Broers en zussen relaties in de volwassen fase

Dit bericht is voor het grootste deel een samenvatting en vertaling uit: Betty Carter en Monica McGoldrick. Chapter 9. Siblings through the life cycle. The expanded family life cycle. Individual and social perspectives.


In de periode van het volwassen worden, wordt de broer/zus relatie opnieuw belangrijk. Jong-volwassenen zijn bezig het opbouwen van een eigen leven. De competitie kan dan erg sterk zijn: Wiens man en kinderen zijn het meest succesvol? Wie gaat naar de beste school? Wiens leven is het meest gelukkig?

Het beeld dat ieder over de ander heeft is gekleurd door de vroegere rivaliteiten. Een jongste broer die een succesvol manager is geworden kan defensief reageren op zijn oudste zus door herinneringen aan haar bazigheid. De oudste zus kan nog steeds irritaties hebben over het brutale en onverantwoordelijke gedrag van de jongste broer en ziet zichzelf terugvallen in het oude patroon en hem raad geven.

Een jongere zus die zich gebruikt of gedomineerd heeft gevoeld door haar oudere broer kan zich later in haar leven nog ongemakkelijk voelen als ze, eenmaal volwassen samen met hem aan tafel moet zitten tijdens een Kerstdiner. Zelfs al zijn er geen grote ruzies kan een Kerstdiner voor iedereen ongemakkelijk zijn. De ouders die ook aan tafel zitten kunnen de oude patronen nog eens versterken.

Gezinstherapeuten kunnen veel doen ten gunste van iedereen als ze oude patronen aan de kaak stellen.

Zussen kunnen door hun huwelijk terechtkomen in een ander sociaal milieu. De sociaal-economische context van het gezin wordt vaak bepaald door de echtgenoot. Ierse en Afrikaanse Amerikanen leggen meer nadruk op de vriendschap tussen broers en zussen dan Scandinavische en Joodse Amerikanen. De zussen-band wordt in het algemeen meer bepaald door een wederzijds gevoelde verantwoordelijkheid voor de familie dan door gemeenschappelijke interesses.

Broer/zus positie en de huwelijksrelatie

Over het algemeen zijn huwelijken tussen een oudste en een jongste gemakkelijker dan een huwelijk tussen twee oudsten. Ideaal gezien is dan de oudste partner een oudste broer en de jongste partner een jongste zus. Maar het is geen garantie voor een gelukkig huwelijk.

Het is gunstig voor een huwelijk als je een broer/zus gehad hebt van de andere sekse. Het moeizaamst zou kunnen zijn een huwelijk tussen een jongste zus van veel oudere zussen met een jongste broer van veel oudere broers. Beiden hebben geen ervaring met de andere sekse en ze zijn beide de ‘verwende’ jongste die wacht op de ander die zorgt.

Huwelijken tussen twee enigst kinderen zou ook moeilijk kunnen zijn. Een huwelijk tussen twee middelste kinderen zou het meest flexibel kunnen zijn.

Echtgenoten kunnen druk uitoefenen op zussen om minder close te zijn met elkaar. Zwagers en schoonzussen zouden het positieve in broer/zus relaties kunnen inbrengen maar vaak werkt het niet zo. Schoonzussen hebben wel een toekomst samen maar niet een verleden.

Schoonzussen die trouwen in een familie met alleen broers hebben waarschijnlijk de meeste kans om positieve relaties in de nieuwe familie te ontwikkelen. De vrouw van een jongste broer van alleen oudere zussen heeft het waarschijnlijk het moeilijkst want hij is mogelijk als een prins behandeld.

Tijdens mijn opleiding leerde ik van de transculturele systeemtherapeut Nel Jessurun dat in een huwelijk van twee oudsten beide partners dominant zijn maar dat beide denken dat ze niet serieus worden genomen door de andere partner. Twee oudsten kunnen een strijd om de macht krijgen. In een huwelijk met twee jongsten is er geen strijd om de macht maar strijd om de aandacht. Jongsten moeten vaak leren zichzelf serieus te nemen. Er is voor jongsten gezorgd, ze zijn klein gehouden. In een huwelijk kunnen ze in een strijd komen van: ‘Als jij het niet doet, doe ik het ook niet’. In een huwelijk met middelsten zouden goede compromissen gesloten kunnen worden. Maar middelsten kunnen ook berekenend zijn, een beetje van twee walletjes eten. Middelste kinderen kunnen in hun gezin van herkomst ook vermangeld worden tussen de anderen en/of hebberig worden. Ook volgens Jessurun zijn de meest succesvolle relaties die waar getrouwd is in dezelfde configuratie als in het gezin van herkomst omdat er dan sprake is van een herhaling van patronen en oplossingen. Zoals een huwelijk tussen bijvoorbeeld een oudste broer en een jongste zus.

Broer/zus relaties in het latere leven

In het midden van het leven komen broers en zussen vaak bij elkaar. Door een scheiding, een zieke ouder, een sterfgeval worden prioriteiten vaak helder en wordt er opnieuw gedefinieerd welke relaties in het leven het belangrijkst zijn.

Oppervlakkige relaties kunnen op dit punt ook geheel breken onder de druk of onder de pijn die de verwijdering veroorzaakte. Maar broers en zussen kunnen juist ook ‘closer’ worden op deze momenten.

Broer/zus relaties kunnen in het latere leven zeer belangrijk worden. Maar als negatieve gevoelens doorzetten kan de zorg voor een zieke ouder, oude gevoelens van jaloezie en verwijten naar boven brengen.

Als de laatst overgebleven ouder dood gaat krijgen de broer/zus relaties voor het eerst een vrijwillig karakter. Als de ouders nog leven horen ze van en over elkaar primair vanwege hun relatie met de ouders. Onopgeloste problemen kunnen bij het ziek worden en overlijden van de ouders naar boven komen in de vorm van conflicten over de laatste zorg, de begrafenis of de erfenis.

Omdat zussen een belangrijke rol spelen in het onderhouden van de emotionele relaties richten zij zich vaak met hun teleurstellingen op elkaar of op de schoonzussen en blijven de broers buiten schot want broers zijn vaak met zachte hand behandeld en van hen wordt minder verwacht ten aanzien van emotionele en fysieke steun. Een vaak gehoord excuus is dat broers het te druk hebben met hun werk.

Na de dood van de ouders

Vanaf nu is de relatie een eigen keuze: broers en zussen zijn voor het eerst echt onafhankelijk. Dit is de tijd waarin de vervreemding van elkaar volledig kan worden, zeker wanneer oude rivaliteiten doorzetten. Men kan het oneens blijven over: Wie had meer moeten zorgen voor de ouders? Van wie werd het meest gehouden? Sterke gevoelens laaien op door onopgeloste onderwerpen.

Hoe beter de relaties zijn hoe minder een trauma in de familie leidt tot verwijdering. Zussen kunnen tegen het eind van het leven een belangrijke steun voor elkaar worden. Weduwen richten zich eerder op hun zus dan op hun kinderen.

De gedeelde unieke geschiedenis die broers en zussen hebben en de herinneringen daaraan kunnen op allerlei momenten opgeroepen worden. Dit herinneren kan in het latere leven belangrijk worden. Het helpt om gebeurtenissen en relaties te waarderen, ze te verhelderen en ze in een rijper perspectief te plaatsen. Zo kan het herinneren een belangrijke bron worden voor troost en trots. Vooral voor zussen is dit belangrijk omdat ze veel waarde hechten aan de emotionele kwaliteit van menselijke verhoudingen.

Het is bewezen dat oudere vrouwen die een goede relatie met hun zus hebben ook meer contact blijven onderhouden met anderen. Margeret Mead (1972):

Sisters draw closer together and often in old age, they become each other’s chosen and most happy companions. In addition to their shared memories of childhood and their relationships to each others children, they share memories of the same house, the same homemaking style and the same small prejudices about housekeeping.

Speciaal als we ouder worden zijn het de details van de herinneringen die ons bij elkaar houden.

12 reacties

Opgeslagen onder Systeemtherapie

12 Reacties op “Broers en zussen relaties in de volwassen fase

  1. Beste Leentje,

    Het lijkt me verdrietig en inderdaad kun je empathie niet afdwingen. Misschien kun je je ouders en je broer toch nog een keer vertellen dat je je alleen voelt. Dat is een echte ik-boodschap en niet een verkapte ik-boodschap of een jij-boodschap waardoor mensen in de verdediging (rationalisaties) reageren. Een verkapte ik-boodschap lijkt het mij als je zou zeggen dat je je in de steek gelaten voelt want dat veronderstelt impliciet dat de anderen (je broer, ouders) iets fout doen. Dat zou als een verwijt kunnen aanvoelen. Zeg gewoon dat je je alleen voelt. Meer niet. Kijken wat er gebeurt. Of je toch wat medeleven of begrip krijgt. Hoogstens zeg je er nog bij dat je je alleen voelt door je dieet. Dan verwijt je niemand iets. Verder zou je je broer misschien kunnen vragen waarom jouw jeugdtrauma voor hem belangrijk was…

    Sterkte!

    Like

  2. Leentje

    Ik voel me wel wat in de steek gelaten door mijn broer. Ik zit in een zware situatie qua werk (werkeloosheid), wonen in en zeer gehorig huis en een vorig jaar opnieuw opgelaaid jeugdtrauma waar mijn ouders niet goed op kunnen reageren. Ik laat dat laatste nu na een jaar maar een beetje en heb af en toe contact met mijn ouders. Mijn broer probeerde mij jaren geleden onder druk te laten vertellen wat er gebeurd was met de woorden dat dat vooral voor hem belangrijk was. Ik was hier toen nog helemaal niet aan toe, zeker niet in een bijna gedwongen setting. Nu heb ik bijna geen contact meer met broer, behalve verjaardagskaartjes en een gesprekje als we elkaar tegenkomen bij mijn ouders. Mijn broer organiseert nu etentjes in restaurants op verjaardagen van mijn ouders of op moeder- vaderdagen ed. Als ik er dan toevallig ook ben bij mijn ouders (ik woon aan andere kant van het land) hebben zij dat al besproken en weet ik van tevoren van niks. Ik moet dan voor het eten naar huis of ik mag mee en dan zit ik zonder het vantevoren te weten nog een extra dagdeel daar, wat voor mij vaak te belastend is. Ook heb ik een lastig dieet waardoor uit eten gaan in de praktijk niet altijd zo makkelijk is. Normaal gesproken overleg ik van tevoren met een restaurant of mijn dieet daar mogelijk is en beslis ik daarna. Dat vind mijn familie allemaal maar overdreven. Dus heb ik al een keer in een drukke spitstrein terug naar huis gezeten met mijn zelfgemaakte bakje eten in de hand terwijl mijn familie met elkaar ging eten. Mijn moeder reageert verbaasd als ik zeg dat ik het toch allemaal wat apart vind. Want zij was toch uitgenodigd. Tja, ik heb daar inderdaad weinig over te zeggen. Mijn broer mag ook uitnodigen wie hij wil en wanneer. Hij is dat mee uit eten gaan doen nadat ik heb verteld over mijn dieet. (En sindsdien neem ik zelf bakjes eten mee naar mijn ouders) Hij heeft me ooit per whatsapp op de dag zelf gevraagd of ik ook mee wilde naar hun al besproken etentje met mijn ouders. Toen ik netjes bedankte en uitlegde waarom niet heb ik er nooit meer wat over gehoord. Als ik hem er nu nog op zou aanspreken zal waarschijnlijk een niet te weerleggen rationele verklaring komen en enig inlevingsvermogen en begrip voor mij kan ik niet afdwingen en het gaat bij die etentjes toch om mijn ouders, niet om mij? Er zal ongetwijfeld weer een manier worden gevonden om mij als zeurpiet neer te kunnen zetten. Dus ik houd mijn mond. Het blijft toch zeer pijnlijk dat ik nu ook niet meer op bepaalde dagen mijn ouders normaal kan bezoeken.

    Like

  3. Misschien wil je er eens met iemand over van gedachten wisselen en er wat dieper op in gaan… Als je denkt dat dit jou met het verwerken en rouwen helpen kan, dan zou je het kunnen overwegen.

    Like

  4. Liv

    Hallo Gerie, mijn moeder was de leidende factor in het gezin en misschien waren we wel te close met elkaar. Ik dacht echt dat onze liefde voor elkaar oprecht was. Nu lijkt het of ik in een leugen heb geleefd. Het kwam bij mij keihard aan. Ik heb nog steeds moeite met het verwerken ook al is het bijna twee jaar geleden.

    Like

  5. Dank Liv voor je reactie. Na lezing er van werd ik nieuwsgierig. Zou het kunnen dat jullie misschien te hecht waren? Je hebt ook zogenaamde ‘los zand gezinnen’. Dan is er juist geen sprake van gehechtheid. De kunst is misschien om een beetje in het midden uit te komen in dit opzicht. Ook werd ik nieuwsgierig naar de rol en positie van je moeder in het gezin… Dit kan eventueel meespelen bij het uit elkaar vallen. Het is niet zo dat ik verwacht dat je mijn nieuwsgierige vragen beantwoordt maar misschien helpen ze je bij de reflectie. Veel sterkte gewenst met de verwerking van zowel het wegvallen van je moeder als met het verlies van de goede verhoudingen.

    Like

  6. Liv

    Op de sterfdag van mijn moeder is ons hechte gezin uit elkaar gevallen. De broer blijft idd buiten schot maar de oudste en middelste zus hebben met veel woede, jaloezie met de jongste zus gebroken. De middelste zus trekt meer partij voor de oudere zussen maar komt daar niet voor uit. Ons gezin was zeer hecht en wij waren een echt vangnet voor elkaar. Na het overlijden van beide ouders is er een waas van frustratie ontstaan. De goede verhoudingen en contact zijn weg.

    Like

  7. Dank voor uw reactie en de nuancering.

    Like

  8. Ghhfd

    Ben het niet over alles eens. Een oudste kan eigenlijk een onderdanig type zijn als ouders hem of haar te streng hebben opgevoed en/of bekritiseerd, en jongsten kunnen ook heel sterk zijn als zij bijvoorbeeld voor zichzelf moesten opkomen. Je kunt zulke relaties niet volledig bespreken zonder de relatie met de ouders onder ogen te zien, en ook de relatie die ouders onderling hebben.

    Like

  9. Loes

    Herkenbaar. Broer en zus zorgen voor zieke moeder. Vertellen ook steeds wat ze allemaal voor haar doen. willen denk ik complimentjes. Ik krijg nauwelijks meer de kans om in contact te komen met mijn ouders. Broer is er bijna dagelijks. Zus vaak. En die belt ook elke dag. Ik krijg amper ruimte. Mag de gaatjes opvullen. Maar ik wil niet in opdracht van mijn broer en zus dingen doen voor mijn ouders. Alles is veranderd. Ik ben het er ook niet mee eens dat ze mijn moeder alles uit handen nemen, haar vermoeien met veel te langdurige bezoeken. Ik voel me genoodzaakt weg te blijven, omdat ze vaak al zo moe zijn van alle aanloop, dat ze er niet meer bij kunnen hebben. Echt heel triest, maar ja, mijn moeder vindt het allemaal wel best. Ik snap niet dat ze geen thuiszorg neemt. Mijn ouders hebben er recht op.

    Like

  10. mieke

    Broer en zus smeten me buiten toen mijn moeder thuis ten val kwam. Ander slot en zij alleen binnen, ik niet meer. Geen enkele communicatie, zus manipuleert iedereen en iedereen gelooft haar. Haar pesterijen zijn niet min, ben er kapot van. Hoe het mogelijk is dat volwassen mensen mekaar van alles aandoen, niet te geloven. Heb er geen woorden voor!!!

    Like

  11. Sofie

    Mijn zus en broer hebben me in de steek gelaten en hoe ik zeg dat ik hier onder lijd, het maakt niets uit. Het is bikkelhard. Van je eigen familie moet je het hebben. Ik kan mezelf niet meer graag zien in deze situatie. Twijfel enorm aan mezelf. Ben er kapot van.

    Like

  12. Dicky

    Omdat ik een baan heb en mijn zus niet, ontstaat wel eens een conflict tussen ons. Zij klaagt steen en been dat ze alles alleen moet doen voor de hulp aan onze vader. Bied ik mijn hulp aan, dan hoeft het weer niet. Ook heb ik eens iets gedaan waar over ik dacht dat ze me wel dankbaar zou kunnen zijn. Het tegenovergestelde was waar. Ik ben zo ver dat ik helemaal klaar ben met haar en met haar man. Die zegt alleen maar iets als hij commentaar op mij heeft. Dit komt denk ik nooit meer goed. Ze zoeken het maar mooi uit.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.