Psychologenpraktijk Gerie Hermans

Gerie Hermans is een volgens de wet BIG (Beroepen Individuele Gezondheidszorg) geregistreerde GZ – psycholoog (Gezondheid Zorg – psycholoog), Orthopedagoog en erkend Systeemtherapeut. Als verzekerde hulp valt haar praktijk onder de wettelijke basis geestelijke gezondheidszorg (basis-GGZ). Zij wil desondanks zoveel mogelijk vrij blijven van de gezondheidsindustrie en bureaucratie zoals die door de overheid en de zorgverzekeraars opgelegd worden.

Voor wie

Voor jongeren, volwassenen, partners en gezinnen die psychologische en systeem-therapeutische behandeling zoeken bij problemen met de opvoeding, de relatie of de persoonlijke ontwikkeling. Voor mensen die graag te maken hebben met een psycholoog die een voorloper is in het behouden van beroepseer, gelijkwaardigheid en privacy in de GGZ.

You can also have therapy in English. I worked and lived in Australia for twelve years.

Waar

Bereikbaar op telefoonnummer: 035-6210745

Per e-mail: geriehermans@planet.nl

Werkzaam in praktijk aan huis gevestigd in het centrum van Hilversum: Ruitersweg 49B

Wachttijd is 8 à 9 weken.

Visie

Psychische klachten staan niet op zichzelf. Dikwijls hebben de klachten of problemen te maken met de situatie waarin iemand leeft. Een goede therapeut kan inzoomen maar heeft ook een flinke groothoeklens. Door psychische klachten in een bredere context te plaatsen kan men zelfs een dieper begrip van de klacht krijgen.

Individuen, relaties, gezin en verdere omgeving vormen een systeem en mensen komen sneller uit de problemen met hulp die daar aandacht voor heeft. Het (gezins-)systeem kan een stelsel zijn voor genezing en groei van al zijn leden. Systeemtherapie gaat over interacties en relaties, over context en levensfasen. Anders gezegd: ‘Het probleem zit niet tussen de oren maar tussen de neuzen…’

Ook in individuele therapie wordt gewerkt met ‘open deuren en ramen’. De cliënt reflecteert samen met de therapeut over zijn relaties en interacties met anderen in de verschillende contexten waarin hij leeft. Meerdere standpunten en perspectieven worden gezocht en meerstemmigheid wordt aangemoedigd.

Over deze manier van werken staat meer op de website van mijn beroepsvereniging: de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie, de NVRG.

Benadering van de hulp

– Hoogwaardige en duurzame psychologische zorg. We gaan in op dieperliggende, structurele en contextuele achtergronden van de problematiek waardoor u een echte positieve en blijvende verandering gaat ervaren zodat u minder beroep hoeft te doen op de gezondheidszorg.

– Geen bureaucratische ‘zorg-producten’ of ‘behandel-protocollen’ maar hulp specifiek op u, uw situatie, uw geschiedenis maar vooral op uw toekomst toegesneden. Zorg op maat.

– Psycholoog en cliënt zijn gelijkwaardige gesprekspartners. Er is geen medisch-lineaire, klinische of gezagsrelatie. Problemen worden niet ingekaderd als een ziekte of stoornis waar de dokter of de psycholoog over gaat. We werken toe naar een beter gevoel voor eigen vragen, eigen kracht en eigen oplossingen. U blijft de eigenaar van uw veranderingsproces. De therapeut is deskundig maar niet de expert over uw leven.

– Soms zijn de tijden tussen de consulten langer zodat u op uw eigen tempo naar verandering toe kunt werken: Langdurige korte therapie.

– Korte communicatielijnen. Doorverbinden is er niet bij. U wordt niet behandeld door een lager (hbo) opgeleid iemand die onder een geregistreerd iemand werkt tegen een lager loon, zoals bij veel GGZ instellingen en huisartsenpraktijken het geval is.

– Mijn eigen functioneren krijgt voortdurend aandacht en verdieping via intervisie met collega’s in de regio en daarbuiten, via supervisie, leertherapie, na- en bijscholing.

Methoden

Systeemtherapie; technieken uit de contextuele, structurele, emotie-gerichte, oplossings-gerichte en narratieve therapie worden toegepast. Verschillende perspectieven op de kern van het probleem worden onderzocht waardoor blijkt dat er vele ingangen mogelijk zijn. Duidelijk wordt hoe het probleem in stand gehouden wordt door huidige posities, relaties en interacties. Er wordt gewerkt aan het horen van iedereen door iedereen. Wat kunt u leren van het probleem? Unieke situaties wanneer het probleem niet speelt worden onderzocht. Door te oefenen met nieuwe posities, relaties en interacties komt verandering op gang en zo wordt het probleem opgelost.

Individuele psychotherapie en cognitieve gedragstherapie. Therapie met expressieve middelen zoals schrijven, tekenen, poppetjes, rollen-spelen, enz.

Diagnostische hulpmiddelen

– Gesprekken. Een deel van het diagnostisch proces bestaat uit het verruimen van het denken over wat het probleem is.

– Intelligentieonderzoek

– Persoonlijkheidsonderzoek

– Studie- en beroepskeuze onderzoek

IMG_2174

Werkplek

Contract-vrij

De praktijk sluit bewust en uit principe geen contracten af met zorgverzekeraars (voor meer info: de contract-vrije psycholoog en zorg voor kwaliteit). Voornaamste punt van kritiek op de contracten met zorgverzekeraars is dat het verplicht tot medewerking aan een zorgstelsel waarin de zorg-verzekeraars steeds meer macht krijgen en de vrije keuze in de zorg onder druk staat. Het contract tussen zorg-verlener en cliënt raakt steeds meer op de achtergrond. Ik kies er voor om alleen een ‘contract’ te hebben met mijn cliënt(systeem).

Het zorgstelsel is momenteel een op winst gericht, bureaucratisch en geldverslindend systeem waarin de regie over de zorg steeds meer bij de professional wordt weggehaald. Zorgverzekeraars exploiteren zorg-verleners en belasten zorg-verleners met tijdrovende administratie. Geld is een doel geworden.

Het voordeel van contract-vrij werken is tevens dat de facturering via de cliënt verloopt zodat de cliënt niet alleen de controle behoudt over privacy-gevoelige informatie maar ook over datgene wat in rekening wordt gebracht. Het nadeel is dat de cliënt een deel van de behandeling zelf moet betalen (wanneer deze een natura-polis heeft) maar daardoor raakt de cliënt ook meer verbonden bij de behandeling. De cliënt zal er sterker op gericht zijn om er uit te halen wat er in zit. Dit staat in dienst van een scherpe en dynamische werkrelatie.

Vrije keuze

Zorgverzekeraars zijn ondanks het contract-vrij werken van mijn praktijk nog steeds wettelijk verplicht om de kosten van de psychologische hulpverlening van een BIG geregistreerde GZ psycholoog te vergoeden. De beroepsregistratie en kwaliteit is bij contract-vrij werkenden dezelfde als bij gecontracteerde psychologen. De politiek doet de laatste jaren zijn best om aan de vergoeding van een onafhankelijke manier van werken en om aan de vrije keuze in de zorg een eind te maken maar dit is nog niet helemaal gelukt. Het is afwachten wat er in de komende jaren gaat gebeuren.

Met name in de geestelijke gezondheidszorg is de vrije keuze belangrijk omdat het contact tussen hulpverlener en cliënt cruciaal is voor het slagen van de behandeling. Met een restitutie-polis heeft u altijd vrije keuze en krijgt u alles vergoed. Hier een overzicht van echte restitutie polissen in 2018. Hier een overzicht van vergoeding door de zorg-verzekeraar bij niet gecontracteerde psychologen in 2018. Houdt er rekening mee dat de zorgverzekeraar zal in alle gevallen uw eigen risico zal aanspreken.

Wilt u meer weten over het contract-vrij werken en de vrije keuze in de zorg? Luister naar een uitzending op BNR Radio van 27 november 2017.

Privacy

Mijn werk als hoofdbehandelaar in een zelfstandige praktijk valt onder de Basis GGZ. Dit is een ingewikkelde regeling waar veel bureaucratie bij komt kijken en die de privacy nagenoeg onmogelijk maakt. Daarom werk ik met een privacy-verklaring die al mijn cliënten kunnen ondertekenen. Er zal bij de intake ook gevraagd worden of u de ROM privacy verklaring wil ondertekenen.

Geheimhouding is een recht van de cliënt. Dientengevolge is het mijn plicht om dit recht niet te schenden. Leveren van informatie zonder toestemming van de cliënt is strafbaar.

Zie ook Privacy.

Kosten en vergoeding door de zorgverzekeraar

Gerie Hermans is een BIG geregistreerde GZ (gezondheidszorg) psycholoog. De praktijk is opgenomen in het kwaliteitsregister. Het uurtarief voor 2018 is € 94,- (een uur bestaat uit ¾ contact en ¼ voorbereiding).

Per maand ontvangt u een voorschot-factuur die u zelf betaalt. Na afloop van de behandeling volgt er een eindfactuur met alle informatie die nodig is voor een vergoeding van de kosten door uw zorgverzekeraar. Wanneer u een restitutiepolis heeft, wordt het volledige bedrag vergoed. Druk voor meer informatie op de knop Kosten bovenaan de homepage van dit weblog

Vergoeding van Jeugdzorg door de Regio Gooi en Vechtstreek in 2018

De enige uitzondering die ik maak op het contract-vrij werken is mijn contract met de Regio Gooi en Vechtstreek voor de Jeugdzorg. Is de aangemelde cliënt onder de 18 jaar en woonachtig in de Regio Gooi en Vechtstreek dan bestaat de mogelijkheid dat de praktijk de kosten voor de behandeling declareert bij de Regio. Hieronder vallen de volgende gemeenten: Blaricum, Bussum, Eemnes, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden, Weesp en Wijdemeren. Gebruik in dit geval het speciale aanmeld-formulier Jeugdzorg.

Mijn praktijk is aangesloten bij de groep vrijgevestigde Kinder en Jeugdpsychologen in het Gooi .

Per 1 juli 2018 worden er geen nieuwe Jeugdzorg cliënten meer aangenomen.

‘Flip the system’

Psychologenpraktijk Gerie Hermans heeft de missieverklaring van de Stichting Beroepseer ondertekend. Het alternatief voor het marktdenken in de zorg en het onderwijs wordt door deze stichting benoemd als ‘flip the system’ en houdt in: kleinschalige, platte organisaties waar professionals met beroepseer werken die zelf hoge kwaliteit nastreven in het belang van hun patiënten, studenten en leerlingen omdat ze daar plezier in hebben. Docenten, artsen en verpleegkundigen zijn de afgelopen decennia gedegradeerd tot uitvoerders van beleid en management (in hiërarchische organisaties). Dat moet veranderen: ze moeten weer eigenaar worden van de kwaliteit van hun werk.

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologenpraktijk Gerie Hermans, Zorgverzekeringen

Kernimpasse in partnerrelaties

De kwetsbaarheidscirkel van Michele Scheinkman en Mona Fishbane

Deze cirkel geeft de kernimpasse van een paar weer. Met de woorden van de beroemde relatietherapeut Susan Johnson zou je deze afbeelding kunnen zien als een grafische weergave van een destructieve dans die de relatie heeft overgenomen; een dans waar beide partners onder lijden.

Er zijn zes belangrijke stappen om uit de kernimpasse te komen ofwel om uit de destructieve dans te stappen. Deze stappen zijn bedacht door de Amerikaanse psychotherapeut Michele Scheinkman en de klinisch psycholoog Mona Fishbane.  Ze helpen om te komen van reactiviteit naar intimiteit. Reactieve patronen zijn destructief en staan intimiteit in de weg.

1. Herkenning van de overlevingspositie/strategie: Het moment leren herkennen waarop je je bedreigd gaat voelen in de relatie en je de overlevingspositie inneemt. Nodig is het om bewust te worden van de kwetsbaarheden en behoeften waardoor je die positie in neemt en in de verdediging of de aanval schiet. 

2. Leren te praten òver je overlevingspositie in plaats van automatisch vanuit die positie te reageren en te handelen. Leren praten òver je kwetsbaarheden en leren uiten van behoeften (hechtingsbehoeften) in plaats van defensief of agressief (reactief) te reageren.

3. Empathisch leren zijn voor de kwetsbaarheden, gevoelens en behoeften van de ander. Soms wordt empathisch zijn geblokkeerd door de sekserol. 

Als een vrouw geleerd heeft om zich in anderen in te leven ten koste van zichzelf kan ze bang zijn om zichzelf te verliezen op momenten dat ze zich inleeft in haar partner. Of ze kan zich te sterk inleven, zich teveel identificeren of zich juist terugtrekken om haar grenzen te beschermen. En zo kan ze niet empathisch zijn. 

Mannen hebben vaak als jongen geleerd om actief problemen op te lossen. Ze benaderen dan de pijn of de zorgen van hun partner misschien eerder met adviezen of relativeringen dan met empathie of louter luisteren. Als hun adviezen niet in goede aarde vallen, zoals vaak gebeurt, dan kan een man zich schuldig of boos voelen over het feit dat hij zijn partner niet gelukkig kan maken. En als hij daarover gefrustreerd is, is hij nòg minder in staat om empathie op te brengen.

Het opbreken van de kwetsbaarheidscirkel houdt meestal in dat sekserollen en verwachtingen, die de empathie en de openheid van de partners tegenover elkaar beperken, worden vastgesteld en aangepakt.

4. Onderzoeken wat de overlap is tussen de huidige impasse in de relatie en soortgelijke ervaringen in het verleden. Heeft iemand zich al eens eerder zo gevoeld? Misschien in het gezin van afkomst of in eerdere relaties? Doet het gedrag van je partner denken aan anderen? Aan het gedrag van je vader, moeder, broer of zus? Bij onthullingen over het verleden is het belangrijk dat er respect is voor elkaars kwetsbaarheid.

5. Beseffen dat, al lijkt de huidige situatie op het verleden, de overlevingsstrategie niet past bij de huidige situatie. Inzien dat de overlevingsstrategie of het defensieve/agressieve gedrag het probleem alleen maar in stand houdt. De kernimpasse van het paar gaat met dit inzicht niet langer alleen over de partners zelf. Het is complexer en de impasse wordt een verhaal over verschillende generaties. Het paar krijgt een ruimere visie op basis van een bredere context.

6. Nieuwe technieken leren om te voorkomen dat verhitte momenten tot een impasse leiden. Zoals:

– Bewustwording van het ‘hier en nu’ en met de gewoonlijke reactie enkele minuten te wachten zodat je zelf de baas wordt over je verdediging in plaats van andersom. Dit is een keuzemoment: een tweesprong. Beide partners bedenken zelf een paar concrete alternatieve reacties die zij op momenten van onderlinge spanning kunnen inzetten.

– Het trekken van nieuwe ‘zenuwbanen’: Het paar gaat nieuwe ‘neurologische’ kabels trekken want ze banen nieuwe wegen van reacties en keuzes. De nieuwe reacties doen aanvankelijk aan als kunstmatig, als een techniek maar uiteindelijk zal het nieuwe gedrag geïntegreerd raken in de identiteit van de partners en hun relatie.


Het vermogen van het paar om de oude dans te herkennen en eruit te stappen maakt het mogelijk om snel in te grijpen en beter gefundeerde keuzes te maken die overeenstemmen met een breder relationeel repertoire. Susan Johnson spreekt over het herdefiniëren van de relatie als een bron van veiligheid en troost.

De kwetsbaarheidscirkel kan ook gebruikt worden bij relatieproblemen tussen ouders en hun adolescente kinderen. Volgens Johnson moeten adolescente kinderen soms eerst nog de band met de ouder aangaan voordat ze daadwerkelijk de ouder kunnen los laten en hun eigen weg kunnen gaan.

Scheinkman wijst ook op het belang van een ‘meer lagen’ aanpak in het werken met paren. Er zijn 5 lagen waar de relatietherapeut aandacht voor kan hebben. De lagen van de interactie, die van de cultuur, de organisatie, de laag van het intrapsychische en die van het intergenerationele. Het bewustzijn van deze lagen kan dienen als een soort ‘landkaart’, een houvast voor de therapeut.

Veel voorkomende hechtings-angsten en -behoeften

Behoefte om geaccepteerd te worden, aan nabijheid, om belangrijk gevonden te worden, om je geliefd te voelen, behoefte dat jouw partner jouw goede eigenschappen benoemt en waardeert en de behoefte aan waardering in het algemeen.

Angst om genegeerd te worden, om verlaten te worden, om een mislukkeling te zijn, om niet geaccepteerd of niet gewaardeerd te worden, om je niet geliefd te weten of te voelen en de angst om gecontroleerd te worden.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Systeemtherapie

Wat mensen waardevol vinden

‘Thuis zouden we dit niet steunen’

Winter heeft het over de ontzielde onderneming:

‘Een onderneming waar menselijke waarden en inspiratie er niet toe doen. Besluiten worden enkel ingegeven door financiële parameters en de eisen van het kapitaalmarktsysteem, of bij andere grote organisaties door andere meetbare output. Kennen jullie de film The Company Men met Ben Affleck? Die gaat over een Amerikaanse scheepswerf die vanwege de recessie en prijsconcurrentie uit Japan en Korea elk jaar honderden mensen ontslaat. Op een bepaald moment moet de man die iedereen ontslaat er zelf uit. Als hij verhaal haalt bij de ceo, zegt deze: “Dit is wat aandeelhouders van mij verwachten. Dit is hoe de markt werkt.” Die conversatie in de megalomaan grote kamer van de ceo is ontluisterend.’

Het is alsof managers van beursgenoteerde ondernemingen geen eigen wil hebben.

‘Er is constante druk om te “leveren”, elke maand, elk jaar opnieuw, ook al ontwricht het gezinnen, samenlevingen en het milieu. Als advocaat stond ik eens de Nederlandse commissarissen van sigarettenproducent BAT bij. Zij verzetten zich tegen sluiting van de fabriek in Zevenaar en verplaatsing van het werk naar Polen omdat arbeid daar goedkoper is. De helft van het dorp werkte in die fabriek. Het besluit had een directe impact op vijfhonderd gezinnen. Dat zijn mensen waar je bij sluiting niet voor zorgt, waar je je niet betrokken bij voelt. Financieel is het allemaal verstandig, maar past het bij wat je thuis aan je kinderen vertelt over waar het leven over gaat, wat er echt toe doet?’

Nu gaat het hier om een sigarettenfabriek waar mensen geld verdienden en een leven opbouwen ten koste van de verslaving van andere mensen. Geen bezield doel voor een onderneming. Maar het gaat er in dit voorbeeld om dat de ondernemers in hun formele rollen zichzelf op een beangstigende manier conformeren aan veronderstelde wetmatigheden die ze thuis niet zouden steunen.

‘In het model van de kapitaalvennootschap is de kapitaalverschaffer uiteindelijk altijd de dominante partij. Bij bedrijven met een sterke sociale verankering – ik denk aan bedrijven met circulaire doelstelling, aan organisaties in de zorg en integratie, de zaterdagmarkt bij ons om de hoek, maar het kan ook gaan om een bank of verzekeraar – kunnen we voorkomen dat het maatschappelijk nut steeds ondergeschikt is aan de financiële waarde voor kapitaalverschaffers. En wel door behalve een stem ook echt stemrecht te geven aan alle belanghebbenden. We hebben in Nederland de mond vol van het Rijnlandse model, kapitalisme met een menselijk gezicht, maar dit is het echt. Het gaat dan niet om stemrecht over operationele details als de kleur van de verpakking, maar over fundamentele vragen als waar de onderneming voor staat, welke producten bij de missie passen en of je kunt samenwerken met een partij die de waarden van de onderneming niet deelt. De coöperatie is een heel flexibele rechtsvorm. ‘

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Onderwijs, Opvoedkunde, Persoonlijk en politiek

Leiders op het gebied van trauma therapie

Zo werden de 24 mensen aangekondigd die mee werkten aan een ‘healing trauma summit’ op het internet. Je kon je er als toehoorder voor inschrijven voor een kleine 500 dollar, enkele weken later later afgeprijsd naar een kleine 300 dollar. Het was de ondernemende psychotherapeut Jeffrey Rutstein die deze top organiseerde. Ik bekeek wie er aan meewerkten en waar zij voor staan. Interessante mensen en therapieën.

Peter Levine legt er de nadruk op dat traumatische gebeurtenissen bepaalde herkenbare fysieke symptomen veroorzaken. Door aanraking van die lichamelijke sensaties kunnen patienten hun angst, hulpeloosheid en overweldigende verledens loslaten.

Judith Blackstone heeft het over hoe het bewonen van je lichaam ofwel het afstemmen op een gegronde vorm van bewustzijn van het lichaam ons helpen kan. Dit ‘zijn’ in het lichaam samen met een veerkracht tegen emotionele en sensorische prikkels en de mogelijkheid om ons te verbinden met anderen zonder dat we het contact met onszelf te verliezen en het loslaten van somatische beperkingen die trauma gerelateerd zijn, zal ons bevrijden.

Gabor Maté’s betoog is dat de meeste fysieke en mentale problemen manifestaties zijn van trauma’s uit de kindertijd. Het is nodig dat we diepgaand onderzoek doen naar overtuigingen die we al heel lang hebben en door het trauma zijn ontstaan. Ziektes zijn vaak een aanwijzing voor een overvraagd en overweldigend leven. Hij combineert Westerse en Oosterse theorieën over lijden en het ware zelf en ziet het als een voorwaarde dat professionals die mensen helpen zelf ook aan hun heling werken.

Zainab Salbi heeft ‘Women for Women International’ opgericht. Duizenden vrouwen uit oorlogssituaties zijn door deze organisatie geholpen om hun vernietigde levens weer op te bouwen. Zij vertelt hoe ze zelf heeft gestreden met haar eigen trauma door bijvoorbeeld de stilte te verbreken wat heel moeilijk kan zijn maar een belangrijke stap is op de weg naar heling. Naast zelf-onderzoek is het begrijpen van alles wat met het trauma te maken heeft van belang. Jezelf vergeven voor je eigen fouten en overtredingen kan helpen bij het accepteren van verontschuldigingen van anderen.

Volgens Mark Epstein is trauma niet iets dat slechts enkele mensen met pech overkomt; het overkomt iedereen. Als we niet lijden aan post traumatische stress dan lijden we wel aan pre-traumatische stress. Trauma staat aan de wieg van onze psyche. Dood en ziekte zal ons allemaal treffen maar ook dagelijkse angsten, stress en eenzaamheid kunnen traumatisch zijn. Psychoanalyse beschrijft de trauma’s ontwikkeld in de kindertijd en Boeddhisme heeft het over de inherente onzekerheid van ons eindige bestaan. Zowel psychoanalyse als ‘mindfulness’ kunnen helpen bij de verwerking van trauma. Zowel de westerse hechtingstheorieën als het boeddhistische concept van de onthechting en de leegte kunnen helpen bij het reguleren van sterke emoties.

Richard Miller maakt bij zijn traumatherapie gebruik van wat al heel is en wat altijd heel is in ons zelf; datgene dat nooit heling, opknappen of verandering nodig heeft. We zijn al heel. Als we dit niet kunnen ervaren dan zullen we altijd het gevoel hebben dat er nog iets mis is met ons. Als we ons bewust worden van die aangeboren heelheid dan ervaren we een onverwoestbare kracht in ons waarmee we datgene in ons lichaam of geest dat heling nodig heeft, kunnen aanspreken. We kunnen leren om onze wezenlijke heelheid te verwelkomen zodat we in staat zijn om te navigeren in de meest uitdagende omstandigheden in ons leven. Miller geeft o.a. yogatherapie.

Elizabeth Rosner is een dochter van Holocaust overlevenden en zij heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de intergenerationele en interculturele nasleep van genocide en andere gruweldaden, naar de impact er van op individuen, groepen en de maatschappij. Hoe herinneringen aan het verleden zowel educatief als verzoenend kunnen werken en hoe een creatieve aanpak kan helpen. Het gaat haar niet alleen om de Holocaust, ook om andere gruweldaden zoals de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, de genocide in Cambodja en de nog immer voortdurende traumatische gevolgen van de slavernij in de VS. Rosner heeft veel aandacht voor taal. Ze onderzoekt het vocabulaire van trauma en veerkracht.

David Emerson ontwikkelde een trauma gevoelige vorm van yoga. Door trauma kun je het gevoel voor je lichaam verliezen. Deze vorm van yoga geeft dat lichaamsgevoel terug.

Laurel Parnell ontwikkelde een hechtingsgerichte vorm van EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) voor mensen met trauma die in de hechtingsrelatie ontstond. De therapie benadrukt de waarde van een veilige therapeut-cliënt relatie voor de heling van het trauma.

Leslie Booker richt zich op het terugbrengen van de menselijkheid bij mensen die buitengesloten zijn geweest. We moeten de menselijkheid zien voordat we de kleur, handicap of misdaad van iemand zien. Heling van het trauma van kwetsbare groepen kan alleen als behandelaars zich zelf bewust zijn van hoe macht en vooroordeel werkt. De ontmanteling van macht is op zichzelf een daad van liefde en alleen van daaruit kunnen behandelaars echt een verschil maken. Booker werkt met lichamelijke belevingen zoals ‘holding’. Ze leert je om in je eigen lichaam gegrond te zijn en zo samen de emoties te reguleren. Ze leert je vallen en opstaan.

Edward Tick onderzoekt het effect van oorlog en geweld op de ziel, de onzichtbare wonden die het veroorzaakt en psychologische, spirituele en maatschappelijke manieren om die wonden te helen. Hij heeft het over een archetypische manier om trauma door geweld te begrijpen en ontwikkelt een filosofie en een strategie om trauma op individueel en maatschappelijk niveau aan te pakken.

Pat Ogden is van de somatische psychologie en integreert cognitieve en somatische interventies. Ze legt nadruk op het lichamelijke bewustzijn, op anders handelen en het opbouwen van krachtbronnen in het lichaam. De wijsheid van het lichaam staat centraal. Welke krachten in het lichaam kun je inzetten bij traumatische emotionele reacties? Welke handelingen geven kracht? Eerst worden traumatische emoties losgekoppeld van lichamelijke sensaties waarna gezocht wordt naar het voelen van nieuwe krachten door nieuwe handelingen. Het gaat om een herijking van het zenuwstelsel.

Shaka Senghor ontvluchtte op 13 jarige leeftijd een mishandelende thuissituatie om enkele jaren later in de gevangenis te belanden. In de 19 jaar dat hij opgesloten was begon hij te mediteren, compassie te beoefenen en vooral begon hij met het bijhouden van een dagboek. Hij werkte mee aan de hervorming van het rechtssysteem dat geen begrip heeft van trauma en ging anderen helpen. Hij legt de nadruk op actief luisteren en de noodzaak van een mentor bij de behandeling van trauma. Zijn memoires vormen een onvergetelijk verhaal van vergeving en tweede kansen en herinnert ons er aan dat hetgeen we fout doen niet bepaalt wie we zijn en wat we kunnen bijdragen aan de wereld.

Sandra Ingerman haalt inspiratie uit de ervaring van sjamanen over de hele wereld met het terughalen van de ziel om trauma te helen. Ze laat geeft oefeningen om vastliggende en oude wonden te laten gaan en je je weer vrij voelt om positief, gezond en met plezier in het heden te staan. Er staan veel filmpjes op Youtube waarin ze laat zien hoe zij werkt.

Richard Schwarz helpt met zijn Internal Family Systems model op een niet pathologische en empowering manier, om toegang te krijgen tot de onbeschadigde essentie van jezelf waarmee je de beschadigde delen van jezelf die nog in shock, pijn en schaamte leven, kunt helen. Veel trauma therapieën beschouwen het bestaan van verschillende delen van een persoonlijkheid als pathologisch maar Schwarz ziet dit juist als waardevol. Het zijn krachten, veelal voortkomend uit natuurlijke, gezonde en waardevolle toestanden die op een extreme en beschermende manier op de voorgrond treden en veroorzaken dat je het contact met je Zelf verliest. Dat Zelf bestaat uit een innerlijke essentie van kalmte, vertrouwen, helderheid, verbondenheid en creativiteit. Schwarz begon als gezinstherapeut maar leerde van zijn cliënten hoe delen van een persoonlijkheid net zo werken als delen van een netwerk en dus net zo werken als familierelaties.

Bonnie Badenoch vindt dat we tegenwoordig op een extreme manier elke dag opnieuw worden uitgedaagd. We zijn een getraumatiseerde soort en veiligheid ìs de therapie. Psychische en emotionele veiligheid ìs de basis voor heling en voor het voortbestaan in deze wereld. Door niet te oordelen, door trauma te integreren en elk aspect van onszelf en anderen welkom te heten. Door op een therapeutische manier aanwezig te zijn. Badenoch verbindt neuro-wetenschappelijke kennis met kennis van het hart.

David Grand komt met een hersen-lichaam ‘mindfulness’ therapie; ‘brainspotting’. De stand van de ogen speelt een rol in het lokaliseren en behandelen van het trauma in de hersenen. Er zijn drie oog posities die een rol spelen. ‘Brainspotting’ is een opvolger van EMDR.

Linda Graham vindt dat mensen kunnen leren van tegenslagen en uitdagingen wanneer ze gesteund worden en genoeg vaardigheden in huis hebben. ‘Mindfulness’, mededogen met jezelf, empathie en vergeving helpen om het functioneren van de hersenen te veranderen van samentrekking en reactiviteit naar ontvankelijkheid en openheid, naar het bredere perspectief. Mensen kunnen vaardigheden terugkrijgen die de impact van stress of een trauma verminderen, ze kunnen hun innerlijke stabiliteit, betekenis en doelen herstellen en zich bewegen in de richting van voorspoed en groei. Graham maakt gebruik van lichaamswerk om je opnieuw kalm en veilig te voelen. Oefeningen in empathie en mentaliseren kunnen heftige emoties reguleren. We moeten veilige plaatsen ontwikkelen om naar toe te vluchten, zowel binnen in ons zelf als bij anderen. We kunnen een transformerende innerlijke dialoog voeren waarbij de innerlijke criticus en schaamte zich terugtrekken. Schaamte is een zeer krachtige vernietiger van bronnen van veerkracht. Met behulp van de ‘drama-driehoek’ ontdekken we hoe we kunnen ophouden om steeds terecht te komen in de rol van slachtoffer, redder of aanklager, of je dat nu doet in jezelf of dat je dat doet in relatie met anderen.

Kevin Pearce was een professionele ‘snowboarder’ die tijdens een training een traumatisch hersenletsel opliep. Het is zijn missie om hersenletsel te voorkomen, om steun te geven aan herstel en om gezondheid van de hersenen te promoten. Ook hij heeft het over ‘mindfulness’ en ‘body-mind’ oefeningen*.

De bijdrage van Dawson Church is nuttig voor iedereen die geplaagd wordt door herinneringen aan nare gebeurtenissen, door slapeloosheid, nachtmerries of ‘flashbacks’. Of voor degenen die mensen of situaties vermijden die werken als een ‘trigger’, voor mensen die het vertrouwen in anderen en de wereld  verloren hebben of degenen die emotioneel verdoofd de dag moeten zien door te komen. Hij maakt gebruik van de Emotion Freedom Technique (EFT).

Edith Eger wordt geïnterviewd over haar concentratiekamp ervaring. Zij biedt een hartverscheurend verhaal over het overleven van onvoorstelbare verschrikkingen en lijden. De lessen die ze leerde past ze ook als psycholoog toe. Ze legt uit hoe een ‘slachtoffer bewustzijn’ zichzelf kan versterken als je niet goed uitkijkt, hoe je volledig kunt leven in het huidige moment en hoe je een kracht kunt cultiveren die niemand van je kan afpakken. Je ‘ware zelf’ kun je terug pakken, je kunt je concentreren op het ‘wat’ en het ‘hoe’ in plaats van op het ‘waarom’; ‘waarom’ is een op het verleden georiënteerd woord, terwijl ‘hoe’ een op de toekomst gericht woord is. Je kunt leven met het verleden door het te integreren, niet door het verleden te vergeten.

Rick Doblin introduceert een therapie met de drug MDMA. Dit is een van de meest gebruikte synthetische drugs in de wereld van de elektronische muziek zoals techno, trance, house en hardcore maar wordt ook in psychotherapie gebruikt. De voor en nadelen (risico’s) van deze therapie worden besproken. Doblin heeft het over hoe de MDMA kan helpen bij seksueel misbruik, oorlogstrauma’s, of andere trauma’s. Er is onderzoek gedaan naar het gebruik van MDMA door veteranen, brandweermannen en politieagenten.

Doblin werkt mee aan het legaliseren van het gebruik van psychedelische middelen zoals marihuana als medicijn maar ook als middel bij persoonlijke groei voor gezonde mensen.  Doblin doet ook aan ‘holotropisch’ ademwerk. In het filmpje hieronder wordt uitgelegd wat dit inhoudt.

Volgens Diane Poole Heller kan trauma zo overweldigend zijn dat mensen het gevoel krijgen alsof alle verbindingen verbroken zijn, fysiek, emotioneel en spiritueel èn in hun relaties met anderen. Hoe los je het trauma op en kun je vitaliteit herstellen en deelnemen aan een gegrond en authentiek leven? Hoe kun je het lijden en dissociëren beëindigen? Met behulp van lichaamswerk lost ze het trauma op in een reis naar de bron van je ware aard en leert ze je hoe je met je ‘derde oor’ kunt luisteren naar je verblijdende kern. Ook zij werkt met het verminderen van schaamte en schuld en met het her-etiketteren van concepten en herinneringen aan de traumatische gebeurtenissen met de focus op compassie. Hoe kun je bedreigingen op  zo’n manier bekijken dat ze te tolereren zijn zodat symptomen afnemen? Heller maakt gebruik van hechtings-therapeutische modellen. Hier kun je een CD van haar bestellen: ‘Healing your attachment wounds’.

Stephen Porges ontwikkelde de polyvagale theorie die ons beter doet begrijpen hoe anders het autonome zenuwstelsel werkt op momenten dat we ons onveilig voelen en we het gevoel hebben dat we in gevaar zijn of op momenten dat we ons veilig voelen met vrienden of verzorgers om ons heen. Zijn theorie helpt om de werking van ‘triggers’ beter te begrijpen. ‘Triggers’ die ons verdedigingsmechanisme aan het werk zetten en ‘triggers’ die ons doen kalmeren en ons ondersteunen in het spontaan aangaan van sociale verbintenissen. Gezichtsuitdrukkingen, intonatie en gebaren kunnen bepalen of wij ons zullen verbinden of niet.

* ‘Mind-body practices’ , ofwel ‘lichaam-geest werk’ bestaat meestal uit yoga, tai chi en meditatie oefeningen.


Er zijn veel verschillende wegen naar Rome blijkt wel uit deze samenvatting. Wat mij inspireerde voor mijn trauma therapieën maar ook voor mijn eigen leven is de aandacht die er is voor het lichaam: de wijsheid van het lichaam. Ook de aandacht voor ‘mindfulness’ en het zoeken naar de verbinding met het ware, ongeschonden ‘zelf’ zie ik als waardevol. Dat ‘zelf’ dat we kunnen kwijtraken en terugvinden.

Maak bij de heling gebruik van wat al heel is en wat altijd heel is in ons zelf; datgene dat nooit heling, opknappen of verandering nodig heeft. We zijn al heel. Als we dit niet kunnen ervaren dan zullen we altijd het gevoel hebben dat er nog iets mis is met ons. Als we ons bewust worden van die aangeboren heelheid dan ervaren we een onverwoestbare kracht in ons waarmee we datgene in ons lichaam of geest dat heling nodig heeft, kunnen aanspreken.

Je ‘ware zelf’ kun je terug pakken, je kunt je concentreren op het ‘wat’ en het ‘hoe’ in plaats van op het ‘waarom’; ‘waarom’ is een op het verleden georiënteerd woord, terwijl ‘hoe’ een op de toekomst gericht woord is. Je kunt leven met het verleden door het te integreren, niet door het verleden te vergeten.

Als laatste vond ik het waardevol dat er bij meerdere therapeuten aandacht is voor gevoelens van schaamte die veerkracht bij ons wegneemt. Heel belangrijk om ons niet te schamen voor onze trauma’s.

Het mooiste is natuurlijk als we trauma kunnen voorkomen door een veilige omgeving te creëren waar geen plaats is voor uitbuiting en misbruik maar wel voor mededogen en liefde.

 

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologie en boeddhisme, Psychotherapie - Trauma

Niet gezond meer!

Dit is de titel van een TV programma van Jet van Nieuwkerk voor de NTR. Het gaat over orthorexia. Wat ik er van begrijp is dat deze term gebruikt wordt als iemand dwangmatig met sport, fitheid en gezond eten bezig is. Zowel de persoon zelf als de mensen in zijn/haar omgeving hebben er last van. Ze lijden er onder.

Bezig met fit zijn is momenteel een rage. Goed dat Jet er aandacht aan besteedt. Het blijkt voor velen niet zo makkelijk om de grens tussen gezond en ongezond bezig zijn met fitheid in de gaten te houden. Het lijkt tegenstrijdig: Wanneer ben je op een ongezonde manier bezig met gezond zijn? Bijvoorbeeld als  je in paniek raakt omdat je je een keer niet aan een sport of voedingsschema kunt houden. Dan ga je te ver.

Dit is Jet van Nieuwkerk overkomen. Als ze terug bladert door haar dagboeken uit de periode dat ze orthorexia had, wordt ze er verdrietig van. Zo kritisch, veeleisend en ontevreden als ze toen was.

Als een psychiater haar vraagt naar haar persoonlijke omstandigheden in die periode deinst ze even terug. En dit is tegelijk de ‘cliffhanger’ van deze aflevering van ‘Niet gezond meer’. Ben benieuwd of Jet in de volgende aflevering net zoveel van zichzelf laat zien als bijvoorbeeld Kate Perry bij de therapeut in ‘VICELAND’. Niet dat dit hoeft.

Wat er achter de orthorexia zit zal bij iedereen weer anders zijn. Het zal mij niet verbazen als het iets te  maken heeft met de kindertijd. Hechtingsproblemen hebben we allemaal. Meestal gaat het om een of andere hechtingsangst. Bijvoorbeeld de angst om niet goed genoeg te zijn, om niet gewaardeerd te worden of geliefd te zijn als je er niet super fit uit ziet. Die angst is ergens in je leven ontstaan.

De vraag: Bestaat orthorexia? is een eigenlijk een rare vraag. Orthorexia is een begrip, een woord*. Bestaat een woord? Niet echt. De gedragingen die er onder vallen bestaan wel, zijn zichtbaar. Jet bedoelt eigenlijk met deze vraag of orthorexia net zoals anorexia als classificatie in de DSM opgenomen zou moet worden. Of dat gaat gebeuren zal de toekomst uitwijzen.


*Hier is sprake van reïficatie: van een woord een ding maken. Een denkfout: Reïficeren – ook wel ‘verdinglijken’ – wil zeggen dat een abstract begrip of concept tot een zelfstandig, op zichzelf staand ding of eenheid wordt gemaakt. Voor meer hier over: https://psychologenpraktijk.wordpress.com/2016/10/29/congres-insluiten-en-uitsluiten-deel-2/

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologie

Helder denken en kritisch denken

Deze week in het Filmtheater Hilversum werd psycholoog, filosoof, journalist en mede oprichter van de Argumentenfabriek, Kees Kraaijeveld, geïnterviewd voor een goed gevulde zaal. Hij schreef dit voorjaar een artikel in de Volkskrant over wat volgens onderzoek steeds weer opnieuw de grootste zorg van Nederlanders schijnt te zijn.

Onze grootste zorg gaat over onze mentaliteit; over onze manier van denken. Over hoe we samenleven. Over hoe we ons gedragen en voelen. Over de ‘verhuftering’.

Het artikel in de Volkskrant: ‘Stop met dat gemopper. Laten we als samenleving trainen in geluk’, werd tijdens het interview aangehaald en heb ik er voor dit bericht bij gepakt.

We vinden denken en mentaliteit belangrijk maar we doen er niet veel aan, zegt Kraaijeveld, ook beleidsmatig niet. Mede hierom richtte hij de Argumentenfabriek op. Inmiddels 30 medewerkers trainen o.a. beleidsmakers om helder te denken door middel van het visualiseren van argumenten: een argumenten kaart.

Helder denken is denken waar structuur in zit en kan er voor zorgen dat mensen betrokken blijven en niet afhaken. Mensen vinden het prettig om argumenten te visualiseren; ze vinden het fijn om grip te krijgen op de ‘overload’ aan informatie. Mensen vinden het prettig om de tijd te krijgen om na te denken. Argumenten voor en tegen komen op een rij. Je leert om van perspectief te wisselen. Je leert om optimistische verklarings-taktieken te onderscheiden van negatieve. Je traint mentale fitheid en veerkracht. Hierdoor wordt het makkelijker om te wegen en te besluiten. En daar is behoefte aan.

Helder denken is volgens Kraaijeveld ook positief denken

85% van de Nederlanders noemt zichzelf ‘gelukkig en welvarend’ maar we menen met zijn allen ook dat de toestand in de wereld alleen maar is verslechterd. Volgens Kraaijeveld is dit beeld verwrongen en komt het omdat negatieve berichten een grotere invloed hebben op ons brein dan positieve. En deze ‘negativiteitsfout’ zit ons dwars zegt hij. Kraaijeveld in de Volkskrant:

We zijn overmatig kritisch, ook op ons eigen functioneren. Kijk maar naar de stijging van het aantal burn-outs. Onder al het gerapporteerde geluk ligt veel somberheid. De pakweg 800 duizend Nederlanders die nu antidepressiva slikken, doen dat heus niet allemaal voor niets.

Ik ben er niet zo zeker van of ‘burn-outs’ alleen veroorzaakt worden door overmatige zelfkritiek of negatief denken. Volgens mij komen ze eerder door van bovenaf opgelegde werkdruk en door de extreme prestatiegerichtheid. We worden overvraagd en overvragen onszelf.

Misschien wil Kraaijenveld het leven leuker maken met het positieve denken maar is dat wel de kant die we op moeten? Het lijkt er op dat hij denkt dat de grote problemen van deze tijd overgaan als we maar een roze bril opzetten.

Economie en mentaliteit

Beleid moet niet gaan over ‘meer economie’ maar over ‘meer mentaliteit’, zegt hij. Daar kan ik in mee gaan. Een toehoorder in de zaal vroeg wat hij dacht over de ‘participatie samenleving’.  De boodschap daarvan is: ‘doe zèlf iets en wacht niet op de overheid’, maar het werkt niet. Het idee van de ‘participatiesamenleving’ is weliswaar gericht op de veerkracht van mensen maar de regering investeerde er niet in. Integendeel; de regering bezuinigde. Het individualisme – en het egoïsme bleven alle ruimte krijgen.

Kraaijeveld haalt in de Volkskrant de econoom Layard er bij. Volgens Layard zal ons welbevinden niet lineair doorgroeien naarmate we rijker worden. We moeten eerder streven naar ‘bruto nationaal geluk’ dan ‘bruto nationaal product’.

Layard ontwikkelde samen met de Britse regering grootschalig beleid gericht op het verbeteren van de mentale gezondheid. Jaarlijks worden bijna een miljoen Britten geholpen bij het voorkomen en genezen van depressie en angststoornissen, schrijft Kraaijeveld in de Volkskrant maar voor zover ik weet breekt de conservatieve regering in Groot-Brittannië nu juist de gezondheidszorg af, waaronder de geestelijke gezondheidszorg. Hoeveel helder denken is hier bij te pas gekomen?

Kraaijeveld denkt dat de maatschappij ‘maakbaarder’ is dan we denken. Dit wil ik geloven en vind ik hoopgevend. Hij geeft als voorbeeld dat we in de laatste 20 jaar heel anders zijn gaan denken over roken. Goeie ideeën zijn inderdaad besmettelijk. Ik herinner me Oscar Wilde die zei:  ‘Stronger than a thousand armies, is an idea whose time has come.’

Waar zet je positieve psychologie en mentale veerkracht voor in?

Kraaijeveld wil bij mentaliteitsverbetering gebruik maken van de zogenaamde positieve psychologie, de wetenschap over hoe mensen mentaal kunnen floreren. Deze psychologie is gebaseerd op de bevindingen van psychologen zoals Martin Seligman en Carol Dweck. Er schijnt wereldwijd een beweging gaande te zijn gericht op mentale vooruitgang, zowel individueel als collectief.

Ook hier een kritische kanttekening: Seligman maakt furore in de VS, onder andere met programma’s waarmee hij de mentale veerkracht van de Amerikaanse strijdkrachten weet te vergroten. ‘Hunt the good stuff’, zegt men nu stoer in het Amerikaanse leger. Seligman heeft de militairen onder meer geleerd dagelijks hun positieve emoties bij te houden in een dagboek. En dat werkt.

Furore maken met het stimuleren van positief denken binnen een organisatie als het Amerikaanse leger kan ik niet zien als positief. Soldaten veerkrachtig maken zodat ze nog meer Afghaanse, Jemenitische en andere burgers kunnen doden vind ik zelfs zeer kwalijk! Psychologen zouden hun kennis daarvoor niet moeten inzetten.

Het werk van Dweck kan ik wèl zien als positief. Met haar ‘growth mindset’ wil Dweck onder meer bereiken dat we, naast meer energie om inspanningen te leveren op het gebied van het leren ook meer gelijkheid en meer kansen voor kinderen uit lagere milieus creëren.

Een mentale schijf van vijf

Seligman noemt vijf terreinen die aandacht verdienen bij een mentale leefstijl verandering: emoties, betrokkenheid, relaties, betekenis en prestaties. Zodra het op deze gebieden beter gaat, ben je als mens mentaal fitter.

Hoe bouwen we een samenleving waarin mensen floreren op elk van deze deel terreinen?

  • Het gaat erom dat we meer positieve emoties ervaren. Blijdschap, plezier, geluk. Dat begint met begrijpen van wát je voelt. Psychologen noemen dit: emotie-differentiatie. Mensen die beter weten wat ze voelen, kunnen gevoelens beter bijsturen, bijvoorbeeld door rekening te houden met de negativiteitsfout en er bewust positieve emoties voor in de plaats te zetten.
  • Ook betrokkenheid begint bij weten wát je intrinsiek motiveert en wat niet. Vervolgens is het dan de kunst tijd te maken voor de dingen waar je plezier in hebt. In utopische zin betekent betrokkenheid een samenleving waarin mensen zichzelf beter kennen, waarin we weten waarin we goed zijn en dingen doen waarvoor we intrinsiek gemotiveerd zijn.
  • Relaties, het derde aandachtsgebied, bepalen ons bestaan. Tegelijkertijd weten we hoe moeilijk het is om zinvolle relaties te onderhouden. De psychologie biedt al honderden interventies waarmee we de kwaliteit van onze relaties kunnen verbeteren; gesprekstechnieken, aandachtiger luisteren, conflicthantering. Het kan allemaal veel beter en dat is leerbaar. In utopische zin verschijnt er zo een samenleving waarin we beter met elkaar omgaan, minder misverstanden, minder frustratie, minder agressie, minder gepest, gezanik en gezeur. Meer complimenten, meer steun voor elkaar, meer aandacht, meer vertrouwen en meer vriendschap.
  • Behalve zinnige relaties willen mensen ook betekenisvol bezig zijn. Dat is aandachtsgebied vier. Voor de meeste mensen is religie hierbij de belangrijkste steunpilaar. In het geseculariseerde Nederland is het aan onszelf om het bestaan zin te geven. Dat is niet eenvoudig. Het vergt gerichte introspectie, verbeeldingskracht en oefening: je eigen waarden expliciet maken; nieuwe betekenisvolle gewoonten en rituelen ontwikkelen. De mentale utopie is een samenleving waarin mensen weten wat ze belangrijk vinden en waarom. Een samenleving met minder verveling en zinloosheid en meer zinvolle gesprekken en nieuwsgierigheid naar elkaars waarden.
  • Het vijfde aandachtsgebied heeft te maken met presteren. Het gevoel iets goed te kunnen en daarvoor waardering te krijgen, is geweldig. Tegelijkertijd zien we steeds meer mensen gebukt gaan onder ‘prestatiedruk’. Met haar groeimentaliteit-aanpak heeft Stanford-hoogleraar Carol Dweck laten zien dat gezond presteren iets is wat we kunnen leren. De mentale utopie is daarom een samenleving vol prachtige menselijke prestaties, waarin we uitdagingen waarderen, volhouden bij tegenslag en elkaar steunen. Waarin we inspanning zien als manier om vooruit te komen en we gemotiveerd raken door het succes van anderen.

Mentale utopie

Kraaijeveld heeft het over een mentale utopie: ‘Stop met dat gemopper, schrijft hij in de Volkskrant. Laten we ons als samenleving trainen in geluk’.

Als meer mensen positief in het leven staan, is het makkelijker je te wapenen tegen de ingebakken negativiteit. Werken aan zelfkennis, aan positieve emoties, aan meer betrokkenheid, aan betere relaties, aan betekenis en aan prestaties doe je niet alleen. Mentaliteitsverbetering is hierdoor lekker besmettelijk.

Een betere mentaliteit heeft positieve neveneffecten, benadrukken Seligman en zijn collega’s. Betere motivatie, hogere productiviteit, minder relationele ellende, minder ziekten.

De mentale utopie is een prachtdoel. Niet alleen voor u en voor mij, maar ook voor de politiek, het bedrijfsleven en het onderwijs. De ingrediënten voor een ‘nationaal programma mentale vooruitgang’ liggen al klaar: meer karaktervorming en psychologie op school; meer tijd en aandacht voor reflectie en mindfullness in de zorg; progressiegericht leidinggeven en meer vertrouwen op de werkvloer; op waarden gebaseerde besluitvorming in de bestuurskamers; en politiek sturen op een breder welvaartsbegrip, waarin de kwaliteit van onze mentaliteit centraal staat.

Het klinkt allemaal fantastisch maar ik blijf graag nog wat door mopperen. Zoals bijvoorbeeld op de waarde die gehanteerd wordt in de bestuurskamers van grote concerns. Hun enige waarde is namelijk: winst maken. Dit bleek onlangs weer eens uit een commentaar in De Correspondent op een interview met Shell baas Van Beurden over klimaatverandering. Zonder kritiek op kapitalisme en militarisme kom je er niet. Aan kritisch denken is net zoveel behoefte als aan helder denken.


Kraaijeveld schreef eerder een pleidooi voor de waarheid waarover op dit blog het bericht: Streven naar waarheid kan verbinden.

Over de toename van depressie en het gebruik van pillen heeft psychiater Dirk de Wachter ook interessante dingen te zeggen. Zie het bericht: Het idee dat het leven vooral leuk moet zijn, is dè ziekte van deze tijd

Voor meer over Carol Dweck lees: ‘Manier van denken bij het leren: geloven in groei’. 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Filosofie, Persoonlijk en politiek, Psychologie

Streven naar waarheid kan verbinden

Uit het ‘Pleidooi voor de waarheid‘ van de filosoof en psycholoog Kees Kraaijeveld hier een paar interessante citaten:

Streven naar waarheid betekent onderkennen dat de ene uitspraak meer waar is dan de andere. Als we de waarde van waarheid in ere herstellen, komen we niet meer weg met het gemakkelijke relativisme van ‘jij jouw waarheid, ik de mijne’. De waarde van waarheid houdt in dat ik ongelijk kan hebben en jij gelijk. Het betekent dat we met elkaar in debat moeten om hiërarchie aan te brengen in meer en minder waar. En dat staat op gespannen voet met gelijkheid, een centraal uitgangspunt van onze samenleving. Onze liefde voor gelijkheid en de hieruit volgende democratisering van kennis, macht en kapitaal, verklaart ook de minachting voor experts. Democratie betekent ‘one man one vote’. Maar zonder de waarheid als kwaliteitstoets leidt dit democratisch uitgangspunt al snel tot verwarring. De mening van de professor die er jaren op heeft gestudeerd, weegt ineens even waar als de mening van iemand die net voor het eerst op het onderwerp heeft gegoogeld.

Dus: Niet iedere zienswijze is even waar en daarmee even waardevol.

Logicus Bertrand Russell, een man die leefde voor de waarheid, heeft hiervoor ooit mooie vuistregels geformuleerd:

  1. 1)  als de experts het eens zijn, moeten leken accepteren dat het waarschijnlijker is dat deze consensus waar is, dan dat het tegendeel waar zou zijn; en
  2. 2)  als de experts van mening verschillen, kan de leek zich beter van een oordeel onthouden.

Waarheid verbindt en leidt tot vertrouwen

We hebben waarheid gewoon nodig, ook heel praktisch. Het streven naar het ware is wat ons bindt. Alleen voor wie naar waarheid zoekt, is het inhoudelijk interessant te debatteren. Vergeten we de waarheid, dan kunnen we ons net zo goed helemaal terugtrekken in de comfortabele filterbubbles van het eigen gelijk. Dan versplintert de samenleving. Als we de zoektocht naar de waarheid blijven relativeren, als we blijven ontkennen dat er zoiets bestaat als een meer en een minder waar en als we experts koppig als onze gelijke blijven zien, dan zullen paranoia en wantrouwen nog meer de overhand krijgen. En met het verlies van onze ‘high trust’-samenleving verdwijnen ook alle politieke, sociale, culturele, juridische én economische voordelen die daarbij horen. Dit mogen we niet laten gebeuren. Alleen met de waarheid hoog in het vaandel kunnen we samenleven in een maatschappij waarin we elkaar kunnen vertrouwen: ‘in truth we trust’.

Experts komen niet altijd met de waarheid

Ik kan het met Kraaijeveld eens zijn dat we naar de waarheid moeten blijven zoeken en ga er inderdaad van uit dat een bijvoorbeeld universitair opgeleide geneeskundige, een expert, eerder met de waarheid komt dan Jomanda. Aan de andere kant zijn er ook geneeskundigen geweest die in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw beweerden dat roken goed voor je gezondheid zou zijn. Experts komen niet altijd met de waarheid. En dan kan de regel van Bertrand Russell helpen: ‘onthoud je als leek van een oordeel’.
Het wordt vooral problematisch om op experts te vertrouwen voor de waarheid als ze verstrikt zijn geraakt in het politieke of economische establishment. Neem de ontkenning door het establishment van de klimaatopwarming. Daar werken sommige experts aan mee. Of neem bijvoorbeeld de expert en historicus en VVD kamerlid Arend-Jan Boekestijn die op TV zei dat hij bang was dat Saddam Hoessein een atoomraket zou afvuren richting zijn achtertuin, terwijl Irak in het geheel geen atoomwapens had.
Andersom kan een ‘niet expert’ zoals Jane Goodall, die geen bioloog was, dichter bij de waarheid zitten dan de experts. Goodall ontdekte namelijk dat chimpanzees zowel gereedschap gebruiken als ook maken, waarmee ze het establishment van biologen en zoölogen uitdaagde om met een nieuwe definitie te komen van de mens. Toen Goodall met haar waarnemingen kwam werd ze door de zogenaamde experts verketterd.

1 reactie

Opgeslagen onder Dierengedrag, Filosofie, Psychologie

Verslaafd

Leuke cartoon van Anabella Meijer – kanai.nl

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie en klimaat