Psychologenpraktijk Gerie Hermans

Gerie Hermans is Psycholoog, Orthopedagoog en erkend Systeemtherapeut. In 2023 valt haar praktijk niet meer onder de wettelijke basis-GGZ. Zij werkt dus geheel vrij van de gezondheidsindustrie en bureaucratie zoals die door de overheid en de zorgverzekeraars opgelegd worden. Zij zal zich niet meer laten registreren in de wet BIG (Beroepen Individuele Gezondheidszorg) en alleen nog werken met zelf-betalende cliënten.

Voor wie

Voor jongeren, volwassenen, partners en gezinnen die psychologische en systeem-therapeutische behandeling zoeken bij problemen met de opvoeding, de relatie of de persoonlijke ontwikkeling. Voor mensen die graag te maken hebben met een psycholoog die een voorloper is in het behouden van beroepseer, gelijkwaardigheid en privacy.

You can also have sessions in English. I worked and lived in an English speaking country for twelve years.

Waar

Bereikbaar per e-mail: geriehermans@planet.nl

Werkzaam in praktijk aan huis gevestigd in het centrum van Hilversum: Ruitersweg 49B

Wachttijd is 4 à 5 weken. Afspraken worden zoveel mogelijk op dinsdagen en donderdagen gepland.

Sessies vinden soms plaats via de beeldbel faciliteit van Therapieland.nl.

Zelf betalen

Het nadeel van zelf-betalen is dat de cliënt geld over moet hebben voor de sessies maar daardoor raakt de cliënt ook meer verbonden bij de behandeling. De cliënt zal er sterker op gericht zijn om er uit te halen wat er in zit. Dit staat in dienst van een scherpe en dynamische werkrelatie. Het voordeel bij het nadeel is ook dat de facturering via de cliënt verloopt zodat die niet alleen de controle behoudt over privacy-gevoelige informatie maar ook over datgene wat in rekening wordt gebracht.

Het tarief is €97,50 per uur. In het algemeen zal dit uur bestaan uit 3/4 uur contact en 1/4 uur voorbereiding en uitwerking. Een dubbel consult is anderhalf uur contact en kost €195,-

Visie

Psychische klachten staan niet op zichzelf. Dikwijls hebben de klachten of problemen te maken met de situatie waarin iemand leeft. Een goede therapeut kan inzoomen maar heeft ook een flinke groothoeklens. Door psychische klachten in een bredere context te plaatsen kan men zelfs een dieper begrip van de klacht krijgen.

Individuen, relaties, gezin en verdere omgeving vormen een systeem en mensen komen sneller uit de problemen met hulp die daar aandacht voor heeft. Het (gezins-)systeem kan een stelsel zijn voor genezing en groei van al zijn leden. Systeemtherapie gaat over interacties en relaties, over context en levensfasen. Anders gezegd: ‘Het probleem zit niet tussen de oren maar tussen de neuzen’.

Ook in individuele therapie wordt gewerkt met ‘open deuren en ramen’. De cliënt reflecteert samen met de therapeut over zijn relaties en interacties met anderen in de verschillende contexten waarin hij leeft. Meerdere standpunten en perspectieven worden gezocht en meerstemmigheid wordt aangemoedigd.

Over deze manier van werken staat meer op de website van mijn beroepsvereniging: de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie, de NVRG.

Benadering van de hulp

– Hoogwaardige en duurzame psychologische zorg. We gaan in op dieperliggende, structurele en contextuele achtergronden van de problematiek waardoor u een echte positieve en blijvende verandering gaat ervaren zodat u minder beroep hoeft te doen op de gezondheidszorg.

– Geen bureaucratische ‘zorg-producten’ of ‘behandel-protocollen’ maar hulp specifiek op u, uw situatie, uw geschiedenis maar vooral op uw toekomst toegesneden. Zorg op maat.

– Psycholoog en cliënt zijn gelijkwaardige gesprekspartners. Er is geen medisch-lineaire, klinische of gezagsrelatie. Problemen worden niet ingekaderd als een ziekte of stoornis waar de dokter of de psycholoog over gaat. We werken toe naar een beter gevoel voor eigen vragen, eigen kracht en eigen oplossingen. U blijft de eigenaar van uw veranderingsproces in een open dialoog. De therapeut is deskundig maar niet de expert over uw leven.

– Het contract tussen zorg-verlener en cliënt staat op de voorgrond en dus niet een contract met een zorgverzekeraar.

– Soms zijn de tijden tussen de consulten langer zodat u op uw eigen tempo naar verandering toe kunt werken: Langdurige korte therapie.

– Korte communicatielijnen. Doorverbinden is er niet bij. U wordt niet behandeld door een lager (hbo) opgeleid iemand die onder een geregistreerd iemand werkt tegen een lager loon, zoals bij veel GGZ instellingen en huisartsenpraktijken het geval is.

– Mijn eigen functioneren krijgt voortdurend aandacht en verdieping via intervisie met collega’s in de regio en daarbuiten en zo nodig via supervisie en/of leertherapie.

Diagnostiek en behandeling

Een deel van het diagnostisch proces bestaat uit het verruimen van het denken over wat het probleem is. Een diagnose die uit een kennismaking voortvloeit is persoonlijk, uniek en gedetailleerd, voortvloeiend uit het eigen levensverhaal. Een goede persoonlijke diagnose geeft antwoord op vragen zoals: waar heb je last van, wat is er met je gebeurd, wat heb je nodig en wat kun je verwachten van de behandeling. Bij de behandeling wordt gebruik gemaakt van systeem-therapeutische technieken uit de contextuele, structurele, emotie-gerichte, oplossingsgerichte en narratieve therapie. Maar ook technieken uit de cognitieve gedragstherapie. Er wordt soms gewerkt met expressieve middelen zoals schrijven, tekenen, poppetjes (een taal er bij), rollen-spelen, enz. Verschillende perspectieven op de kern van het probleem worden onderzocht waardoor blijkt dat er vele ingangen mogelijk zijn. Duidelijk wordt hoe het probleem in stand gehouden wordt door huidige posities, relaties en interacties. Er wordt gewerkt aan het horen van iedereen door iedereen. Wat kunt u leren van het probleem? Unieke situaties wanneer het probleem niet speelt worden onderzocht. Door te oefenen met nieuwe posities, relaties en interacties komt verandering op gang en zo wordt het probleem opgelost.

IMG_2174

Werkplek

Vrije keuze

Met name in de geestelijke gezondheidszorg is de vrije keuze belangrijk omdat de relatie tussen hulpverlener en cliënt cruciaal is voor het slagen van de behandeling.

Privacy

Geheimhouding is een recht van de cliënt. Dientengevolge is het mijn plicht om dit recht niet te schenden. Leveren van informatie zonder toestemming van de cliënt is strafbaar. Ik maak aantekeningen op papier en die blijven in mijn archief.

‘Flip the system’

Psychologenpraktijk Gerie Hermans heeft de missieverklaring van de Stichting Beroepseer ondertekend. Het alternatief voor het marktdenken in de zorg en het onderwijs wordt door deze stichting benoemd als ‘flip the system’ en houdt in: kleinschalige, platte organisaties waar professionals met beroepseer werken die zelf hoge kwaliteit nastreven in het belang van hun patiënten, studenten en leerlingen omdat ze daar plezier in hebben. Docenten, artsen en verpleegkundigen zijn de afgelopen decennia gedegradeerd tot uitvoerders van beleid en management (in hiërarchische organisaties). Dat moet veranderen: ze moeten weer eigenaar worden van de kwaliteit van hun werk.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologenpraktijk Gerie Hermans, Zorgverzekeringen

Zelfbeschadiging krijgt aandacht op Tiktok: Praat er over!

Overgenomen van de NOS website:

Tiktokkende Ella steunt jongeren in strijd tegen zelfverwonding: ‘Ben al 10 maanden clean’

Anderhalf miljoen kliks en ruim 10.000 reacties op een TikTok waarin Ella van 15 laat zien dat ze zichzelf al tien maanden niet heeft verwond. “Ik had nooit gedacht dat dit zo viral zou gaan, maar ik ben echt blij met de aandacht die het krijgt”, vertelt ze aan NOS Stories.

Jaarlijks verwonden duizenden jongeren hun lichaam en doen ze aan zelfbeschadiging, zeggen experts. “En het daadwerkelijke aantal ligt waarschijnlijk veel hoger, omdat lang niet iedereen zich meldt en om hulp vraagt”, zegt Nienke Kool, onderzoeker bij ggz-organisatie Parnassia.

De video van Ella is voor veel jongeren iets om aan vast te houden en steun uit te halen. Reacties onder haar TikTok als “zo trots, ik ben net een weekje clean” en “negen maanden hier, bijna tien” krijgen veel likes. Dat laatste schreef Zoë van 16. “Ik had het heel moeilijk, ik haal hoop uit zo’n TikTok en heb veel respect voor Ella”, zegt ze.

Waarom jongeren zichzelf beschadigen loopt uiteen, vaak is het om een minder rot gevoel te krijgen over een situatie in de privésfeer. “Iedereen die zichzelf beschadigt kampt met een minderwaardig zelfbeeld”, vertelt Nicole ter Morsche, ervaringsdeskundige bij Zebra Voorlichting Training & Advies, die zorgorganisaties bijstaat.

Vanuit haar functie spreekt ze regelmatig met jongeren en zorgprofessionals over zelfverwonding. “Er kan een trauma onder liggen, het kan voortkomen uit een bepaalde psychische kwetsbaarheid waardoor je minder goed met je emoties overweg kunt. Wanneer je besluit jezelf te beschadigen, ben je gewoon heel erg vastgelopen. Dat kan om uiteenlopende redenen zijn.”

Om aandacht vragen is volgens ter Morsche in ieder geval niet het doel van mensen die doen aan zelfbeschadiging. “De persoon die dit doet verwondt zichzelf en probeert het daarmee juist zelf op te lossen, in plaats van met het verhaal naar een ander toe te stappen. Dat het om aandacht gaat is absoluut fout.

NOS Stories sprak met Jordi van 19, die zichzelf anderhalf jaar beschadigde en daar bovenop is gekomen

Ella plaatste de TikTok om te laten zien dat het haalbaar is om te kunnen stoppen met zelfverwonding. “Ik was heel trots op mezelf, ik ben blij dat dit deel van mijn leven achter me ligt en dat wilde ik delen”, zegt ze.

“Dit soort video’s zijn natuurlijk heel mooi en ze kunnen positief werken”, vult ter Morsche aan. Toch ligt het delen van dit soort video’s soms ingewikkeld volgens haar. “Soms zijn er ook accounts die zelfbeschadiging promoten of laten zien. Dat kan triggeren, bijvoorbeeld bij jongeren die al niet goed in hun vel zitten.”

Psycholoog Dianne Hofstee onderschrijft dat. “Ook voor jongeren die aan zelfbeschadiging hebben gedaan en dit soort video’s tegengekomen kan het weer iets aanwakkeren.”

Ella benadrukt dat haar filmpje ontzettend veel positieve reacties heeft opgeleverd. “Ik snap dat het een gevoelig onderwerp is. Maar dat is ook precies de reden waarom ik de video op deze manier instak. De focus ligt erop dat ik wil laten zien dat het voor iedereen mogelijk is om er overheen te komen.”

Volgens Hofstee is vooral erover praten met een ander belangrijk. “Dat is een moeilijke stap. Maar bespreek het met mensen die je vertrouwt, denk aan je vrienden of je mentor. En via sociale media is het tegenwoordig ook heel gemakkelijk om in contact te komen met professionals die je daar graag mee willen helpen.”

Zelfbeschadiging is het structureel lichamelijke verwondingen of schade toebrengen, zonder bewuste suïcidale intentie. Heb je zelf hulp nodig of maak je je zorgen om iemand? Kijk op zelfbeschadiging.nl

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologie

Gezinshereniging beperken is onwettig

Dit is het oordeel van de rechter.

Het is wat de overheid bedacht; we gaan gezinshereniging beperken. Dat zal ze leren die vluchtelingen!

Voer voor psychologen: Een onveilige overheid.

Naar aanleiding hiervan schreef Ilja Leonard Pfeijffer dit sonnet.

Sonnet op de vlucht

Als dichter zoek ik woorden die ontploffen
als vuurwerk in een bloem van stralend licht,
terwijl de woorden die als rook het zicht
beperken alom worden aangetroffen

in nieuwsberichten van de ochtendkrant,
zoals ‘gezinshereniging beperken’,
wat in de taal van immigratieklerken
zoiets is als een dringend noodverband

en wil verhullen wat het waarlijk is:
dat iemand die aan vuurwerk is ontkomen
zijn vrouw in rook zal moet laten stikken,

dat geen begrip mag heersen voor gemis,
dat doodsnood van geliefden spookt in dromen
en dat men eenzaam wonden dient te likken.

7 december 2022

Ilja Leonard Pfeijffer schrijft elke twee weken een sonnet naar aanleiding van de actualiteit in de NRC.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie, proza en poëzie

Veranderende betekenissen van erotiek en mannelijkheid

Esther Perel aan het woord in de Podcast: Het Uur.

Ze noemt zich een ‘agent of change’ en het gaat haar niet alleen om het helpen bij veranderingen in individuen, partnerrelaties of families als therapeut. Het gaat haar ook om verandering in cultuur; verandering van grotere contexten.

Zoals de betekenis van de begrippen erotiek en mannelijkheid.

De betekenis van erotiek zou meer in de richting bewegen van levensvreugde of levensenergie. Erotiek kunnen we losser gaan zien van seks. Het woord had oorspronkelijk een veel mystiekere betekenis. Erotiek had meer iets van levendigheid en vitaliteit.

De betekenis van mannelijkheid ondergaat ook een verandering volgens Perel. En die verandering gaat niet zonder geweld. Het is ook politiek. Zo’n bestorming van het Capitool gaat ook over het idee van mannelijkheid. Links of rechts gaat mannelijkheid over onbevreesd zijn, stoïcijns en competitief. Mannelijkheid is makkelijk aan te nemen maar ook makkelijk te verliezen. Mannen zijn er zelf het slachtoffer van. We zijn op een nieuwe manier naar het fenomeen mannelijkheid aan het kijken.

‘Seks is het raam waardoor de maatschappij naar binnen komt.’

Luister vooral naar de hele podcast!

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Systeemtherapie

Bessel van der Kolk in Zomergasten

Tot mijn grote verrassing een leuke en goeie psychiater bij Zomergasten! Een die ik noemde in mijn blogbericht hiervoor: ‘We zijn ontlichaamd.’ Dat zal geen toeval zijn.

Hij is de schrijver van de bestseller: ‘The body keeps the score’, Bessel van der Kolk. Hoewel ik soms wat moeite had om hem goed te verstaan – hij woont in de VS en heeft zo’n 60 jaar bijna geen Nederlands gesproken – kwam de boodschap over dus nu toch hier mijn aantekeningen bij het interview door Janine Abbring. Van der Kolk:  ‘Je moet iets doen, je moet handelen, iets anders ervaren en beleven dan je gewend bent en niet alleen praten in de therapie.’

Hechtingsproblemen vatte hij kernachtig samen als volgt: Ze gaan ofwel samen met ‘Feeling without dealing’ ofwel met ‘Dealing without feeling’. Er hoeft met geen van beiden iets mis te zijn: ‘Een chirurg moet goed kunnen ‘dealen’ zonder te ‘feelen’. Artsen in een oorlogsgebied hebben minder last van trauma omdat ze getraind zijn om te handelen, te ‘dealen.’ Later zegt hij dat mensen met trauma soms workaholics worden. Alleen nog maar kunnen doen (‘dealing’) en niet meer voelen (‘feeling’). Om zowel voelen als doen te kunnen inzetten afhankelijk van de situatie is waarschijnlijk de kunst. Dit kwam aan de orde na een filmpje waarin een aapje een ijzerdraad moederpop heeft die eten geeft en een lappen pop die warmte geeft. Wetenschappelijk wordt aangetoond door John Bowlby hoe belangrijk die warmte is als voorwaarde, zodat wij primaten de omgeving durven te verkennen.

Het gaat verder over trauma in een gezin zoals in de film ‘Fanny en Alexander’. Van der Kolk: ‘Omdat broer en zus samen zijn zullen ze niet gaan denken wat de meeste kinderen denken in vergelijkbare situaties. Namelijk: “Dit erge gebeurt met mij omdat ik een slecht kind ben.” Die overtuiging is een vitaal onderdeel van trauma.’ Woorden zoals ‘godforsaken’ en diepe eenzaamheid zijn van toepassing.

Van der Kolk’s eigen moeder was er niet voor hem. Ze was er ook niet voor zichzelf. Hij is hier overheen gekomen en er een goede therapeut door geworden. Een goede therapeut weet namelijk hoe diepe emoties voelen, eenzaamheid, boosheid, verdriet, pijn enz. Maar hzij weet ook hoe het is om je goed en veilig te voelen.

Aspect van trauma is ‘niet meer voelen’ en opgesloten zitten in de pijn. Weergegeven in een fragment uit de film: ‘Hurt Locker’ over een Irak veteraan. De man kan niet meer voelen. Eigenlijk houd hij nog maar van een ding: van de oorlog. Van der Kolk is dienstweigeraar en komt uit een familie van dienstweigeraars. Hij was bang om iemand te worden die er plezier in heeft om mensen te doden. Mee werken aan een oorlog kan dat met je doen en hij weigerde om zo te worden. Moeilijk om te geloven; dat je in moorden plezier zou kunnen krijgen.

Er zijn meerdere trauma behandelingen en geen enkele is zaligmakend. Van der Kolk heeft er veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, naar EMDR, het gebruik van psychedelica (louter te gebruiken onder begeleiding), psychodrama, yoga, enz. ‘Leren om met compassie naar jezelf te kijken en te begrijpen waarom het trauma gebeurde. Te kunnen zeggen: “zo was het toen en dat was erg.” Een stuk werkelijkheid leren zien dat je eerder niet zag. Beter begrijpen wie je bent. Psychodrama kan het mogelijk maken dat je iets ervaart wat je nog nooit ervaren hebt, bijvoorbeeld om je veilig te voelen: “oh, zo voelt het als iemand van je houdt!”‘ Mooi te zien in een filmpje gemaakt in een psychodrama sessie met Van der Kolk zelf. In het fragment speelde een verkrachte vrouw die meende dat het haar schuld was dat ze verkracht was. Ze wees twee andere vrouwen aan die haar vader en haar moeder speelden.

‘Doen alsof er niets aan de hand is, bij kindermishandeling en misbruik is erger dan het misbruik zelf.’ Dit is te zien in de film ‘Doubt’ met Meryl Streep. De moeder van een gedepriveerde zwarte jongen wil het niet weten dat haar zoon misbruikt wordt door een docent van het internaat. Zij kan het zich niet veroorloven om de waarheid te kennen, ze weet het maar ze kan het niet aankaarten omdat er veel te verliezen is. Aangrijpende film over macht en klasse verschillen.

‘Het is normaal om niet te herinneren bijvoorbeeld bij concentratiekamp slachtoffers die zich gemiddeld meer dan 70% niet herinneren. We dissociëren en dat doen we om het pijnlijke niet te voelen. Omdat het niet te verdragen is. We stappen met ons bewustzijn uit de situatie, we dissociëren en herinneren daardoor niets. ‘Als je geest kalm is kun je je gaan herinneren. Als we voelen dat we samen met anderen zijn, in de verbinding, kunnen we door van alles heen gaan’. Heel mooi is dit te zien in het fragment over de waarheids- en verzoenings- commissie van Desmond Tutu. Ook Tutu werd het weleens teveel. Je ziet hem met zijn handen voor de ogen. En dan stelt hij voor om samen iets te doen. Zingen!’ Hoe dit alles therapeutisch technisch werkt heeft te maken met de rechter en de linker hersenhelft. Rechts zit het trauma en links de verbeelding. Nieuwe verbindingen in de hersenen worden gelegd.

‘Degenen die beweren dat verdrongen herinneringen niet bestaan hebben ongelijk. Verdrongen herinneringen bestaan wel degelijk. Het argument dat mensen trauma’s aangepraat worden deugt niet. De mensen die dit beweren, weten niets van trauma. Er zit haat achter hun beweringen. Wie zijn die mensen die te bang zijn om te zien dat kinderen verkracht zijn? Wie zijn die mensen die zeggen dat Griet op de Beeck een verhaal verzint om geld te verdienen. Die mensen weten er niets van, ìk weet er iets van. Mensen iets aanpraten is heel moeilijk, laat staan dat je iemand een herinnering zou kunnen aanpraten. Tragisch als mensen niet nieuwsgierig zijn, niet willen luisteren.’

Griet Op de Beeck is enkele jaren geleden Zomergast geweest. Over de avond met haar heb ik ‘Een ode aan de psychotherapie’, gepubliceerd.

Te kunnen zeggen: “Oh, dus zo voelt het als iemand van je houdt!” Of: “Oh, dus zo voelt het om een machtige koning te zijn!”, werkt therapeutisch. Bijvoorbeeld een machtige koning als King Lear. Van der Kolk had al eerder gezegd dat wij nergens zijn zonder onze verbeeldingskracht. Een van de laatste fragmenten van deze avond kwam van Shakespeare & Company opgericht door Kevin G. Coleman. De documentaire heet: ‘Speak What We Feel’ en is van Patrick J. Toole. Deelnemende scholieren, regisseurs en Coleman zelf komen aan het woord over het spelen van Shakespeare rollen. Door het toneelspelen krijg je nieuwe ervaringen, beleef je nieuwe dingen en die zijn belangrijk voor je heling en persoonlijke ontwikkeling.

De scholieren leren op een andere manier te denken namelijk op een fysieke manier. Ze zitten zoveel tijd achter een bureau en krijgen zo vaak te horen dat ze stil moeten zitten en hier mogen ze groter, expressiever en moediger zijn. Hier mogen ze zich openstellen, uiting geven aan aspecten van zichzelf die ze anders niet mogen laten zien. Ze denken dat ze verliefd worden op Shakespeare maar ze worden verliefd op zichzelf en elkaar. Een scholiere zegt dat ze Ophelia zo graag speelt want als zijzelf gek wordt is Ophelia haar medicijn. Ze heeft ervaren dat je gek wordt als je je niet mag uitspreken. Een andere scholier voegt daar aan toe: “Als je ervaart dat Ophelia hetzelfde voelt als wat jij voelt, dan weet je ook dat Shakespeare wist wat jij voelt. Een man die 500 jaar geleden leefde wist wat ik vandaag voel!”

Scholieren leren om een enorm scala aan emoties te voelen. Dank zij het spelen van die rollen kunnen ze zeggen: “Ik heb een stem, ik hoef niet stil te zijn,” zegt Coleman. Meisjes mogen koningen, boeven en moordenaars spelen. Jongens krijgen de mogelijkheid om kwetsbaarheid en angst te tonen die ze binnen de cultuur van de school niet kunnen tonen zonder te worden uitgelachen. Een jongeman verteld dat hij naar school kwam met veel zelfhaat en dat hij na de Shakespeare workshop naar buiten loopt met liefde voor zichzelf. Van der Kolk: ‘Je moet fysiek ervaringen opdoen die anders zijn dan de gebruikelijke. Dat is noodzakelijk voor therapie, je bent namelijk blijven steken in het patroon waarin je bent opgegroeid.’

In het allerlaatste fragment kwam nogmaals de helende kracht van muziek naar voren. Joan Baez zingt:”We shall overcome” op een vredesdemonstratie in de jaren ’60. Ik was in tranen. Even daarvoor hield Janine Abbring het bijna niet droog want het fragment van de psychodrama sessie had haar ontroerd door het besef dat zij een liefhebbende vader had die meteen zei: “Ik kom naar je toe,” toen ze hem enkele jaren geleden per telefoon meldde dat ze in Spanje een ernstig ongeluk had gehad.

Samen zingen heelt!

 

2 reacties

Opgeslagen onder Psychiatrie, Psychologie, proza en poëzie, Psychotherapie - Trauma

We zijn ontlichaamd

In een artikel in de NRC: ‘Kom eens uit je hoofd, en ga eens in je lijf’ staat dat we voor ons psychische welzijn het eigen lichaam beter kunnen gebruiken dan we nu doen. Ik denk dat dit waar is en belangrijk. Uit de NRC:

De moderne mens is vooral met zijn hoofd bezig, het lichaam is er om er goed uit te zien. Maar we moeten ook naar ons lijf luisteren, zodat we voelen of we stress hebben en daar wat aan doen.

Volgens de psycholoog Anne Marsman is het tijd voor een herwaardering van de connectie tussen hoofd en lichaam. Cognitieve therapie (veranderen van gedachten) is te dominant. De conclusie uit haar promotieonderzoek is dat het lichaam stress en traumatische ervaringen op slaat. Psychotherapie zou het lichaam er meer moeten bij betrekken.

We moeten leren luisteren naar de subtiele signalen van het lichaam. En het gaat hier bij niet alleen om contact met je eigen lijf, het gaat er ook om dat je lichaam in gezond contact staat met anderen.

Interoceptie moet een belangrijk onderdeel worden van de therapie. Interopceptie is het waarnemen van verschillende lichaamsprocessen, van hartslag tot spierverkrampingen. Hoe gevoeliger je bent voor ‘interoceptieve’ signalen, hoe beter je je emoties kunt reguleren. En dit werkt ook andersom: mensen die minder goed kunnen benoemen wat ze in hun lijf voelen, hebben vaker last van psychische problemen.

Het lichaam houdt de mentale score bij van je leven

NRC had in 2021 al een artikel over het voelen en het lichaam en haalde daarin de bestseller van psychiater Bessel van der Kolk aan: ‘The body keeps the score’.  Gepubliceerd in 2014. Volgens van der Kolk is de Westerse cultuur extreem ‘ontlichaamd’. Ook van der Kolk deed onderzoek naar hoe trauma het lichaam binnen dringt.

Toen de NRC dit eerdere artikel publiceerde: ‘Een onaangeraakt lichaam is een ongelukkig lichaam’ , beheerste de pandemie ons leven volop. We moesten afstand houden en thuis werken. Nu hoeft thuiszitten op zichzelf niet traumatisch te zijn maar de pandemie immobiliseerde mensen ook. De sport-en yogascholen waren dicht maar de snackbar en de slijterij waren open. De ‘lockdown’ maatregelen maakten het moeilijker om te bewegen, om weg te komen uit vervelende situaties. Volgens van der Kolk zorgden de maatregelen voor een pre-traumatische conditie. Ook voor van der Kolk is het lichaam cruciaal voor het beleven en verwerken van emoties.

Hij maakt een onderscheid tussen het ‘objectieve lijf’ en het ‘geleefde lijf’, waarbij het eerste iets is wat net als alle andere objecten om ons heen een gewicht heeft, een massa, drijfvermogen, enzovoort. Maar veel belangrijker dan het objectieve lichaam is ‘het geleefde lijf’: het lichaam dat we gebruiken om in contact te komen met anderen, om te voelen, te proeven en om te ervaren. Hier een stuk uit het telefonische interview dat NRC had met van der Kolk in 2021:

„Je lichamelijk onderdeel voelen van een gemeenschap, een netwerk – dat is cruciaal om met vervelende omstandigheden om te kunnen gaan.” Hij beschrijft in zijn boek hoe, naar zijn smaak véél te langzaam, het lichaam wordt herontdekt in de psychiatrie. Het lichaam houdt de mentale score bij van je leven, en het lijf is dan ook een belangrijke sleutel bij het oplossen van trauma’s en stress, benadrukt hij.

Eten, poepen, plassen, ademen: dat is de basis van alles, zegt hij. En juist die lichamelijke processen gaan daarom vaak fout na een trauma. De meest basale lichaamsfuncties lopen in de soep als je getraumatiseerd bent, van seksuele opwinding die het laat afweten tot maagklachten of rugpijn.

„Het is toch fascinerend dat het belang van aanraking vrijwel compleet wordt genegeerd in de psychologie? Psychologen en therapeuten wordt geleerd: raak vooral niemand aan, maar stel vragen en praat. En dat terwijl mensen, als ze te maken krijgen met een tragedie, het liefst fysiek bij elkaar komen, elkaar omhelzen, elkaar aanraken.”

Alcohol

Hoe kan het dat veel westerse culturen, en de geestelijke gezondheidszorg, zo losgezongen zijn geraakt van het lichaam? Van der Kolk noemt de Europese en Amerikaanse samenleving ‘post-alcoholische culturen’. Noord-Europeanen hadden één manier om stress te behandelen: een fles alcohol. En in de Amerikaanse cultuur zit ook ingebakken: als je je slecht voelt, neem je een slok of een pil. Door die neiging om te verdoven, vergeten mensen te luisteren naar de signalen van hun lijf.

Ook dat klinkt trouwens weer behoorlijk actueel in een met wijn doordrenkte pandemie. Maar is het wel juist om te spreken van post-alcoholisch, of is de cultuur nog steeds hartstikke alcoholisch?

Van der Kolk: „Het is altijd al alcohol geweest: het helpt je om je zintuigen af te stompen. Er is een enorme correlatie tussen trauma en alcohol- en drugsverslavingen. Het is vrijwel onmogelijk om drugsverslaafd te worden als je geen traumatisch verleden hebt.”

Maar de vervreemding van het lichaam komt niet alleen door het gemakkelijke en cultureel diep ingebakken grijpen naar de fles, denkt hij. Het belang van emoties in het lichaam is niet iets waar wij thuis, op school, of in onze religieuze en filosofische tradities veel over horen. En dat terwijl andere wereldreligies bol staan van de rituele dans, beweging, fysieke ervaringen, meditatie, extase.

„Toen ik naar school ging in de jaren vijftig was er veel aandacht voor bijvoorbeeld harmonische samenzang.” Ook dat is een manier om meer in contact te komen met het lichaam: samen zingen, muziek maken, dansen. „Dat gebeurt nu volgens mij veel minder op scholen.” De massale verslaving aan smartphones heeft dat alleen maar erger gemaakt, denkt hij.

Yoga

Van der Kolk heeft niet zo snel vijf tips om uit je hoofd en in je lijf te komen. Een betere connectie met het lichaam vergt volgens hem vooral meer structurele aandacht voor het beleven van het lijf: op individueel niveau, in de geestelijke gezondheidszorg én in de westerse cultuur in bredere zin.

Hij kijkt ook nadrukkelijk naar lichaamsoefeningen die zijn ontstaan in andere culturen. Hij is bijvoorbeeld een grote voorstander van yoga, omdat er veel bewijs is dat die lichaamsoefeningen trauma’s kunnen helen. Of neem qi gong, een meditatieve Chinese bewegingstraditie. „De Chinese cultuur is veel ‘belichaamder’. Je ziet het daar aan groepen mensen die elke dag in parken meditatief staan te bewegen.”

Er zijn allerlei activiteiten die je weer beter in contact kunnen brengen met je lijf, zegt Van der Kolk. Van kunst en muziek maken, tot bewegen en alternatieve lichaamsbehandelingen of massage-achtige therapieën als Rolfing en craniosacraaltherapie. Dat zijn methodes die nu nog vaak een zweem van alternatieve geneeskunde om zich heen hebben, maar waar volgens Van der Kolk stevig bewijs voor is dat ze helpen.

Tot zover de NRC. Hier een citaat uit de bestseller ‘The body keeps the score’ gevonden op de website ACE Aware NL

“Trauma resulteert in een fundamentele reorganisatie van hoe de geest en het brein omgaan met wat ze waarnemen. Trauma verandert niet alleen hoe we denken en waarover we denken, maar vooral ook de vaardigheid van het denken zelf. We hebben ontdekt dat het van enorme betekenis is om traumaslachtoffers te helpen om woorden te vindens waarmee ze kunnen omschrijven wat hen is overkomen; meestal is dat echter niet voldoende. Het vertellen van het verhaal verandert namelijk niet noodzakelijkerwijs de automatische lichamelijke en hormonale reacties van het lichaam dat hyperwaakzaam blijft, ieder moment voorbereid op het moment waarop het wordt aangevallen of misbruikt. Om echte verandering te bewerkstelligen, moet het lichaam leren dat het gevaar is geweken en dat het mag leven in de realiteit van het heden.”

Om de verbinding tussen lichaam en geest duidelijk te maken, noemt Van der Kolk twee beroemde wetenschappers: Charles Darwin en onze tijdgenoot Stephen Porges. Darwin ontdekte dat een dier in de overlevingsmodus terecht komt wanneer het zich bedreigd voelt:

“Wanneer een organisme gevangen zit in de overlevingsmodus, richt het alle energie op het bevechten van onzichtbare vijanden, waardoor er geen ruimte overblijft voor koestering, zorgzaamheid, en liefde. Voor ons mensen betekent dit dat zo lang als de geest zichzelf verdedigt tegen onzichtbare aanvallen, de relatie met onze meest nabije dierbaren wordt bedreigd, evenals onze verbeeldingskracht en de vaardigheid om te plannen, te spelen en te leren en aandacht te hebben voor de behoeften van anderen.”

Vervolgens schetst van der Kolk de grote lijnen van de ‘polyvagaaltheorie’ van Stephen Porges als een theorie die lichaam en geest verenigt en die de lichamelijke reactie van het lichaam op toxische stress en trauma kan verklaren. ‘Poly’ betekent veel en ‘vagaal’ betekent zenuw. De Polyvagaaltheorie gaat vooral over het autonome zenuwstelsel en de nervus vagus, die zich vanuit de hersenstam vertakt en o.a. hart, ademhaling en buik reguleert. Voor meer hierover kun je naar het Polyvagaal Platform. Of het boek van van der Kolk lezen. Op de website van ACE Aware is een samenvatting van het boek te vinden.

 

 

1 reactie

Opgeslagen onder Psychologie, Psychotherapie - Trauma

Kapitalisme en depressie

In een column van de filosofe en schrijfster Eva Meijer in de NRC ‘Wie dit voelt is gek’, lees ik:

Kapitalisme leidt onder meer tot vervreemding en dat maakt mensen depressief.

Verderop in de column lees ik:

Het verbeteren van de geestelijke gezondheid houdt dus meer in dan het repareren van psyches die niet goed werken, hoe belangrijk dat voor individuen ook kan zijn. Ook sociale rechtvaardigheid is ermee verbonden, relaties met anderen, een perspectief op de toekomst. Er moet niet alleen meer geld naar de zorg, zorg zou iets moeten zijn wat zich afspeelt op verschillende plekken in de samenleving. Met zorg bedoel ik geen aardigheid of zachtheid, hoewel die ermee gepaard kunnen gaan. Eerder een houding die zich rekenschap geeft van anderen en zich richt op de gemeenschappelijke wereld.

Tja… Eva kan mooi schrijven maar de inhoud van haar column is al lang bekend en heb ik al vaak over bericht. Het betrekken van de omgeving, de context, is de methode bij uitstek van de systeemtherapie. Het persoonlijke is politiek. Niets nieuws onder de zon.

Maar er veranderd weinig in de wereld ondanks de kritiek op het kapitalistische systeem. Marktwerking alom. Hoe kan dit?

Ook in de liederen van de punk zanger Abel van Gijlswijk met zijn band ‘Hang Youth’ komt het probleem van individuen binnen het kapitalisme aan de orde. Bijvoorbeeld in het lied ‘Je haat geen maandag, je haat kapitalisme’.

Of in het lied: ‘Alles moet beter’

Omaima werkt zich dood in de bouw
Wesley in de zorg
Els bezorgt eten
En die heb het niet veel breder
En deze is voor Destiny
Deze is voor Jason
We zijn jullie niet vergeten
Alles moet beter

[Chorus 1]
Alles moet beter
En iedereen weet het
We zijn jullie niet vergeten
Alles moet beter

Laat je niet vertellen dat
Alles niet beter kan
De rijken moeten delen, want
Daar wordt alles beter van
Wow-oh-oh[Chorus 2]
We zijn jullie niet vergeten
Alles moet beter
Lalalalala lalalalalala
We zijn jullie niet vergeten

In een interview met Abel in het VPRO programma ‘Tegenlicht’ verwoordt hij meerdere malen hoe gekmakend het kapitalistische systeem is. Omdat er niets veranderd stelt hij voor dat we er van uit moeten gaan dat eigenlijk alles waarmee we omgeven worden onzin is, ofwel: ‘gelul’. Zijn wanhoop is invoelbaar, niet alleen voor mij want inmiddels is deze punkband populair bij veel jongeren. Het systeem is gekmakend en we ontkomen er niet aan. Toch zoekt Abel samen met vele anderen een uitweg.

Ook mooi is het lied: ‘Twee kamers en niet 1 goed idee’

Twee kamers en niet één goed idee
Twee kamers en niet één goed idee

[Verse]
Tweehonderdvijfentwintig leden
En niemand die iets kan
Fuck alle kankeroverheden
Van alle motherfucking landen

[Chorus]
Twee kamers en niet één goed idee

Abel moet misschien nog wat meer studeren op het een en ander maar hij brengt veel van wat er mis is om ons heen eenvoudig en direct onder woorden. Het is te hopen dat hij niet ingepakt wordt of zich laat inpakken door de muziek industrie of wat voor industrie dan ook. We hebben zijn frisse geluid hard nodig. Hij is op zoek naar toverspreuken die verandering teweegbrengen:) Op zoek naar woorden die het gelul doorbreken.

Therapie is ook taal; altijd op zoek naar woorden die je bevrijden. Meer daarover hier.

Voor het programma van Tegenlicht: ‘Rebranding Chaos’ met de hoofdrol voor Abel, moet je een NPO+ abonnement hebben (de moeite waard) maar het gesprek naar aanleiding van het Tegenlicht interview in Pakhuis de Zwijger staat op YouTube. Veel van de sprekers daar vullen Abel aan en geven mogelijke uitwegen uit zijn wanhoop. Ik was vooral gecharmeerd van de bijdrage van Nilab Ahmadi, gemeenteraadslid in Amsterdam voor Bij1.

Ik beveel de column van Eva Meijer in de NRC en het Tegenlicht programma over Abel en wat daar op volgt in Pakhuis De Zwijger van harte aan voor iedereen die dit systeem graag veranderd ziet. Je bent niet alleen.

Dit systeem is gek.

1 reactie

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie, proza en poëzie

“Verreweg de meeste mensen zijn redelijk”

Je zou bijna vergeten dat het zo is als je veel TV kijkt of veel op de sociale media zit. Maar hoogleraar sociale psychologie Jonathan Haidt is hier aan het woord in een interview met de NRC, naar aanleiding van de vertaling van zijn boek in het Nederlands: ‘De betutteling van de Amerikaanse geest ‘:

Verreweg de meeste mensen zijn redelijk. Ze zijn bereid om te leven en laten leven, ze kunnen omgaan met diversiteit.

Haidt, gespecialiseerd in moraliteit en geluk schrijft het boek samen met Greg Lukianoff, advocaat gespecialiseerd in vrijheid van meningsuiting. De meeste mensen zijn redelijk maar ze worden volgens de schrijvers geïntimideerd door extremisten. Voornamelijk op sociale media.

Haidt zou een burgerbeweging willen starten onder het motto ‘wij zijn de 80%’. De 80% redelijke mensen.

Een en ander doet ook denken aan het boek van Rutger Bregman: ‘De meeste mensen deugen’. Probleem blijft volgens mij dat die redelijke mensen die deugen, die 80%, niet de macht in handen hebben. Het boek van Haidt en Lukianoff is net als dat van Bregman een politiek boek.

Ik weet niet of ‘betutteling’ het goede woord is. De oorspronkelijke titel is: ‘The coddling of the American mind.’ Coddling kan ook betekenen smoren of doodknuffelen. Met deze woorden verwijzen Haidt en Lukianoff  naar hoe kinderen in linkse, liberale en hoog opgeleide milieus worden opgevoed. Ouders in deze milieus laten hun jonge kinderen liever huiswerk maken dan buiten spelen. Als deze kinderen later op de hoofdzakelijk links-liberale universiteiten zitten worden ze beschermd tegen conservatieve meningen die ze als kwetsend en onveilig ervaren. Deze studenten leren niet om te debatteren en samen te werken. Er ontstaat een angstcultuur. Angst voor de andere mening. Angst om de ander uit te dagen met een andere mening.

Er is sprake van politieke polarisatie, ook in Nederland. Volgens Haidt verkeren we in grote culturele verwarring. De toren van Babel is opnieuw ingestort en wij mensen begrijpen elkaar niet meer, delen niet meer dezelfde wereld. We verkeren in verwarring en hebben een te grote behoefte aan controle en veiligheid.

Het probleem van de vrijheid van meningsuiting is groot volgens hem:

Het probleem is niet zozeer onderdrukking van vrije meningsuiting door de staat – hoewel Republikeinen dat nu proberen te bewerkstelligen met allerlei wetgeving – maar zelfcensuur door de samenleving. We zijn niet meer goed in staat om het met elkaar oneens te zijn. Voor radicale studenten ben je bij tegenspraak meteen een racist die moet worden gestraft. Of het zwijgen opgelegd.”

We hebben in Amerika twee politieke partijen, waarvan er één knettergek is geworden. De huidige Republikeinse partij heeft niets meer te maken met het prudente conservatisme van denkers als Edmund Burke. Die partij heeft geen enkel respect voor de Grondwet. Toch blijven ze verkiezingen winnen. Hoe komt dat? Omdat progressieven alle relevante culturele posities in handen hebben en daar afwijkende meningen uitsluiten. Aan de universiteiten, in het onderwijs, media, technologie, de kunsten, Hollywood. Het zijn allemaal onderafdelingen geworden van een progressieve orthodoxie. Amerikanen zien het gebeuren, ze walgen ervan – en daarom blijven Republikeinen verkiezingen winnen, ook al is hun partij een ware verschrikking.”

NRC journalist Sjoerd de Jong vat samen en vraagt: “Rechts is in politiek opzicht agressief, links in cultureel opzicht?”

„Ja, en dat maakt normaal maatschappelijk debat onmogelijk. Een van de meest explosieve onderwerpen in de VS is nu alles wat te maken heeft met transgender. Over het algemeen zijn Amerikanen heel tolerant op dat gebied. De opvattingen over homorechten en de acceptatie van transgender personen evolueren heel snel. Maar moet je een tienjarige al puberteitsblokkers gaan toedienen? Daar moet je over kunnen discussiëren, vind ik. Maar als je daar vragen bij stelt, word je met de grond gelijk gemaakt. Het gaat om een kleine groep activisten, maar door sociale media hebben die een enorme reikwijdte en impact.”

Eerder in 2019 publiceerde NRC al een artikel over het boek: “Heus, van andermans mening ga je niet kapot”, waarin geconstateerd wordt dat een normaal gesprek onmogelijk is geworden. Mensen aan beide kanten zijn lichtgeraakt en vinden hun eigen kant de goede kant.

Er is genoeg over Haidt te vinden op het internet. Hier een interessant gesprek over hoe de vrijheid van meningsuiting wordt beperkt en hoe gecultiveerde angst daarin een rol speelt,

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek, Psychologie

Het belang van psychoanalyse

IN EEN WERELD VOL VAN ‘QUICK FIXES’ EN COGNITIEVE THERAPIE

Onderstaande komt uit een interview van Jannetje Koelewijn in de NRC met Paul Verhaege en journalist Sarah Vankersschaever die een boek over Verhaeghe schreef getiteld: Wat brengt u hier?

Wat is het belang van psychoanalyse?

Paul Verhaeghe: „De mensvisie. Die vind ik vele malen beter dan de mensvisie die aan de basis van de cognitieve gedragstherapie ligt. Daarin is de mens een leermachine. Mentale stoornissen zijn fout gelopen leerprocessen die gecorrigeerd moeten worden, liefst met een quick fix, zodat iemand weer snel kan meedraaien. De psychoanalyticus daarentegen beschouwt de mens als een verdeeld wezen. We willen veiligheid en spanning. We willen vrij zijn en gebonden. We zijn bang om verlaten te worden en om te worden verstikt. We willen aan onze driften toegeven en ze bedwingen. Als je vanuit die verdeeldheid vertrekt, kun je een aantal zaken veel beter begrijpen en proberen te veranderen. Ik vind het vreemd dat het niet op de eerste pagina van elk handboek psychologie staat dat we verdeelde wezens zijn.”

We willen het niet weten?

„Of we hebben er angst voor. Ik heb er veel discussie over gehad met jongere collega’s. Als iets evidence based is, dan is het dit wel. Het is de ervaring van elke dag.”

De psychoanalyse als model voor de behandeling van mensen is wel een probleem gebleken.

„Psychoanalyse is geen behandeling. Dat zei Freud ook. Het is een manier om tot zelfkennis te komen. We hebben karikaturen gemaakt van concepten als penisnijd en castratieangst, maar bekijk je ze in hun context, dan zie je dat ze gaan over het fundamentele tekort. Dat is de kern van de zaak. Het fundamentele tekort. Het gevoel van nooit te voldoen en nooit voldaan te zijn.”

„Dat er altijd iets blijft jeuken waar je net niet bijkomt”, zegt Sarah Vankersschaever. „Ons dagelijkse ongeluk zit in de illusie dat we er wél bij kunnen.” Ja, dat inzicht heeft ze aan de gesprekken met Paul Verhaeghe overgehouden. Hij citeert Samuel Beckett. Ever tried. Ever failed. No matter. Try again. Fail again. Fail better. De kunst, de literatuur – die benoemen wat we zelf niet kunnen benoemen. Die troosten ons.

Het vette afdrukken van enkele regels uit het interview komt van mij.

In hetzelfde interview heeft Verhaeghe het ook over de risico’s van de psychoanalyse en psychotherapie: “Het kan navelstaarderij worden. Eindeloos à la Proust op zoek naar de madeleine die het gedaan zou hebben. Ik vind het oneindig veel interessanter om met mensen naar het ruimere plaatje te kijken, hoe ze worstelen met een veranderde wereld.”

Zo komt Verhaeghe toch uit bij de systeemtherapie, wat mij deugd doet.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychotherapie, Systeemtherapie

Mooie aanbeveling voor Open Dialoog Therapie

Eerder schreef ik over deze vorm van therapie op dit blog en wel in 2013 nadat ik naar een congres geweest was in Leuven. Een congres voor vakgenoten in de systeemtherapie: Het Revolutie Congres, waar de Open Dialoog Therapie mede werd gepresenteerd door de Finse psychotherapeut Jaakko Seikkula die het ontwikkelde. Zie mijn berichten: Revolutie in de GGZ en The Revolution Congress.

Het revolutionaire zit hem in de openheid en gelijkwaardigheid in de therapeutische relatie.

Nu op Brainwash, podium voor verassende ideeen, een artikel van de redactie naar aanleiding van het verschijnen van het boek van Imke Gilsing afgelopen zomer: ‘Een dag uit het leven van Tinkerbel.’ Helaas is het geen sprookje maar echt waar gebeurd.

‘Je bent op het allerkwetsbaarste moment van je leven. Je bent helemaal in de war en je bent doodziek. En dan stoppen ze je tegen je wil in een hok en doen ze de deur dicht.’

Hier het artikel op de website van Brainwash:

Het zal je maar gebeuren: tegen je zin opgenomen worden in een psychiatrische instelling, omdat je een gevaar vormt voor jezelf of voor anderen. Het overkomt jaarlijks 30.000 mensen in Nederland, waardoor we in 2020 koploper waren in Europa. Het overkwam ook Imke Gilsing. Met haar en andere anderen die de dwangopname van dichtbij kennen, sprak Coen Verbraak in de radio-uitzending van De Publieke Tribune van HUMAN.

Gilsing had nooit voor mogelijk gehouden dat ze gedwongen opgenomen zou moeten worden. Ze dacht dat het voor zwakke mensen en zwervers was, maar toen overkwam het haar ineens zelf. Elf jaar geleden werd ze opgenomen toen ze tijdens een retraite een psychose kreeg. Ze dacht dat ze het elfje Tinkerbel was en kon vliegen, en kon praten met haar kat. Deze zomer kwam haar boek: Een dag uit het leven van Tinkerbel uit, waarin ze vertelt over haar psychose, de gedwongen opname en de isoleercel.

Weet je nog dat het voor het eerst misging?
‘Dat weet ik nog heel goed. Het was een roerige tijd in mijn leven. Kort daarvoor was mijn relatie van 11 jaar uitgegaan, en de grond verdween onder mijn voeten. Ik raakte mijn huis en houvast kwijt, en door een reorganisatie verloor ik ook mijn baan. Dat stapelde zich op. Op aanraden van mijn baas ging ik op retraite in een spiritueel centrum in Limburg, en na een paar dagen was ik knetterpsychotisch. Ik beleefde een kortstondige affaire met iemand, en ik waande me tijdens de vrijpartij het elfje Tinkerbel uit Peter Pan.

Had je zelf door dat dat afwijkend was?
‘Ja, ik beleefde twee werelden die nacht. Ik kon vliegen, er was elfenstof, ik zag mezelf als het elfje zoals we haar kennen uit de film. En tegelijkertijd wist ik dat ik met een man in bed lag die ik daar net had ontmoet.’

Je werd uiteindelijk gedwongen opgenomen.
‘De mensen van het centrum raakten in paniek omdat er geen land met mij te bezeilen was, dus uiteindelijk hebben ze mijn vader gebeld. Hij heeft me bij mijn moeder in Brabant gebracht, want hij wist ook niet wat hij met me aan moest. Er kwamen steeds mensen van de GGD langs, maar die konden weinig doen omdat ik geen antipsychotica wilde slikken, en ik pas mocht worden opgenomen als ik een gevaar was voor mijzelf. Dat was niet zo, want ik was alleen aan het rondfladderen als Tinkerbel. Na twee weken had ik me opgesloten in de badkamer. Ik ben het nooit van plan geweest, maar ik werd gek van alle mensen die langskwamen om te kijken, dus ik riep: ‘Ik ga mezelf iets aandoen.’ Dat was het moment.’

Wat herinner je je nog van de opname?
‘Uiteindelijk ben ik vrijwillig bij mijn vader in de auto gestapt, nadat mij gevraagd was of ik wilde uitrusten in het ziekenhuis. Dat leek me inmiddels wel een goed idee. Eenmaal daar zat ik voor ik het wist in een isoleercel. Dat was verschrikkelijk. Ik werd met geweld in een hok geduwd waar ik niet in wilde.’

Hoe lang heeft dat geduurd?
‘Ik ben nog twee weken heel psychotisch geweest, en ik heb tien dagen in die cel gezeten. Alleen.’

Je noemde het de nederigste ervaring uit je leven.
‘Ja, zowel het psychotisch zijn, als de ‘zorg’ die ik daar gekregen heb. Ik kwam erachter dat het iedereen kan overkomen om psychotisch te worden en in de isoleercel te belanden.’

Want het was geen echte zorg die je kreeg?
‘Het was marteling en mishandeling. Je bent op het allerkwetsbaarste moment van je leven. Je bent helemaal in de war en je bent doodziek. En dan pakken ze je tegen je wil in beet en sleuren je naar een hok waar ze je in stoppen, en dan doen ze de deur dicht. Je wil eruit, dat is het enige wat je wil. Dat is geen hulp, dat is geweld. Het is liefdeloos en het maakt me nog steeds woedend. Het is de meest mensonterende en traumatische ervaring geweest die ik heb meegemaakt. Ik heb er een levenslange angst voor de psychiatrie aan overgehouden. Als ik opnieuw ziek word, is mijn grootste angst niet de psychose, maar een opname. Niemand ziet je, luistert naar je, of zorgt voor je: dat is het gevoel dat het mij heeft gegeven. Dat gaat er nooit meer uit.’

Psychiater Alan Ralston heeft meer dan twintig jaar ervaring op de crisisdienst, en vat de dwangopname niet lichtzinnig op. ‘We doen wat we kunnen om iemand in de thuissituatie op te vangen, maar dat lukt niet altijd. Het is een weging die je maakt. Je moet je werk goed doen: je moet kijken en luisteren. Bij anderen ligt de kennis: moeders, naasten, personen zelf, en politieagenten die de wijk kennen.’ Dat er in Nederland jaarlijks zo’n grote groep van meer dan 30.000 mensen gedwongen opgenomen wordt, heeft volgens Ralston onder andere te maken met het grote aantal bedden dat in ons land beschikbaar is. ‘Traditioneel hebben wij in Nederland vrij veel bedden, en aanbod schept vraag.’ Als er meer dwang mogelijk is, wordt er meer dwang ingezet, en worden alternatieven minder snel verkend.

Niet iedereen die een dwangopname meemaakt raakt getraumatiseerd. Onderzoek van psychiater Niels Mulder onder mensen die een dwangopname meemaakten laat zien dat de helft achteraf tevreden is met de opname. Voor de ene helft is het traumatisch, voor de andere helft is het een redding gebleken. Deze resultaten beperken zich niet tot Nederland, maar worden wereldwijd gevonden. Ralston: ‘Hoe iemand uit een opname komt, dus hoe iemand dat achteraf ervaart en of dat wel of niet traumatiserend is, heeft alles te maken met het contact en de bejegening.’

Het gaat om de vertrouwensband die je opbouwt met de patiënt, dat is Gilsing met Ralston eens. ‘Maar voor mij staat de dwangopname, de isoleercel en de dwangmedicatie daar haaks op. Het schaadde mijn vertrouwen vanaf het eerste moment dat ik op die manier in de kliniek behandeld werd. En dat kan anders, zoals de Open Dialogue Methode laat zien.’ Volgens psychiater Alan Ralston gaat deze methode uit van een oud herstelprincipe dat volledige transparantie vooropstelt: ‘Je voert geen gesprek over iemand zonder iemand. Er is geen dwang, geen opsluiting.’

Had jij daar meer baat bij gehad?
‘Toen ik voor het eerst las dat het bestond, dacht ik: zo had ik behandeld willen worden. Dat is ook de reden dat ik mijn verhaal vertel: ik wil dat iedere psychiatrische patiënt toegang heeft tot menswaardige zorg. Daarom richtte ik de stichting de ‘Tinkerbell Family’ op en startte ik samen met anderen een burgerinitatief tegen dwang in de psychiatrie.’

Waren ze dan tot je doorgedrongen?
‘Absoluut. Bij de eerste tekenen van psychose gaan ze meteen naar iemand toe en door bij die persoon rustig te blijven in vertrouwen, nemen de psychotische symptomen heel vaak snel af. Dan ontstaat er meteen een vertrouwensband, in tegenstelling tot wat ik heb ervaren met de dwangmedicatie en de isoleercel. Nu word je gezien als de enge gevaarlijke gek, en zij zien de lijdende mens. Daar gaan ze mee werken. En zij zeggen: iedereen kan herstellen van een psychose.’

Blijf jij altijd patiënt?
‘Ik ben nog steeds psychiatrisch patiënt. Ik ben heel vaak opnieuw ziek geworden. Ik heb de diagnose schizofrenie gekregen en ik slik antipsychotica: ik kan alle boxen aanvinken om mezelf tot patiënt te rekenen. Het heeft veel tijd gekost voordat ik dat kon accepteren.’

Heeft het ook iets goeds opgeleverd?
‘Ja, het is voor mij de weg naar binnen geweest. De wake-up call om met mijn eigen wonden en trauma aan de slag te gaan. Het heeft me dichterbij mezelf gebracht. Maar het is tegelijkertijd ook een verschrikkelijke ziekte. En de Open Dialogue Methode laat zien dat herstel mogelijk is, en zonder dwang en opsluiting kan. In West-Lapland zien we dat het kan en het wordt inmiddels ook in Amerika, Japan en Australië toegepast. Dat is volgens mij de weg.’

1 reactie

Opgeslagen onder Psychotherapie, Systeemtherapie

Het gevoel er alleen voor te staan

Zo definieert psychoanalyticus Paul Verhaeghe eenzaamheid op de site van Brainwash in zijn bijdrage: Eenzaamheid is een structureel probleem.

‘Je moet eenzaamheid beschouwen als een structureel veroorzaakt probleem in onze verhouding tegenover de ander. We hebben een maatschappij gecreëerd waarin die ander in eerste instantie een concurrent is, iemand aan wie je je moet afmeten, professioneel en ook relationeel. In zo’n samenleving valt het normale, aangeboren, sociale vertrouwen weg en ben je voortdurend bezig met jezelf, met excelleren, of met de ander, die je niet vertrouwt. Dat leidt tot gepieker over oneindig veel, vaak hele banale zaken. Het kan gaan over je uiterlijk, hoe je daar iets aan moet doen, over je studie, over een gemiste promotie op werk, of het feit dat iemand anders wél een promotie heeft gekregen.’

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Persoonlijk en politiek