

    Allereerst ben ik er mee begaan dat u 5 jaar lang geleden heeft onder uw relatie met een leidinggevende. Toch maak ik bezwaar tegen het gebruik van het begrip ‘narcist’ omdat het naar mijn smaak te makkelijk iets van een scheldwoord krijgt.

    Ieder mens heeft narcistische trekken en als deze trekken erg domineren kan er door een psychiater een narcistische persoonlijkheidsstoornis gediagnosticeerd worden. In principe is het dan zo dat iemand met deze diagnose niet meer goed functioneert en er zelf onder lijdt.

    Maar inderdaad, leidinggevenden kunnen allerlei pathologie hebben of ontwikkelen. Sommige mensen ‘komen omhoog door een gebrek aan gewicht’ en sommige leidinggevenden misbruiken hun macht.

    De ene werkgever gaat daar heel anders mee om dan de andere, net zoals de cultuur van een bedrijf of instelling erg kan verschillen van een ander(e).

    Het lijkt me prettig voor u om nu te voelen dat u de juiste beslissing heeft genomen met uw ontslag.

    Vriendelijke groet, Gerie

  23. Lois

    Ik heb overigens wel bij mijn werkgever (die op de hoogte was van mijn problemen) aangegeven wat er zoal gebeurde. Maar die zei letterlijk dat hij het zich bijna niet voor kon stellen. Logisch ook wel, want hij zal die kant van mijn leidinggevende nooit zelf te zien krijgen. En dat heb ik ook gezegd.

    Mijn ervaring is dus dat het heel erg lastig is om aan te tonen dat je met een narcist te maken hebt… Mijn werkgever is uiteindelijk wel in gesprek gegaan met mijn leidinggevende, maar die zei toen dat wij een haat-liefde verhouding met elkaar hadden. En dat klopt ergens nog ook; volledig afhankelijk van ZIJN bui kon ik het wel/niet goed met hem vinden.

  24. Lois

    Heel interessant om dit artikel + reacties te lezen! Ik ben zelf 5 jaar werkzaam geweest voor een klein bedrijf (8 werknemers) toen ik er achter kwam dat mijn leidinggevende een narcist was. Al die jaren kon ik mijn vinger er niet op leggen, twijfelde ernstig aan mezelf, had vaak discussies, eindigde bijna in de ziektewet met een burnout. Ben zelfs in therapie gegaan omdat ik dacht dat ik de situatie niet goed aan kon vanwege mijn hooggevoeligheid.

    Ik ben iemand die graag dingen (die niet goed gaan) bespreekbaar maakt. Maar dit eindigde altijd in zware discussies die ik nooit kon winnen. Niet van hem tenminste. Want hij had altijd gelijk. Dat zei hij vaak ook letterlijk. Vaak genoeg ben ik naar buiten gegaan, om daar in tranen uit te barsten.

    Als ik ergens iets van zei, kreeg ik standaard te horen: ‘Nou, dan ben jij de enige die daar last van heeft’ of ‘je moet het allemaal niet zo zwart-wit zien’. Nog zo eentje: ‘Zo ervaar/voel jij dat misschien…’ (Ofwel: zo ervaar jij dat, maar het is niet zo!!)

    Hij kon boos op me zijn inclusief urenlange stilte behandeling (!), zonder dat ik enig idee had waarom. En vervolgens de leuke, gezellige man uithangen op het moment dat er een collega binnen kwam.

    Ik wist nooit van tevoren in wat voor bui hij zou zijn. En of ik hem wel/niet kon storen. Ging ik hem wat vragen, reageerde hij niet. Of zei hij: Jullie denken zeker dat ik niks te doen heb?! Als ik vervolgens besloot om dan maar mijn eigen beslissingen te nemen, was het soms ook niet naar zijn zin. Had ik het anders moeten doen, hem erbij moeten halen balabla.

    Was hij in een goede bui, was hij echt een onwijs leuke man! Behulpzaam, aardig, grappig. En ben je snel weer vergeten hoe naar hij de dag daarvoor deed. Dat is zo verradelijk!

    Hij deed ook uitspraken die je (zeker) als leidinggevende echt niet kan maken. Hij wist dat ik graag door wilde groeien, maar er was een collega die daar al langer werkte en meer ervaring had dan ik. Zei hij tegen me: ‘je ziet toch zelf ook hoe hij werkt, dat gaat hem nooit lukken… ‘ Hij beloofde me altijd van alles, maar er kwam nooit iets van terecht. 100x heb ik aangehoord dat hij het anders ging aanpakken, dat er van alles zou gaan veranderen. Maar dat gebeurde gewoon niet.

    Op andere vestigingen zag je mensen doorgroeien, naar mijn idee moet je werknemers ook stimuleren om verder te komen. Hij leek het juist tegen te houden. Bang dat we hem voorbij zouden gaan uiteindelijk. Hij had een bepaalde macht, en die wilde hij hoe dan ook behouden. Veel kennis had hij ook, maar in plaats van die te delen, hield hij alles voor zichzelf zodat anderen bij hem aan klopten voor hulp enzo. Bijvoorbeeld ook leidinggevenden van andere vestigingen. Of hij ging als eerste een cursus doen, en dan hoorde ik hem daarover opscheppen aan de telefoon tegenover collega-leidinggevenden.

    Ik kan nog heel lang door schrijven, zoveel heb ik in die 5 jaar meegemaakt. Te bizar voor woorden als je dan ineens al die verhalen leest over narcisme, en alles volledig op zijn plaats valt. Ik heb ontslag genomen, en dat blijkt de juiste beslissing te zijn geweest. Eerlijk vind ik het niet, maar tegen dit soort mensen is (bijna) niemand opgewassen.

  25. Beste Arie, natuurlijk kan dit. Jullie relatie bewijst het:) Ieder mens heeft wel narcistische trekjes. Het heeft veel te maken met hoe we opgevoed zijn. Het heeft veel met onveiligheid te maken. In een relatie lijkt het me goed om uit te zoeken hoe/wanneer je het bij elkaar oproept maar ook hoe/wanneer buiten de relatie de narcistische trekken opgeroepen worden. En na het grotere bewustzijn van die situaties gaan oefenen van nieuw gedrag. Nieuw gedrag roept ook weer ander gedrag op bij de partner enz.

  26. Arie

    Ik heb zelf last van narcisme, daar heeft mijn relatie ook veel last van. Aangezien dit recent geconstateerd is ben ik aan het lezen geslagen. Nu kwam ik tot de schokkende conclusie dat mijn partner waarschijnlijk ook een mate van narcisme heeft. Dit maakt onze relatie nog gecompliceerder. Kan dit ?

  27. N.

    Beste Ronald,
    Jouw verhaal lijkt een beetje op het verhaal van mijn partner (zie hierboven geschreven, die hele lange lap tekst) Het probleem bij mijn partner is alleen dat zijn collega’s niets willen/durven doen tegen hun baas maar mijn partner wel omdat zijn baas het juist op hèm gemunt heeft. Er zijn veel workshops over het omgaan met narcisten. Google maar eens. Mijn partner heeft er toevallig morgen zelf een. Misschien is het voor jou een idee om daar met wat collega’s naar toe te gaan. Als jij en je collega’s op een lijn zitten dan scheelt dit al een hoop! Ik ben benieuwd.

  28. ronald

    Ik heb een extreem narcistische baas. Hij voldoet sterk aan alle kenmerken en het lijkt met de dag erger te worden. Dit legt een grote druk op mij en mijn collega’s. We willen toch kijken om hem gezamenlijk van zijn narcistische pilaar te stoten. Liegen en manipuleren kan hij als de beste. Het zal een lastig iets worden. Eigenlijk is zo een narcistisch iemand die verplicht behandeld zou moeten worden. Hij mishandelt mensen geestelijk.

  29. Ik denk dat bijna iedereen wel narcistische trekken heeft. Bijna iedereen heeft wel narcistische kwetsuren opgelopen in zijn/haar kindertijd. Ik denk dat wanneer je de pijn van die oude kwetsuren durft te voelen in een veilige omgeving dat je er over heen kan groeien en meer jezelf kunt leren zijn en minder angstig, gespannen, boos, hooghartig, enz. Probleem is dat we meestal die oude pijn en eenzaamheid verdrongen hebben omdat we hem niet willen/durven/kunnen beleven. Zo kunnen we de kwetsuren niet verwerken. Het durven denken en voelen: ‘Dat was toen, dat was pijnlijk en verdrietig maar het is niet nu’ is de uitdaging.

    Volgens Derksen zijn er op het moment geen therapeuten die opgeleid worden om dit werk met cliënten te doen. Volgens De Wachter (Belgisch psychiater, schrijver van ‘Borderline Times’) wil niemand meer pijn voelen en wil iedereen zich elke dag fantastisch voelen. De Wachter vraagt dus ook: “Mogen we ons alsjeblieft af en toe een beetje ongelukkig voelen”. Je een beetje ongelukkig durven te voelen is al een hele kunst in deze narcistische ‘borderline’ tijden.

  30. Mijn indruk is dat uw relatie met deze man u nog bezighoudt en dat u een beetje moet rouwen. Zou het u echt helpen als u een etiket op deze man kon plakken? Misschien is het goed om na te denken over hoe het komt dat u voor deze ‘ogen met kerstverlichting’ gevallen bent en na te denken over wat u echt belangrijk vind in een relatie.

  31. JB

    Ik twijfel of mijn ex-partner narcistisch is of psychopatisch. Hij deed alsof hij stapel op mij was maar na 8 maanden kwam ik er achter dat hij alles bij elkaar loog en mij bedroog met andere vrouwen (hij is charmant en knap en hij kan zijn ogen aanzetten alsof het kerstverlichting is en de vrouwen vallen dus ook bij bosjes voor hem). Toen ik de relatie na aanleiding van zijn bedrog verbrak kwetste hij mij opzettelijk door diezelfde nacht bij een ander te gaan slapen. Toen ik contact zocht met zijn ex bleek hij in die relatie talloze relaties erbij te hebben gehad. Gek genoeg was hij zowel bij haar als bij mij als de dood dat wij vreemdgingen: ik kon zelfs niet met hem naar een film kijken waarin bedrog een rol speelde en als ik per ongeluk de naam van mijn ex-partner noemde was het steevast ruzie. Ontkenning was zijn standaardreactie en als ik hem wees op akelig gedrag was het ook bonje. Wat is uw idee?

  32. Beste Mevrouw NJ,

    Eigenlijk heeft u eerder een juridische dan een psychologische vraag. Vooral de vraag of het dreigen met ontslag kan lijkt me een juridische vraag.

    Met de baas van uw partner lijkt psychologisch iets mis te zijn maar die heeft geen hulpvraag. Misschien kunt u samen met uw partner toch nog eens gaan praten bij de sociale werkvoorziening of anders bij een vakbond. Laat hen uw verhaal eens lezen. U heeft goed uitgelegd wat het probleem is. Er wordt de laatste tijd veel gepubliceerd over pesten op het werk. Misschien dat een vakbond weet hoe dit aangepakt kan worden in de garage waar uw partner werkt. Het lijkt een beetje op pesten.

    Misschien kunt u ook de hoeveelheid tijd die u samen besteed aan het praten over de baas beperken. Spreek een hoeveelheid tijd af. Ik kan mij voorstellen dat uw partner een vervelende ervaring van de dag bij u kwijt wil maar daarna kunnen jullie elkaar misschien steunen en stimuleren om het onderwerp te laten rusten om iets leukers te gaan doen. Vraag uw vriend hoe u hem het best kunt helpen.

    Ik hoop dat u hier iets mee kunt.

    Vriendelijke groet, Gerie Hermans

  33. NJ

    Mijn partner heeft te maken met een narcistische baas die waarschijnlijk een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft. Ik heb er zoveel over gelezen en me er helemaal in verdiept. Van de 9 DSM-IV criteria heeft hij ze alle 9.

    Al jaren vind ik de verhalen van mijn partner vreemd en dacht ik steeds: “wat is er toch met die baas?”, maar kon mijn vinger er niet op leggen. Zelf zei hij ooit tegen mijn partner dat hij ADHD had dus ik gooide het daar maar op. Ik denk ook echt niet dat hij loog want die man kan nog geen vijf minuten stil zitten; is heel snel afgeleid; erg gevoelig voor verslaving. Hij gebruikt regelmatig drugs. Wat doet hij in het bedrijfsleven als functie van ‘baas’ vraagt een helder mens zich af. Daar komt de narcistische persoonlijkheidsstoornis dus om de hoek kijken.

    Mijn partner is de enige die zijn verhalen steeds hoort. Hij heeft een hele zachte persoonlijkheid en is communicatief minder sterk en daarom moet hij het nu bezuren.

    Zijn baas was eerst boekhouder bij het bedrijf en heeft door fraude-leugens af te schuiven op zijn toenmalige onderbaas het voor elkaar gekregen dat deze zijn baan verloor. Zelf heeft hij degene boven hem overtuigd dat hij zelf erg geschikt zou zijn voor die functie en voila deze bezit hij nou.

    De fraude-leugens vertelde hij in een onsamenhangend verhaal aan mijn partner; hoe hij ervan genoot zijn onderbaas weg te werken, maar hij weet het zo te brengen dat hij in eenzelfde gesprek zijn exbaas de grond in boort maar ook weer zegt dat hij hem mist en dat hij dit allemaal in het belang van het bedrijf doet en dat hem niks te verwijten valt want hij was er immers ook van geschrokken. Dit vertelt hij ook alleen weer tegen mijn partner ná werktijd via telefoon of WhatsApp of als hij mijn partner alleen heeft. Ook drugsverhalen over zijn drugstrips krijgt mijn partner voor zijn kiezen. Maar altijd zodat niemand anders het hoort. Hij voelt zich gediscrimineerd en geïntimideerd door zijn baas.

    Ik hoop dat u tips heeft want hij krijgt coaching via een sociale werkvoorziening maar die zeggen doodleuk dat hij ‘de vrede moet bewaren en het zelf moet oplossen’ en doen dus niks voor hem. Dit beheerst zijn leven volkomen. Deze ‘baas’ heeft het zo hoog in zijn bol, pleegt dus fraude, heeft de een na de ander weggewerkt; ontslagen met smoesjes en heeft zich van onder naar boven gewerkt en snakt naar macht. Hij heeft de persoon die bij hem op kantoor zat met intimidatie naar een lagere functie gewerkt en heeft sindsdien zijn kantoor als troonzaal ingericht en heeft een grijns op zijn gezicht van heb ik jou daar. Hij heeft nog een aantal hogere bazen boven zich die hij ook naar zijn hand heeft weten te zetten en hij gaat over lijken. Hij kleineert, manipuleert door de ene week mijn vriend te ‘groomen’ en de week daarna hard toe te slaan door hem compleet de grond in te boren als mijn vriend ook maar iets van tegenspraak geeft.

    Hij dreigt mijn vriend met ontslag en officiële waarschuwingen. Mijn vriend is hier niet tegen opgewassen en omdat mijn vriend via een sociale werkvoorziening bij dit bedrijf terrecht is gekomen worden er ook nog eens regelmatig onder de gordel opmerkingen gemaakt over zijn verstandelijke beperking. Deze verstandelijke beperking is minimaal en uit zich alleen in bijvoorbeeld dingen drie keer moeten navragen ipv een keer, waardoor het werk wat langzamer gaat dan bij een ander maar het bedrijf (een garage) krijgt hier dan ook subsidie voor. Verder is er emotioneel en sociaal gezien niets mis met hem. Hij is een lieverd en een gevoelsmens en kan niet tegen onrecht en als zijn baas hem ‘kuttekop’ of ‘homo’ noemt trekt hij zich dat aan. Zoals ieder ander dit zou doen. Dan komen er opmerkingen zoals; “jij met je verstandelijke beperking snapt dit natuurlijk niet” en “je pakt alles veel te zwaar op” en “je moet eens een psycholoog bezoeken” en “wat doe je weer moeilijk” en “zal ik je jobcoach eens even bellen en haar de waarheid vertellen over het feit dat jij zo met mij omgaat”… hier bedoelt hij dan mee dat mijn vriend bijvoorbeeld niet met zijn ogen mag rollen als zijn baas hem weer eens na roept.

    Hij praat dus alleen tegen mijn vriend over zijn drugsgebruik maar of dit een soort sensatie verhaal is of dat hij in zijn eigen leugens gelooft is niet duidelijk. Wel zijn de feiten dat deze man altijd grote ogen heeft, heel vaak even ‘weg moet’ om het half uur op de wc zit en door mijn vriend een keer met een soort van witte neus gespot is.

    Deze man liegt en bedriegt om zijn zin te krijgen, maar kan dingen zo geloofwaardig brengen dat je er akelig van wordt. En als het hem te heet onder de voeten wordt kan hij de vermoorde onschuld spelen. Het ligt altijd aan een ander. De rest van de wereld is gek maar hij niet en hij wil zich overal tussen mengen. Hij roddelt tegen zijn personeel over anderen en is zo onprofessioneel. Flapt er alles uit wat hij denkt en vaak zijn dit hele pijnlijke en harde woorden. Hij hangt gewoon de telefoon op midden in het gesprek, blaft zijn collega’s af waar de klanten bij staan. Dit alles vind mijn vriend niet te geloven. Hij staat iedere dag weer perplex over hoe deze man met anderen omgaat.

    Heeft deze man bijvoorbeeld net een collega de deur uit gewerkt dmv leugens, roept hij doodleuk tegen de overigen: “wees maar niet bang voor je baan hoor, ik zal jullie nog niet zeggen wie de volgende is”.

    Ook weet mijn vriend voor 95% zeker dat hij oude voorraad van het werk verkoopt en dit geld in zijn eigen zak steekt. Dit heeft hij mijn vriend een keer in een cryptische opmerking verteld en toen mijn vriend later vroeg of ie dat werkelijk heeft gedaan, speelde hij wederom de vermoorde onschuld.

    Deze man kickt op sensatie en discussie en zal winnen hoe dan ook. Het erge is dat hij hier ook voor uitkomt. Hij kent geen gevoel van schaamte en empathie en de empathie die hij heel af en toe toont is een toneelstuk. Bijvoorbeeld toen een collega haar moeder had verloren, dan is het enige wat hij zegt; “ahh wat erg ja … is er nog koffie?” en dat is het dan.

    Mijn vriend’s collega’s houden hun mond stijf op elkaar, doen hun werk en gaan naar huis. Zij willen zich nergens mee bemoeien en hebben niet eens goed door hoe de vork in de steel zit. Maar de drugs-verhalen horen zij niet, de ADHD vinden ze gewoon bij hem passen, de geheime zaakjes die in dit bedrijf gaande zijn willen zij zich niet in mengen, de denigrerende opmerkingen nemen zij voor lief en als meneer dan weer charismatisch doet, kijken ze weer tegen hem op. Ze vinden het schijnbaar doodnormaal dat ze worden afgeblaft en dat gaat er hard aan toe, geloof me. Mijn vriend is de enige die de manipulatieve praat te horen krijgt en de situatie abnormaal vindt. Hij spant iedereen voor zijn karretje door vriendelijke woordjes zoals; “ah, jij wast wel even mijn auto hè dan haal ik dadelijk voor jou wat lekkers te drinken”, maar vergeet dit dan ‘per ongeluk’.

    Ook dreigt hij mijn vriend zijn functie aan te passen als hij nog een keer wegloopt in het gesprek. Hij wil dat mijn vriend blijft staan en zich compleet de grond in laten boren door hem. Ik heb mijn vriend gezegd hem voortaan te negeren en weg te lopen en dit leert mijn vriend nu te doen maar de baas kookt hiervan. Negeren is iets wat hij absoluut niet tolereert en ik snap ook wel waarom want dan is de mogelijkheid tot discussie weg. Want negen van de tien keer wint hij deze discussie van mijn vriend.

    Dit heeft grote impact op ons leven en iedere dag weer hebben wij het over deze man. Hij denkt verheven te zijn boven de wet, komt vaak te laat of gewoon niet. Er mag niet gerookt worden maar hij rookt gewoon binnen. In een garage roken is levensgevaarlijk. Hij mag de werkbus meenemen naar huis, hij schept op over hoe hard hij werkt maar soms heeft hij op het einde van de dag nog niks uitgevoerd als alleen spelletjes gedaan op zijn pc.

    Het ‘groomen’ is de laatste tijd heel erg. Hij vertelt (onzin) drama-verhalen in vertrouwen aan mijn vriend. Mijn vriend vindt dit dan heel erg voor hem en leeft met hem mee en geeft hem advies. Zijn baas zegt dan: “jij bent de enige die me begrijpt, je bent zo rustig, we kunnen het goed met elkaar vinden hè”, om hem vervolgens een aantal dagen later compleet de grond in te boren.

    Ik noem deze man de duivel… Kan hij mijn vriend zomaar ontslaan of officiële waarschuwingen geven en mag dat zomaar die dreigementen en intimidatie? Mijn vriend heeft hard moeten knokken voor een plaatsje in deze maatschappij en vind zijn werk erg leuk (het werk zelf) en wil dit niet zomaar opgeven door de handdoek in de ring te gooien.

    Heeft u tips?

    Met vriendelijke groet, mevrouw NJ.

  34. Dank voor het compliment. Narcistische kenmerken passen erg bij onze individualistische prestatiemaatschappij. Solidariteit en empathie met de medemens wordt weinig aangemoedigd. Diagnosticeren van een narcistische stoornis is niet direct mijn prioriteit. Het narcistische benoemen en iemand van zijn meer kwetsbare kanten bewust laten worden probeer ik wel.

  35. steven

    Wat een goed stuk over narcisme! Met name de constatering dat iemand echt lijdt aan de narcisme stoornis is lastig. Zelf ben ik al een tijd druk bezig met het schrijven over het fenomeen narcisme. Veel mensen zien het toch als gedrag en niet als stoornis.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s